Nga Ashley C. Jordan – Psychology Today/ Një ish-studente imja u kthye për vizitë disa vite pasi ishte diplomuar. Ajo punon në sektorin e financave, një industri ku mbizotërojnë burrat, dhe megjithëse e konsideron veten një grua të fortë, ndiente se në kulturën e zyrës po depërtonin disa qëndrime tradicionale seksiste. Shpesh i kërkohej të mbante shënime ose të përgatiste kafe, detyra që kolegëve të saj burra u ngarkoheshin rrallë.Lexo edhe:SYRI TV/ Moti i thatë kalb shegët në Lezhë, fermerët: Dëmet janë të mëdha Edhe më keq ishte fakti se kultura e punës kërkonte që puna të ishte përparësia kryesore në jetën e punonjësve, mbi gjithçka tjetër. Shpesh pritej që ata të qëndronin deri vonë për të zgjidhur probleme urgjente dhe të papritura, pavarësisht nëse kishin mundësi ta bënin këtë. Punonjësve u duhej rregullisht të punonin në fundjavë dhe deri vonë në mbrëmje, shpesh pa u njoftuar paraprakisht. Kur ish-studentja ime ia ngrinte këto shqetësime shefit, ai e qortonte me zë të lartë dhe e kritikonte ashpër. Ajo përshkroi një mjedis pune ku punonjësit largoheshin shpesh dhe ku mungonte ndjesia e vërtetë e pavarësisë. Gjatë bisedës sonë, ajo më tregoi për një diskutim me shefin, gjatë të cilit i kishte thënë se punonjësit nuk ndiheshin të sigurt psikologjikisht në vendin e punës. Shefi nuk e kishte dëgjuar kurrë më parë këtë term dhe e hodhi poshtë menjëherë. Duke dëgjuar reagimin e tij ndaj shqetësimeve të saj, nuk mund të mos mendoja: “Ja ku e ke shenjën paralajmëruese!” Ndërsa e ndihmoja të gjente një zgjidhje për situatën, dyshoja se duhej të fillonte të kërkonte mundësi të reja punësimi. Mjedisi toksik që ajo përshkruante dukej se nuk kishte gjasa të ndryshonte për sa kohë që shefi i saj do të ishte në krye, pasi ai nuk dukej i interesuar të trajtonte asnjë nga problemet që ajo kishte ngritur. Çfarë është siguria psikologjike? Ky koncept, i studiuar gjerësisht nga profesoresha e Harvardit, Dr. Amy Edmondson, i referohet bindjes së përbashkët mes anëtarëve të një ekipi se mund të shprehin mendime të ndryshme ose të ngrenë shqetësime në vendin e punës, pa pasur frikë nga ndëshkimi apo hakmarrja. Siguria psikologjike u jep anëtarëve të ekipit mundësinë të bëjnë pyetje, të kërkojnë ndihmë dhe të mësojnë kur diçka nuk shkon sipas planit. Në studimin e saj themelor me 51 ekipe pune, Edmondson (1999) zbuloi se siguria psikologjike lidhej me sjellje që nxisin të nxënit në ekip, si kërkimi i komenteve për punën, diskutimi i gabimeve dhe kërkimi i ndihmës. Këto janë ndërveprime të përditshme që u mundësojnë njerëzve të mësojnë dhe ta kryejnë punën në mënyrë efektive. Por çfarë ndodh kur në vendin tënd të punës mungon siguria psikologjike? Po kur kësaj i shtohet edhe mungesa e kufijve mes punës dhe jetës personale? Si ta kuptosh nëse duhet të vazhdosh të qëndrosh në një kompani apo nëse ka ardhur koha të largohesh? Disa pyetje mund të të ndihmojnë të marrësh një vendim. Çfarë ndodh kur shpreh një shqetësim? A të dëgjon eprori dhe të bën pyetje për ta kuptuar më mirë situatën? Apo reagon menjëherë dhe pa u menduar, duke përdorur talljen, zemërimin ose hakmarrjen? Askush nuk është i përsosur. Për drejtuesit mund të jetë e vështirë të dëgjojnë kritika, edhe kur qëllimet e tyre janë të mira. Por pasi kanë pasur kohë të