Foto ilustrim Si shoqëritë më të lira bëhen burgje të konformitetit intelektual përmes masave... Shoqëria mund të ketë liri të fjalës, megjithatë liria e mendimit mbetet mjaft e kufizuar kur shumica imponon bindjet e saj dhe autocensurën përmes përjashtimit dhe pasojave shoqërore. Tokvili e shihte Amerikën si një vend me liri intelektuale të kufizuar, ndonëse ajo kishte mbrojtjen ligjore më të fuqishme të lirisë së shprehjes që kishte ekzistuar ndonjëherë.
Ky fenomen nuk është karakteristik vetëm për Amerikën, as atëherë dhe as tani. Ai ekziston në çdo shoqëri: shumica imponon respektimin e rreptë të bindjeve dhe pikëpamjeve të saj.
Kushtetuta amerikane krijoi mbrojtjen ligjore më përparimtare dhe më të fuqishme të lirisë së shprehjes për kohën e saj, madje edhe në krahasim me kohën tonë.
“Kongresi nuk do të nxjerrë asnjë ligj në lidhje me themelimin e një feje, ose që ndalon ushtrimin e lirë të saj; ose që kufizon lirinë e fjalës ose të shtypit; ose të drejtën e popullit për t’u mbledhur në mënyrë paqësore dhe për t’i drejtuar një peticion Qeverisë për zgjidhjen e ankesave”, thuhej në amendamentin për lirinë e shprehjes në Kushtetutën amerikane.
Interpretimi i këtij amendamenti është përcaktuar dhe zhvilluar vazhdimisht përmes precedentëve gjyqësorë në sistemin ligjor amerikan. Megjithatë, ai mbetet mbrojtja më e fuqishme ligjore e lirisë së fjalës në botë.
Pse është e rëndësishme kjo? Mbrojtja ligjore e lirisë së fjalës nuk garanton që fjala të jetë vërtet e lirë. Kjo do të thotë se, megjithëse ekziston mbrojtja ligjore, shumë njerëz në shoqërinë amerikane dhe në shoqëritë e tjera perëndimore që kanë përqafuar forma të ngjashme të kësaj mbrojtjeje nuk formojnë domosdoshmërisht mendime origjinale dhe të pavarura. Përkundrazi, ata shprehin mendime dhe opinione që përputhen me bindjet mbizotëruese të shumicës dhe të institucioneve të shoqërisë ku jetojnë. Këto mendime, koncepte dhe besime janë kryesisht iluzione të idealizuara që duken të vërteta, por në realitet janë iluzione të paraqitura në mënyrë tërheqëse për të qetësuar mendjet e njerëzve dhe për t'u krijuar atyre ndjesinë se kanë kontroll mbi shoqërinë ku jetojnë.
Për shembull, një bindje e përhapur është se shumica e njerëzve janë të mirë. Ky është një iluzion i bukur që e ndihmon shoqërinë të ecë përpara dhe krijon një ndjenjë sigurie dhe mirëqenieje mes popullsisë, por është i gabuar. Shumica e njerëzve nuk janë të mirë. Nëse një njeriu të zakonshëm do t'i jepej pushtet i pakontrolluar, ai me shumë gjasë do të shndërrohej në despot brenda pak minutash. Kjo ndodh sepse sjellja e njeriut të zakonshëm kufizohet nga institucionet dhe presionet shoqërore, të cilat e detyrojnë të sillet si një anëtar i dobishëm i shoqërisë. Për këtë arsye, ai nuk ka nevojë të shqetësohet për kontrollimin apo drejtimin e dëshirave dhe impulseve të veta, sepse këtë rol e ka përmbushur dhe do të vazhdojë ta përmbushë shoqëria në tërësi. Megjithatë, sapo të zhduken presioni shoqëror dhe kufizimet institucionale, të njëjtët njerëz do të bëjnë atë që kanë bërë gjithmonë: do të ndjekin atë që besojnë se u shërben më mirë interesave të tyre personale. Pa kufizimet që vendos shoqëria, ata do të gjenin justifikime për të gjitha veprimet e tyre të liga, të kryera për të çuar përpara interesat personale.
