Lajme Zone
Tërmeti politik që mund të ndryshojë Europën, kush po përgatitet të marrë kontrollin e BE-së?
PolitikëPamfleti
Ky artikull është pjesë e një historie me 2 burime — Krahaso mbulimin →

Tërmeti politik që mund të ndryshojë Europën, kush po përgatitet të marrë kontrollin e BE-së?

Në fund të vitit 1998, Evropa përjetonte një periudhë optimizmi politik dhe ekonomik. Tony Blair drejtonte Britaninë, Lionel Jospin Francën dhe Gerhard Schröder sapo kishte marrë drejtimin e Gjermanisë. Partitë proevropiane të qendrës së majtë qeverisnin pothuajse në të gjitha vendet e Bashkimit Evropian, i cili atëherë numëronte 15 anëtarë.

Zgjedhjet e ardhshme në vendet kryesore të Evropës mund të forcojnë të djathtën nacionaliste, të ndryshojnë ekuilibrat politikë në BE dhe të vështirësojnë vendimmarrjen, zgjerimin dhe integrimin evropian. Në fund të vitit 1998, Evropa përjetonte një periudhë optimizmi politik dhe ekonomik. Tony Blair drejtonte Britaninë, Lionel Jospin Francën dhe Gerhard Schröder sapo kishte marrë drejtimin e Gjermanisë. Partitë proevropiane të qendrës së majtë qeverisnin pothuajse në të gjitha vendet e Bashkimit Evropian, i cili atëherë numëronte 15 anëtarë.

Pothuajse tri dekada më vonë, kontinenti po përballet me një tjetër ndryshim të rëndësishëm politik. Këtë herë, megjithatë, epërsia po kalon drejt partive nacionaliste dhe të djathtës ekstreme, të cilat synojnë të ndryshojnë mënyrën e funksionimit të Bashkimit Evropian.

Nga fundi i nëntorit 2026 deri në përfundim të vitit 2027, katër prej pesë vendeve më të mëdha të BE-së, për nga popullsia dhe pesha ekonomike, do të zhvillojnë zgjedhje kombëtare. Votime parlamentare priten gjithashtu në Estoni, Finlandë, Greqi dhe Sllovaki, ndërsa Gjermania do të organizojë zgjedhje rajonale.

Spanja do ta hapë këtë cikël më 29 nëntor, me zgjedhje të parakohshme ku koalicioni socialist i kryeministrit Pedro Sánchez rrezikon të humbasë përballë Partisë Popullore konservatore dhe partisë së djathtë ekstreme Vox.

Në Francë, Marine Le Pen e Bashkimit Kombëtar kryeson garën presidenciale sipas sondazheve të cituara në analizë, ndërsa opozita tradicionale mbetet e përçarë. Në Poloni, partitë nacionaliste mund të rrëzojnë koalicionin liberal të Donald Tusk, ndërsa në Itali, Giorgia Meloni synon një mandat të dytë, megjithëse përballet me konkurrencë nga forca të tjera të së djathtës radikale.

Nacionalistët forcohen, por mbështetja për BE-në mbetet e lartë

Rritja e partive euroskeptike po ndodh në një kohë kur mbështetja e qytetarëve për Bashkimin Evropian ka arritur nivele rekord. Sipas të dhënave të cituara në analizë, 74% e evropianëve besojnë se vendi i tyre përfiton nga anëtarësimi në BE.

Përvoja e Brexit-it dhe pasiguria ndërkombëtare kanë bërë që shumica e partive euroskeptike të mos kërkojnë më largimin nga Bashkimi Evropian. Në vend të kësaj, ato synojnë ta shndërrojnë atë në një bashkim më të lirshëm shtetesh sovrane, me më pak kompetenca për institucionet e Brukselit.

Politologia italiane Nathalie Tocci paralajmëron se zgjedhjet e ardhshme mund të ndryshojnë rrënjësisht strukturën politike të Evropës, duke sjellë jo vetëm dobësimin gradual të projektit evropian, por edhe humbjen e fuqisë reale të institucioneve të tij.

Analistët e lidhin forcimin e nacionalistëve me rritjen e ngadaltë ekonomike, plakjen e popullsisë, shtrenjtimin e jetesës dhe pakënaqësinë ndaj partive tradicionale.

Në të njëjtën kohë, e djathta radikale ka shfrytëzuar shqetësimet për emigracionin, globalizimin, tranzicionin e gjelbër dhe mbështetjen për Ukrainën. Dezinformimi rus dhe mbështetja e administratës së Donald Trump për partitë nacionaliste kanë ndikuar gjithashtu në debatin politik evropian.

Sot, pothuajse një në katër votues evropianë mbështet partitë e djathta ekstreme, një përqindje gati pesë herë më e lartë se në mesin e viteve 1990.

