Trump e Putin Donald Trump ka vendosur të lehtësojë për 6 muaj një pjesë të sanksioneve ndaj naftës ruse, për të rritur furnizimin e tregut ndërkombëtar me naftë diesel. Por marrëveshja me Vladimir Putinin ngre tri probleme: i krijon Moskës mundësi për të ardhura të reja, mbështetet te një industri ruse që po humbet kapacitetet prodhuese dhe nuk garanton uljen e çmimeve... Donald Trump ka bërë një lëvizje që bie ndesh me politikën e sanksioneve që vetë administrata amerikane ka ndjekur ndaj Rusisë. Pas masave ndëshkuese kundër sektorit energjetik rus, presidenti amerikan ka njoftuar një marrëveshje me Vladimir Putinin për rikthimin në tregjet ndërkombëtare të miliona tonëve naftë diesel ruse.
Sipas një analize të publikuar nga gazeta italiane Corriere della Sera, marrëveshja synon të zbusë krizën e furnizimit me karburante, por krijon njëkohësisht tri kontradikta politike dhe ekonomike që prekin drejtpërdrejt Ukrainën, Europën dhe marrëdhëniet mes Uashingtonit e Moskës.
Në qendër të kësaj përplasjeje nuk qëndron nafta bruto, por gazoili, karburanti që mban në funksion transportin e mallrave, bujqësinë, kantieret e ndërtimit dhe një pjesë të konsiderueshme të industrisë.
Rëndësia e tij shkon përtej çmimit që konsumatorët paguajnë në pikat e karburantit. Çdo rritje e kostos së gazoilit ndikon te transportuesit, fermerët, fabrikat dhe rrjetet e shpërndarjes, duke u transferuar përfundimisht te çmimet e produkteve. Pikërisht këtë varësi po e shfrytëzojnë fuqitë e mëdha për të ushtruar presion politik dhe ekonomik.
Nga sanksionet kundër Rusisë te marrëveshja me Putinin
Sipas Corriere della Sera, pas një bisede telefonike të zhvilluar më 9 tetor, Trump njoftoi një marrëveshje me Putinin për të hedhur në treg fillimisht mbi 300 mijë tonë diesel rus.
Plani parashikon më pas 500 mijë tonë gjatë nëntorit, një milion tonë në një fazë tjetër dhe rreth tre milionë tonë shtesë. Në total, bëhet fjalë për afro 4.8 milionë tonë karburant, megjithëse afatet e realizimit mbeten të paqarta.
Departamenti amerikan i Thesarit, sipas gazetës italiane, ka miratuar një licencë që pezullon deri në prill 2027 zbatimin e disa sanksioneve për furnizimet ruse me diesel të ngarkuara në anije duke filluar nga 9 tetori.
Kjo nuk përbën heqje të përgjithshme të sanksioneve ndaj Rusisë dhe as autorizim automatik për vendet europiane që të rifillojnë importet. Por efekti politik është i qartë: presidenti amerikan ka zgjedhur të negociojë drejtpërdrejt me Putinin për një produkt energjetik që Perëndimi kishte tentuar ta kufizonte përmes sanksioneve.
Këtu qëndron edhe kontradikta e parë. Uashingtoni kërkon të kufizojë të ardhurat e Moskës për shkak të luftës në Ukrainë, por njëkohësisht i krijon mundësi Rusisë të shesë më shumë karburant në tregjet ndërkombëtare.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka kundërshtuar këtë lehtësim, duke paralajmëruar se të ardhurat shtesë mund të ndihmojnë financimin e luftës ruse.
Në këtë mënyrë, nevoja amerikane për të ulur çmimet e karburanteve hyn në konflikt me objektivin e sanksioneve ekonomike kundër Kremlinit.
Problemi i dytë: Rusia premton naftë që mund të mos e ketë
Marrëveshja Trump-Putin ka edhe një problem tjetër, që lidhet me aftësinë reale të Rusisë për të përmbushur sasitë e premtuara.
Sulmet ukrainase ndaj rafinerive ruse kanë dëmtuar kapacitetet e përpunimit të naftës dhe kanë krijuar vështirësi në furnizimin e tregut të brendshëm. Sipas të dhënave të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, të cituara nga Corriere della Sera, prodhimi rus i dieselit ka rënë me rreth 30 për qind.
Moska ka vendosur që prej korrikut kufizime mbi eksportet e karburanteve për të mbrojtur furnizimin e konsumatorëve dhe të ekonomisë ruse. Edhe shifrat e kompanisë së analizës së tregjeve energjetike Vortexa tregojnë një tkurrje të fortë. Eksportet ruse të dieselit dhe gazoilit kanë rënë nga rreth 850 mijë fuçi në ditë gjatë tremujorit të parë të vitit, në vetëm 190 mijë fuçi në ditë gjatë tremujorit të tretë.
Kjo do të thotë se Putini ka marrë përsipër të furnizojë tregun ndërkombëtar me miliona tonë karburant në një kohë kur vetë Rusia po përballet me mungesa dhe kufizime prodhimi.