Një shembull tjetër është bindja se votimi është një e drejtë e shenjtë, përmes së cilës populli vendos në mënyrë të drejtë për fatin e vet. Kjo tingëllon poetike dhe idealiste, por nuk është e vërtetë. Në çdo shoqëri formohet një klasë elitare, e cila përpiqet të ndikojë, të drejtojë dhe të kontrollojë shumicën. Si e bën këtë? Përmes shumë metodave të ndryshme, por disa prej metodave kryesore janë këto. Elitat përzgjedhin dhe përjashtojnë kandidatët e padëshiruar përpara se ata të kenë mundësinë të flasin para popullit, qoftë përmes mungesës së financimit, qoftë përmes sulmeve të qëllimshme ndaj imazhit të tyre politik dhe publik. Ato financojnë organizata mediatike për të përcjellë mesazhet dhe opinionet e tyre të paracaktuara përmes këtyre “kërkuesve të virtytshëm të së vërtetës”. Gjithashtu, mund të zotërojnë drejtpërdrejt kompani mediatike për të përhapur versionet e tyre të ngjarjeve në debatin publik.
Problemi në të dy këta shembuj është i thjeshtë: njerëzit kanë prirjen të mos mendojnë përtej sipërfaqes së gjërave. Mjafton një shqyrtim i shkurtër i këtyre dy pohimeve për të zbuluar tensione dhe kundërthënie të shumta në argumentet e tyre të idealizuara. Kjo është arsyeja pse Tokvili shkroi në këtë mënyrë për popullin amerikan dhe pse ky vëzhgim vlen jo vetëm për Amerikën, por për të gjitha demokracitë perëndimore në përgjithësi. Njerëzit kanë liri të shprehjes, megjithatë shpesh nuk mendojnë në mënyrë të pavarur. Meqenëse ata që mendojnë vetë zakonisht përjashtohen nga shoqëria prej shumicës, përfjnë duke u trajtuar si të huaj. Mendimet e tyre nuk shqyrtohen, ndërsa reputacioni i tyre sulmohet vazhdimisht, derisa askush të mos i lidhë më me konceptet dhe idetë që përfaqësojnë, por me një etiketë të ngarkuar emocionalisht, e cila përdoret për t'i diskredituar përpara se të flasin.
Megjithatë, ky vëzhgim duhet përdorur vetëm si një rregull orientues, sepse ka shumë njerëz që përjashtohen nga debati publik për shkak se idetë e tyre janë vërtet të liga dhe nuk i shërbejnë zhvillimit dhe mirëqenies së shoqërisë. Kjo është gjithashtu arsyeja pse çdo individ duhet të zhvillojë aftësinë për të bërë dallime të sakta filozofike dhe politike.
Në debatin publik ekzistojnë opinione të paracaktuara që njerëzit pritet t'i pranojnë, ndërsa ata që i kundërshtojnë censurohen jo nga strukturat qeverisëse, por nga vetë shumica. Njerëzve u pëlqen t'i censurojnë dhe t'i sulmojnë ata që konsiderohen të jashtëm ndaj grupit, për të treguar përkatësinë dhe besnikërinë e tyre ndaj shumicës. Kjo shpesh bëhet përmes një procesi të quajtur moralizim ose, më thjesht, përmes fyerjeve. Kjo nuk është një mënyrë krijuese për të diskredituar dikë apo për të bindur një person, por një përpjekje për të ndikuar te masat e paqëndrueshme përmes emocioneve.
Nuk ka liri të mendimit në shoqërinë perëndimore, sepse shumica është një forcë tiranike që censuron mendimin e lirë sa herë që ai sfidon bindjet mbizotëruese dhe iluzionet e masave./Përshtati "Pamfleti" nga "Principate Press"tirania fjala e lirë Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Kulture Shuhet në moshën 86-vjeçare ylli i “Star Trek” dhe “X-Men” 29 Tetor 2026, 21:2021:20Kulture Shuhet në moshën 101-vjeçare akademiku Luan Omari, Akademia e Shkencave humbet themeluesin e saj të fundit 29 Tetor 2026, 18:2218:22Kulture Frojdi dhe iluzioni i kontrollit: A jemi vërtet zotër të mendjes sonë? 29 Tetor 2026, 17:3917:39Kulture “La Sylphide” sjell magjinë e baletit romantik në Korçë, një histori dashurie mes ëndrrës dhe së paarritshmes 29 Tetor 2026, 13:4613:46Kulture Marianne Faithfull, rrëfimi i fundit: Fama, varësia dhe jeta përtej Rolling Stones 29 Tetor 2026, 13:2513:25Kulture Premiera botërore e veprës së Vasil S. Toles, pianoja e Amir Xhakoviqit dhe Orkestra Simfonike në një mbrëmje të veçantë 29 Tetor 2026, 12:4112:41Kulture