Megjithatë, përparimi nuk ka qenë i njëtrajtshëm. Ndërsa Alternativa për Gjermaninë (AfD) ka shënuar fitore historike në nivel rajonal, partia e Geert Wilders ka humbur mbështetje në Holandë, Viktor Orbán ka pësuar humbje në Hungari dhe Demokratët e Suedisë kanë regjistruar rënie elektorale.

Franca mund të përcaktojë të ardhmen politike të Evropës

Ndikimi më i madh i këtij cikli zgjedhor mund të ndihet në Këshillin Evropian, ku aktualisht vetëm tre nga 27 udhëheqësit përfaqësojnë qendrën e majtë.

Nëse forcat nacionaliste marrin pushtetin në Francë, Spanjë dhe Poloni, ato mund të krijojnë një grup të fuqishëm me qeveritë euroskeptike në vende të tjera të BE-së.

Një aleancë e tillë nuk do të kishte domosdoshmërisht votat për të ndryshuar legjislacionin evropian, por mund të bllokonte vendime të rëndësishme për buxhetin, zgjerimin, ndihmën për Ukrainën dhe bashkëpunimin në mbrojtje, energji e teknologji.

Sipas analistëve, Franca përbën provën më të rëndësishme. Programi i Marine Le Pen parashikon uljen me 11 miliardë euro të kontributit francez në buxhetin e BE-së, organizimin e një referendumi për t'i dhënë përparësi ligjit kombëtar ndaj atij evropian dhe ndryshimin e zbatimit të disa rregullave të tregut të përbashkët.

Mujtaba Rahman, analist i Eurasia Group, vlerëson se një presidente si Le Pen do të kishte ndikim shumë më të madh se Viktor Orbán për të sfiduar strukturën ligjore dhe institucionale të Bashkimit Evropian.

Një ndryshim i tillë mund të ndikonte edhe në qëndrimin e kryeministres italiane Giorgia Meloni, e cila deri tani ka ruajtur një marrëdhënie relativisht pragmatike me Brukselin. Prania e më shumë aleatëve nacionalistë në Këshillin Evropian mund ta nxiste atë të mbante qëndrime më të ashpra.

Rreziku për BE-në dhe procesin e zgjerimit

Stefan Lehne, studiues në Carnegie Europe, vlerëson se zgjedhjet e vitit 2027 do të jenë një provë e rëndësishme për qëndrueshmërinë e Bashkimit Evropian.

Sipas tij, forcimi i së djathtës radikale nuk do të çonte domosdoshmërisht në shpërbërjen e BE-së, por mund ta pengonte atë të zhvillonte politikat dhe institucionet e nevojshme për t'iu përgjigjur sfidave të ardhshme.

Rreziku kryesor, sipas Lehne, është që pamundësia për të vepruar bashkërisht ta dobësojë gradualisht rëndësinë dhe ndikimin ndërkombëtar të Bashkimit Evropian.

Këto zhvillime kanë rëndësi të veçantë edhe për Shqipërinë dhe vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor. Një BE më e përçarë politikisht mund ta vështirësojë arritjen e konsensusit për zgjerimin dhe të ndikojë në ritmin e integrimit evropian.

Në këtë kuptim, zgjedhjet e ardhshme nuk do të përcaktojnë vetëm se kush do të qeverisë në Paris, Madrid, Varshavë apo Romë. Ato mund të vendosin edhe nëse Bashkimi Evropian do të forcojë bashkëpunimin e brendshëm apo do të përballet me një periudhë të gjatë bllokimesh politike, që mund të dobësojnë rolin e tij në arenën ndërkombëtare./ Përshtati "Pamfleti" nga "The Guardian". Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Netanyahu dhe Eisenkot drejt ndarjes së pushtetit? Rotacioni që mund të ndryshojë qeverinë e Izraelit 22 Nëntor 2026, 13:3113:31Rajoni dhe Bota Putin zgjeron agresionin përtej Ukrainës, Macron ngre alarmin: Europa përballë një kërcënimi të ri 22 Nëntor 2026, 13:2213:22Rajoni dhe Bota Nga babai te djali/ Familja Dodik synon kreun e qeverisë së Republikës Srpska 22 Nëntor 2026, 12:3612:36Rajoni dhe Bota Irani shënjestron bazat amerikane dhe radarët Patriot në Bahrejn, goditen dy cisterna nafte në Hormuz 22 Nëntor 2026, 10:5510:55Rajoni dhe Bota CIA, mafia apo KGB-ja, kush e donte të vdekur presidentin Kennedy? Sekretet e atentatit që tronditi Botën 22 Nëntor 2026, 10:5410:54Rajoni dhe Bota Çfarë po ndodh në Serbi? Fico kërkon që Komisioni Evropian të ndërhyjë 22 Nëntor 2026, 10:3910:39Rajoni dhe Bota