Nëse Moska rrit eksportet për të përmbushur marrëveshjen me Trumpin, mund të përkeqësojë furnizimin e tregut të saj të brendshëm. Nëse nuk arrin t'i rrisë, marrëveshja mbetet kryesisht një operacion politik, pa ndikimin ekonomik që premton presidenti amerikan.
Kontradikta e tretë: Marrëveshja mund të mos ulë çmimet
Edhe nëse Rusia arrin të eksportojë të gjitha sasitë e paralajmëruara, ndikimi në çmimet ndërkombëtare mund të jetë i kufizuar. Analiza e Corriere della Sera thekson se një pjesë e naftës ruse nuk do të përfaqësonte domosdoshmërisht prodhim shtesë, por thjesht zhvendosje të furnizimeve nga një treg në tjetrin.
Në këtë rast, tregu botëror nuk do të përfitonte të gjithë sasinë e shpallur si ofertë të re. Ndërkohë, çmimet e karburanteve varen edhe nga kriza në Lindjen e Mesme, kufizimet në Ngushticën e Hormuzit dhe dëmtimet e infrastrukturës energjetike.
Lufta në Iran dhe kërcënimet ndaj rrugëve të transportit detar kanë vështirësuar furnizimet me naftë bruto dhe produkte të rafinuara. Sulmet ndaj naftësjellësit saudit East-West dhe kërcënimet e rebelëve Houthi në Detin e Kuq kanë kufizuar alternativat e transportit energjetik.
Prandaj, disa milionë tonë diesel rus nuk mjaftojnë domosdoshmërisht për të zgjidhur një krizë që përfshin prodhimin, rafinimin, transportin dhe sigurinë e rrugëve detare.
Por për Putinin ekziston një përfitim që nuk varet nga çmimet. Ai ka arritur të rikthehet si bashkëbisedues i drejtpërdrejtë i presidentit amerikan për një çështje strategjike, ndërkohë që Perëndimi vazhdon të vendosë sanksione ndaj ekonomisë ruse.
Europa hoqi varësinë nga Rusia, por krijoi një tjetër nga Amerika
Një nga pjesët më të rëndësishme të analizës së gazetës italiane lidhet me pozitën e Europës. Përpara pushtimit rus të Ukrainës, Rusia ishte një nga furnizuesit kryesorë të kontinentit me diesel.
Sanksionet e vendosura pas vitit 2022 i detyruan vendet europiane të kërkonin burime të tjera, kryesisht në Shtetet e Bashkuara, Lindjen e Mesme dhe Indi. India u kthye në një qendër të rëndësishme për përpunimin e naftës, përfshirë edhe naftën bruto që blen nga Rusia.
Kjo krijoi një situatë paradoksale. Europa uli importet e drejtpërdrejta të karburanteve ruse, por një pjesë e furnizimeve alternative vazhdoi të lidhej me naftën me origjinë ruse, të përpunuar në vende të treta.
Në të njëjtën kohë, Shtetet e Bashkuara fituan një rol gjithnjë e më të madh në furnizimin europian me naftë, diesel dhe gaz natyror të lëngshëm.
Zhvillimi i industrisë amerikane të naftës argjilore dhe kapacitetet e mëdha të rafinimit i dhanë Uashingtonit një pozicion të rëndësishëm në tregjet ndërkombëtare. Por kjo varësi e re përmban një rrezik politik.
Sipas analizës, administrata amerikane ka kërcënuar të kufizojë ose ndalojë eksportet e dieselit për të mbrojtur tregun e brendshëm nga rritja e çmimeve. Në prag të zgjedhjeve të mesmandatit të 3 nëntorit, kostoja e karburanteve për transportuesit, fermerët dhe bizneset amerikane ka marrë rëndësi të veçantë politike.
Gazeta italiane raporton se çmimi mesatar kombëtar i dieselit në SHBA arriti në shtator nivelin rekord prej 6.52 dollarësh për gallon. Një ndalim i eksporteve amerikane do të godiste drejtpërdrejt furnizimin europian. Kështu, Europa gjendet përballë një problemi që e kishte njohur më parë në marrëdhëniet me Rusinë: furnizuesi kryesor i energjisë mund ta përdorë varësinë ekonomike si instrument negociimi politik.
Ndryshimi është se këtë herë furnizuesi është aleati kryesor strategjik i Europës.
Rezervat strategjike nuk e zgjidhin problemin
Përballë krizës, vendet e G7 kanë rënë dakord, sipas Corriere della Sera, të nxjerrin në treg 100 milionë fuçi nga rezervat e naftës dhe karburanteve.
Kjo masë mund të lehtësojë përkohësisht presionin mbi çmimet, por nuk ndryshon strukturën e varësisë energjetike. Problemi bëhet më i madh për shkak të mënyrës se si Europa administron rezervat strategjike.
Disa shtete mbajnë sasi të konsiderueshme karburantesh në depozita fizike, ndërsa të tjera mbështeten te detyrimet e kompanive private për ruajtjen e rezervave. Një pjesë e këtyre sasive mund të ndodhet jashtë territorit të shtetit që i ka të regjistruara.
