Franca po përballet me një krizë të thellë politike, ekonomike dhe shoqërore. Përplasjet e dhunshme, dobësimi i autoritetit shtetëror, polarizimi politik dhe rritja e borxhit publik po ushqejnë shqetësimet për të ardhmen e vendit. Në një analizë kritike, paralajmërohet se mungesa e dialogut dhe e kompromisit mund ta çojë Francën drejt një konflikti të brendshëm gjithnjë e më të ashpër… Në maj të vitit 1848, Alexis de Tocqueville mori pjesë në një ceremoni madhështore në Champ-de-Mars të Parisit, organizuar për të kremtuar pajtimin kombëtar. Tre muaj më parë kishte rënë Monarkia e Korrikut e mbretit Louis-Philippe, ndërsa zgjedhjet e prillit nuk kishin prodhuar një rezultat të qartë politik.
Në periferi të kryeqytetit po rritej pakënaqësia. Punëtorët, të cilët kishin shpresuar në krijimin e një republike sociale dhe demokratike, kundërshtonin mbylljen e Punëtorive Kombëtare, institucioneve që synonin të lehtësonin papunësinë.
Tocqueville pa rreth 20 mijë bajoneta që lëviznin përpara tij, duke krijuar atë që ai e përshkroi si një “liqen prej çeliku”. Grupimet kundërshtare demonstronin forcën e tyre: fillimisht legjionet e lagjeve punëtore, më pas ato të zonave të pasura dhe të periferive.
Në kujtimet e tij, Tocqueville shkroi se e kishte ndjekur ceremoninë me trishtim, pasi nuk kishte parë kurrë më parë kaq shumë armë në duart e popullit. Ai parashikonte se ato bajoneta, që shkëlqenin nën diell, së shpejti do të drejtoheshin kundër njëra-tjetrës.
Sipas tij, ajo ceremoni kishte shërbyer në të vërtetë si një paradë e dy ushtrive që do të përballeshin në luftë civile.
Nga revolucioni i vitit 1848 te trazirat e majit 1968
Vetëm një muaj më vonë, gjenerali Louis-Eugène Cavaignac udhëhoqi një ushtri prej 50 mijë ushtarësh, kryesisht bij fermerësh, kundër rreth 25 mijë punëtorëve që kishin ngritur barrikada në lindje të Parisit.
Përplasja përfi me një shtypje të përgjakshme të kryengritjes. Sipas shifrave që citon autori, rreth 5 mijë kryengritës humbën jetën, 1 500 u ekzekutuan pa gjyq dhe 25 mijë të tjerë u deportuan, kryesisht drejt Algjerisë.
Karl Marx e konsideroi kryengritjen një nga ngjarjet më të rëndësishme në historinë e luftërave civile evropiane.
Njëzet e dy vjet më vonë, në vitin 1871, Franca, e dobësuar nga humbja përballë Prusisë, përjetoi kryengritjen e Komunës së Parisit. Qeveria e Adolphe Thiers e shtypi atë me dhunë të madhe.
Konfliktet e brendshme vazhduan edhe gjatë shekullit XX. Në vitin 1961, Parisi kaloi në gjendje alarmi pasi disa gjeneralë francezë organizuan një grusht shteti në Algjeri, me synimin për të rrëzuar presidentin Charles de Gaulle.
Autoritetet druheshin se parashutistët mund të zbarkonin në kryeqytet. Ndërkohë, Organizata e Armatosur Sekrete, OAS, kryente atentate për të destabilizuar vendin.
Në të njëjtën periudhë, dy lëvizjet algjeriane për pavarësi, Fronti i Çlirimit Kombëtar (FLN) dhe Lëvizja Kombëtare Algjeriane (MNA) e Messali Hadj, zhvillonin një konflikt të përgjakshëm që shkaktoi afro 4 mijë viktima. Në maj të vitit 1968, Franca iu afrua sërish një përplasjeje të rëndë të brendshme.
Presidenti de Gaulle udhëtoi drejt Gjermanisë Perëndimore për të siguruar mbështetjen e gjeneralit Jacques Massu, në rast se do të nevojitej ndërhyrja e trupave franceze të vendosura atje për të shtypur një kryengritje komuniste.
