Qeveria franceze po përballet me një valë protestash për kushtet në shkolla, e cila rrezikon të shndërrohet në një konflikt më të gjerë mbi shërbimet publike dhe prioritetet e shtetit. Demonstrata e 6 tetorit është kthyer në testin e parë të madh për qeverinë e Sébastien Lecornit, pasi lëvizja është zgjeruar nga shkollat e mesme në universitete dhe ka përfshirë edhe sindikatat e arsimit dhe organizatat e prindërve. Sipas Ministrisë së Arsimit, të hënën ishin prekur 413 institucione nga protestat ose ndërprerjet e funksionimit, nga 564 të premten. Në arsimin e lartë, ministri Philippe Baptiste tha se rreth 30 deri në 40 objekte universitare mund të përballeshin me bllokime ose mbyllje. Megjithatë, ulja e numrit të institucioneve të prekura nuk do të thotë domosdoshmërisht se protesta po shuhet. Problemet që kanë nxitur mobilizimin lidhen me mungesën e mësuesve, kushtet e ndërtesave shkollore dhe pasigurinë e studentëve për të ardhmen e tyre akademike. Qeveria duhet të tregojë se mund të adresojë këto çështje, ndërsa përballet njëkohësisht me një betejë të vështirë parlamentare për buxhetin. Një element që e bën protestën më të vështirë për t’u menaxhuar është se ajo nuk nisi si reagim ndaj një reforme të vetme. Mobilizimi u shfaq fillimisht në jetën e përditshme të studentëve në periferi të Parisit dhe më pas u përhap përmes rrjeteve sociale. Për këtë arsye, qeveria nuk përballet me një kërkesë të vetme që mund të zgjidhet përmes tërheqjes së një mase specifike. Një nga tensionet shtesë u hoq më 1 tetor, kur qeveria tërhoqi planin për vendosjen e tarifave të regjistrimit për studentët pa bursë në programet teknike dyvjeçare BTS dhe në klasat përgatitore. Megjithatë, tërheqja e kësaj mase nuk adresoi të gjitha kërkesat e protestuesve. Mungesa e mësuesve dhe kushtet në shkolla
Në qendër të konfliktit janë kushtet në arsimin publik dhe aftësia e shkollave për të garantuar mësim të qëndrueshëm. Qeveria ka vendosur si prioritet plotësimin e vendeve vakante të mësuesve dhe përmirësimin e ndërtesave, por këto janë procese që kërkojnë kohë dhe koordinim me autoritetet rajonale.
Projektbuxheti për vitin 2027 parashikon rreth 64 miliardë euro për Arsimin Kombëtar, pa përfshirë pensionet e stafit, rreth 1.2 miliardë euro më shumë se në vitin 2026 në bazë të krahasueshme. Megjithatë, bëhet fjalë për fonde të propozuara dhe jo për një buxhet të ekzekutuar, ndërsa qeveria duhet të tregojë se si këto para do të përkthehen në më shumë mësues, staf mbështetës dhe kushte më të mira në shkolla.
Qeveria ka përcaktuar pesë drejtime kryesore për reagimin ndaj krizës: garantimin e zhvillimit të mësimit, përmirësimin e ndërtesave dhe përshtatjen ndaj temperaturave të larta, organizimin e ditës shkollore, më shumë transparencë në platformën Parcoursup dhe forcimin e përfaqësimit të studentëve. Raporti i parë mbi zëvendësimin e mësuesve pritet më 16 tetor.
Kriza e arsimit zhvillohet në një periudhë të vështirë financiare për Francën. Borxhi publik arriti në rreth 3.6 trilionë euro në fund të tremujorit të dytë të vitit 2026, ose rreth 119% të PBB-së. Ndërkohë, kostoja e shërbimit të borxhit pritet të rritet më tej në vitin 2027, duke kufizuar hapësirën e qeverisë për financime të reja dhe programe afatgjata.
Në këtë klimë, problemet e shkollave mund të lidhen lehtësisht me debatin më të gjerë mbi buxhetin dhe prioritetet e qeverisë. Me zgjedhjet presidenciale të vitit 2027 që afrohen, opozita mund ta përdorë krizën në arsim si një tjetër argument kundër qeverisjes aktuale.
Tre skenarë për protestat
Sipas analizës së cituar në material, zhvillimet e javëve të ardhshme mund të ndjekin tre skenarë. I pari është një ulje graduale e tensioneve përmes lëshimeve konkrete, veçanërisht në plotësimin e vendeve vakante dhe përmirësimin e ndërtesave shkollore.
Skenari i dytë është vazhdimi i konfliktit në sektorin e arsimit, me protesta, bllokada lokale dhe negociata. Në këtë rast, disa shkolla mund të rikthehen në normalitet, ndërsa të tjera të vijojnë protestën.
Skenari i tretë është zgjerimi i protestave në një përplasje më të gjerë shoqërore, me përfshirjen e punëtorëve edhe jashtë sektorit të arsimit. Megjithatë, ky zhvillim do të kërkonte pjesëmarrje të qëndrueshme, kërkesa të përbashkëta dhe koordinim mes grupeve të ndryshme.
Për momentin, kriza ka kaluar fazën e një proteste të izoluar në shkolla, por ende nuk ka marrë karakteristikat e një mobilizimi të përgjithshëm shoqëror. Pjesëmarrja në demonstratën e 6 tetorit dhe rezultatet e para të masave të qeverisë deri më 16 tetor do të jenë vendimtare për të kuptuar nëse tensionet do të ulen apo Franca do të përballet me një valë më të gjerë protestash. © BalkanWeb Për t’u bërë pjesë e grupit "Balkanweb" mjafton të klikoni: Join Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet menjëherë. Grupi Balkanweb