Në rast krize, një kontratë që garanton pronësinë mbi karburantin nuk garanton automatikisht mundësinë për ta transportuar atë në kohën e nevojshme. Europa ka humbur gjithashtu një pjesë të kapaciteteve të saj të rafinimit.
Mbyllja e rafinerive për shkak të kostove, konkurrencës ndërkombëtare dhe kërkesave mjedisore ka shtuar nevojën për të importuar produkte të gatshme. Në këtë mënyrë, kontinenti nuk varet vetëm nga vendet që prodhojnë naftë bruto, por edhe nga ato që kanë kapacitetet industriale për ta përpunuar.
Dhe kjo varësi nuk zhduket thjesht duke rritur prodhimin e energjisë elektrike nga burimet e rinovueshme. Transporti i rëndë, bujqësia, industria dhe shpërndarja e mallrave vazhdojnë të konsumojnë sasi të mëdha gazoili.
Nafta, armë politike në marrëdhëniet ndërkombëtare
Analiza e Corriere della Sera mbështetet edhe te argumentet e gazetarit dhe autorit britanik Ed Conway, i njohur për librin Material World dhe analizën The Diesel Weapon.
Conway vendos në të njëjtën linjë tri forma të përdorimit të burimeve ekonomike për qëllime gjeopolitike.
Vladimir Putin ka përdorur gazin dhe naftën për të ushtruar presion mbi Europën.
Xi Jinping ka shfrytëzuar dominimin kinez në tregun e mineraleve të rralla për të ndikuar te partnerët tregtarë.
Ndërsa Donald Trump ka kërcënuar të përdorë eksportet amerikane të dieselit si instrument presioni ndaj aleatëve.
Në të tri rastet, kontrolli mbi prodhimin dhe furnizimin krijon mundësi për të kërkuar lëshime politike.
Për Europën, kjo situatë nxjerr në pah kufijtë e një politike energjetike që është përqendruar te ulja e emetimeve, pa siguruar në të njëjtën masë kapacitetet industriale, rezervat dhe rrugët alternative të furnizimit.
Investimet në energjinë e rinovueshme mund të ulin konsumin e lëndëve fosile, por nuk zëvendësojnë menjëherë nevojën për karburante në transportin e rëndë dhe në sektorë të tjerë të ekonomisë.
Prandaj, siguria energjetike kërkon edhe rafineri funksionale, rezerva të disponueshme, furnizues të ndryshëm dhe infrastrukturë transporti që nuk mbështetet vetëm në disa korridore detare.
Marrëveshja Trump-Putin e vendos Europën përballë një dileme konkrete.
Nga njëra anë, Bashkimi Europian kërkon të ruajë presionin ekonomik ndaj Rusisë për luftën në Ukrainë. Nga ana tjetër, një rritje e furnizimit botëror me diesel rus mund të ndihmojë në uljen e kostove energjetike, edhe pa importuar drejtpërdrejt nga Moska.
Për Kremlinin, lehtësimi i sanksioneve krijon mundësi ekonomike dhe politike. Për Trumpin, marrëveshja synon të ndikojë mbi çmimet e karburanteve në tregun amerikan. Për Europën, ajo konfirmon se vendimet energjetike të Uashingtonit mund të ndryshojnë kushtet e furnizimit të kontinentit pa pjesëmarrjen e drejtpërdrejtë të qeverive europiane.
Kjo është edhe kontradikta kryesore e politikës energjetike europiane pas vitit 2022: kontinenti ka reduktuar varësinë nga Rusia, por nuk ka siguruar ende kontroll të mjaftueshëm mbi burimet, përpunimin dhe transportin e karburanteve që i duhen ekonomisë së tij. /Përshtati Pamfleti nga Corriere/ putin trump marreveshja Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota “Më e keqja ende nuk ka ardhur”, Huthitë kërcënojnë Arabinë Saudite me sulme më të ashpra 11 Tetor 2026, 14:3514:35Rajoni dhe Bota Alarm në Poloni, kryeministri Tusk dhe ministri i Mbrojtjes në shënjestër të atentateve të mundshme 11 Tetor 2026, 13:5013:50Rajoni dhe Bota Fantazma e Millosheviçit rikthehet në Beograd, Daçiç kërkon flamurin serb në Prizren; Gjermania jep alarmin 11 Tetor 2026, 13:4213:42Rajoni dhe Bota Aksident tragjik në Turqi/ 11 të vdekur dhe 27 të plagosur nga përplasja e një autobusi turistik me një kamion 11 Tetor 2026, 13:2813:28Rajoni dhe Bota Nga Biden te Trump, Mitsotakis përballë një prove të re: Akuzat në Uashington që mund të tronditin Athinën 11 Tetor 2026, 13:1413:14Rajoni dhe Bota Donald Trump vë Senatin në rrezik: republikanët mund ta paguajnë për herë të tretë 11 Tetor 2026, 12:3312:33Rajoni dhe Bota