Veprimet e kujdesshme të prefektit të policisë së Parisit, Maurice Grimaud, ndihmuan në shmangien e një përshkallëzimi edhe më të madh. Megjithëse protestuesit ngritën barrikada në Lagjen Latine dhe në qytetet kryesore franceze, bilanci zyrtar i dy muajve të trazirave ishte gjashtë ose shtatë të vdekur dhe rreth 2 mijë të plagosur. Trazirat e tetorit 2026 dhe dobësimi i autoritetit shtetëror
Duke iu rikthyer aktualitetit, autori përshkruan trazirat e 17 tetorit 2026, të cilat, sipas dëshmisë së tij, u zhvilluan pranë banesës së tij në Paris. Gjatë gjithë ditës, ai dëgjoi shpërthimet e granatave me gaz lotsjellës dhe të mjeteve piroteknike.
Rreth orës 18:00, kur doli për të bërë pazar, rrugët ishin dëmtuar rëndë. Kosha mbeturinash, motoçikleta dhe stola digjeshin, ndërsa automjete të shkrumbuara dhe dyqane të plaçkitura dëshmonin për përmasat e trazirave.
Grupe të rinjsh vinin nga Place de la République, duke diskutuar për përplasjet me policinë dhe duke transportuar mallrat që kishin marrë nga dyqanet. Autori dallon tri kategori pjesëmarrësish në trazira.
Fillimisht dolën në rrugë nxënësit dhe studentët. Më pas u shfaqën grupet e së majtës radikale, të cilat, sipas përshkrimit të tij, vepronin në mënyrë të organizuar dhe synonin simbolet e shtetit që e konsideronin borgjez.
Në fund mbërritën grupet e plaçkitësve nga periferitë, të cilët shënjestruan dyqanet e pajisjeve elektronike, veshjeve dhe produkteve luksoze. Sjellja e këtyre grupeve nuk përputhej me figurën tradicionale të të shtypurve që luftojnë kundër padrejtësive shoqërore.
Në analizë autori Paskal Brukner i përshkruan si konsumatorë të etur për mallra të shtrenjta, të cilët shfrytëzonin kaosin për të marrë telefonat më të rinj, këpucë sportive dhe produkte të tjera luksi.
Në interpretimin e tij, këta pjesëmarrës përfaqësonin një formë të konsumizmit ekstrem dhe jo një lëvizje revolucionare me objektiva të qarta shoqërore. Autori pohon se skena të ngjashme u shfaqën në qytete të ndryshme franceze.
Megjithatë, ai evidenton një ndryshim të rëndësishëm krahasuar me trazirat historike: sipas tij, policia nuk arriti të ruante kontrollin, ndërsa shteti tregoi shenja të qarta mbingarkese. Borxhi publik dhe kriza politike
Autori e lidh dobësimin e autoritetit shtetëror me përkeqësimin e gjendjes financiare të Francës.
Sipas të dhënave që paraqet në analizë, borxhi publik ka arritur në 3 640 miliardë euro, ose rreth 117 për qind të prodhimit të brendshëm bruto.
Pagesat vjetore të interesave arrijnë në 74 miliardë euro, një shumë që ai e krahason me shpenzimet e mbrojtjes.
Nëse kjo prirje vazhdon, argumenton autori, deri në vitin 2030 pagesat e interesave mund të tejkalojnë të ardhurat që shteti mbledh nga tatimi mbi të ardhurat.
Ai thekson se normat e interesit, të cilat deri në vitin 2022 qëndronin pranë zeros, janë rritur ndjeshëm, duke iu afruar nivelit 5 për qind në vitin 2026.
Në këtë kontekst, autori ngre mundësinë që Franca të përballet me një krizë financiare që do të kërkonte ndërhyrjen e Fondit Monetar Ndërkombëtar.
Në planin politik, ai e përshkruan qeverisjen e presidentit Emmanuel Macron si të dobësuar dhe të karakterizuar nga mungesa e një drejtimi të qëndrueshëm.
Megjithatë, analiza njeh edhe disa rezultate të mandatit të parë presidencial të Macronit.
Ndër to përmenden krijimi i afro një milion vendeve të punës dhe ruajtja e orientimit proevropian, pavarësisht protestave të “Jelekëve të Verdhë” dhe kostove të larta ekonomike të pandemisë.
Autori e vlerëson shumë më negativisht mandatin e dytë.
Ai përmend shpërndarjen e Asamblesë Kombëtare dhe tërheqjen nga reforma e pensioneve si shembuj të vendimeve që, sipas tij, kanë dëmtuar autoritetin politik të presidentit.
Polarizimi politik dhe mungesa e kompromisit
Sipas analizës, shoqëria franceze po përjeton një fragmentim gjithnjë e më të thellë.
Trazirat e tetorit, argumenton autori, pasqyrojnë pasigurinë e një pjese të brezit të ri për të ardhmen.