reflektojnë, a kthehen për ta trajtuar çështjen? Apo gjithçka përfn me shpërfillje, shmangie të përgjegjësisë ose ndëshkim? A ka shenja se ndryshimi është i mundur? Kur ngrihet një problem, a ndërmerr drejtimi hapa konkretë për ta zgjidhur? A ka ndryshime të qëndrueshme në sjellje, dhe jo vetëm premtime pasi dikush kërcënon se do të largohet? Në universitete, institucionet qeveritare dhe organizata të tjera të mëdha, ndryshimet mund të kërkojnë kohë. Nuk mund të presësh gjithmonë që një politikë ose procedurë të ndryshojë menjëherë, sidomos kur vendimet merren bashkërisht. Por a ka nisur procesi i ndryshimit? Shpejtësia ka rëndësi, por po aq e rëndësishme është të shihet nëse po bëhet ndonjë përparim domethënës. Çfarë mundësish ke brenda organizatës? A ekziston një mundësi për të kaluar te një drejtues tjetër ose për t'u transferuar nga departamenti apo njësia problematike në një mjedis ku puna organizohet më mirë? A mund të ndryshosh ekipin ose përgjegjësitë, në mënyrë që të punosh me njerëz të tjerë ose t'i raportosh një eprori tjetër? A ka dikush që mund të të mbështesë në këtë situatë, si një drejtues apo menaxher tjetër që mund të ndërmjetësojë? Çfarë po të kushton qëndrimi në këtë punë? Studimet na japin arsye të forta për t'i marrë seriozisht pasojat e një situate të keqe në punë. Një meta-analizë nga Schyns dhe Schilling (2013) zbuloi se drejtimi shkatërrues lidhej me mirëqenie më të dobët të punonjësve, performancë më të ulët dhe prirje më të madhe për t'u larguar. Pasojat e një mjedisi të vështirë pune mund të shtrihen përtej marrëdhënies me shefin. Mendo për vetëbesimin, shëndetin mendor dhe fizik, marrëdhëniet personale dhe aftësinë për të bërë një punë që të bën të ndihesh mirë. Nëse e do punën dhe je i përkushtuar ndaj asaj që bën, mund të jesh i gatshëm të durosh disa probleme, si orët e zgjatura të punës herë pas here ose reagimet ndonjëherë të ashpra të eprorit. Por nëse puna po ta dëmton vetëvlerësimin dhe marrëdhëniet jashtë saj, sepse orët shtesë të detyrueshme të detyrojnë të anulosh planet dhe të humbasësh takimet shoqërore, mund të ketë ardhur koha të mendosh për pasojat që po sjell në jetën tënde në tërësi. Largimi nga puna pothuajse nuk është kurrë i lehtë, sidomos kur ke arritur të sigurosh punën e ëndrrave dhe tregu i punës është i vështirë, duke të bërë të ndihesh sikur ke pak alternativa. Të kuptosh se ka ardhur koha të largohesh nuk do të thotë se ke mundësi financiare ose praktike ta bësh këtë menjëherë. Mund të nënkuptojë thjesht se duhet të fillosh të shqyrtosh alternativat dhe të hartosh një plan. Nuk do të të këshilloja të largoheshe sapo të shfaqet problemi i parë. Kur është e sigurt dhe e arsyeshme, jepi eprorit dhe vendit të punës një mundësi për t'i ndrequr gjërat. Por nëse shqetësimet e tua nuk merren seriozisht dhe ndryshimi domethënës duket i pamundur, mendo si për atë që të jep puna (pagën, qëllimin dhe mundësitë), ashtu edhe për atë që të merr (ekuilibrin mes punës dhe jetës personale, vetëvlerësimin, shëndetin dhe marrëdhëniet). Sigurisht, ka periudha të ngarkuara ose të vështira në çdo punë. Por nëse ekuilibri anon vazhdimisht nga puna, në dëm të shëndetit dhe jetës tënde jashtë saj, mund të ketë ardhur koha të bësh një ndryshim. /Psychology Today – Syri.net