Frika nga një luftë në Evropë, ekstremizmi i djathtë, xhihadizmi dhe rënia e cilësisë së arsimit përmenden si disa nga shqetësimet që ndikojnë në klimën shoqërore.
Në këtë mjedis, autori kritikon dy figura kryesore të politikës franceze: Marine Le Pen dhe Jean-Luc Mélenchon.
Megjithëse përfaqësojnë kahe të kundërta politike, ai argumenton se të dy shfrytëzojnë pakënaqësinë qytetare përmes premtimeve që, sipas tij, nuk mund të realizohen.
Kritika e tij shtrihet edhe te institucionet shtetërore.
Autori pretendon se presidenti Macron ka dhënë sinjale të paqarta për mënyrën se si forcat e rendit duhet të përballen me protestuesit.
Ai përmend thirrjet për të treguar empati ndaj demonstruesve, ndërkohë që policia përballej me sulme me gurë dhe incidente të tjera të dhunshme.
Në analizë përshkruhen gjithashtu sulme ndaj institucioneve arsimore, kërcënime kundër drejtuesve të shkollave dhe raste dhune ndaj mësuesve.
Autori pretendon se policët po përballen gjithnjë e më shpesh me kërcënime edhe jashtë orarit të shërbimit, përfshirë publikimin e adresave të tyre në internet dhe organizimin e sulmeve të qëllimshme.
Sipas tij, këto zhvillime dëshmojnë për një hendek të madh mes mënyrës se si udhëheqja politike e percepton vendin dhe realitetit që përjetojnë qytetarët.
Franca përballë historisë së saj
Në përfundim, autori e vendos krizën aktuale në kontekstin e historisë së trazuar franceze.
Ai rikujton vitet 1793, 1830 dhe 1848, si edhe Komunën e Parisit, për të argumentuar se vendi vazhdon të rikthehet te modelet historike të përballjes së dhunshme.
Sipas tij, Franca nuk ka zhvilluar mjaftueshëm një kulturë kompromisi dhe dialogu politik.
Grevat e vazhdueshme, dëmtimi i pronës publike dhe private, përplasjet në rrugë dhe ndërprerjet e veprimtarisë ekonomike janë bërë, sipas autorit, pjesë e zakonshme e jetës shoqërore.
Ai argumenton se përsëritja e këtyre ngjarjeve ka ndryshuar edhe mënyrën se si shoqëria e percepton normalitetin.
Në vend që të përbëjnë përjashtime, episodet e dhunës dhe të shkatërrimit po kthehen, sipas tij, në dukuri të zakonshme.
Për këtë arsye, autori arrin në përfundimin se Franca po përjeton një formë konflikti të brendshëm që ende nuk është shndërruar në luftë civile të hapur.
Në vlerësimin e tij, “Grande Nation”, siç njihet historikisht Franca, po kalon një proces shpërbërjeje të brendshme, të nxitur nga polarizimi politik, dobësimi institucional dhe mungesa e marrëveshjes shoqërore. /Përshtati Pamfleti nga NZZ/ franca revolta shperberje 8a9c90b44ef4438d183bf9e1f3d781c61f9ae448 7eeabe70e980b000855d17556412f7c10e6452e9 747ee4d955453b4ed083f2b26da6255c7ae9f2f2 Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Beteja për Izraelin/ Eisenkot lë pas Netanyahun, kush qëndron pas basteve miliona dollarëshe? 27 Tetor 2026, 16:3816:38Rajoni dhe Bota Kaos zgjedhor në Izrael/ Fletë votimi të grisura e të zhdukura, akuza të rënda kundër Netanyahut për manipulime 27 Tetor 2026, 16:2616:26Rajoni dhe Bota NATO zbulon nëndetësen ruse në ujërat e Veriut, Moska vë në lëvizje flotën e Baltikut 27 Tetor 2026, 16:1216:12Rajoni dhe Bota Zgjedhjet në Izrael/ Kush e sfidon Netanyahun, si funksionon sistemi zgjedhor dhe kur dalin rezultatet 27 Tetor 2026, 16:0216:02Rajoni dhe Bota Katër skenarët pas zgjedhjeve në Izrael; si mund ta humbasë Netanyahu shumicën, por të mbajë pushtetin 27 Tetor 2026, 15:3815:38Rajoni dhe Bota Izraeli voton, por loja është më e madhe; çfarë fshihet pas betejës për Netanyahun? 27 Tetor 2026, 15:2415:24Rajoni dhe Bota