Nga Sabine Meuter, dpa Edhe pse ende nuk ekziston një kurë për Parkinsonin, shumë persona mund ta mbajnë nën kontroll këtë sëmundje përmes medikamenteve dhe ushtrimeve fizike. Ja çfarë duhet të dini për sëmundjen dhe se si një sërë mjetesh praktike ndihmëse mund t’ju lehtësojnë kryerjen e detyrave të përditshme.Lexo edhe:Vetëm 4 minuta ushtrime në ditë pas moshës 65-vjeçare, studimi zbulon përfitimet për forcën dhe ekuilibrin Dridhjet që shoqërojnë sëmundjen e Parkinsonit mund ta bëjnë më të vështirë mbylljen e zinxhirit të xhaketës, prerjen e mishit ose kryerjen e detyrave të ngjashme të përditshme. Dridhjet mund të prekin gjithashtu krahët ose këmbët. Shumica e personave janë mbi 60 vjeç në momentin e diagnostikimit, por edhe të rinjtë mund të zhvillojnë sëmundjen e Parkinsonit. Megjithatë, edhe pse aktualisht nuk ekziston një kurë për këtë sëmundje, Parkinsoni zakonisht mund të mbahet nën kontroll në mënyrë efektive përmes medikamenteve dhe fizioterapisë. Specialistët na dhanë më shumë informacion rreth kësaj sëmundjeje, simptomave të saj dhe mënyrave që mund të ndihmojnë në jetën e përditshme. Shkaktohet nga grumbullimi i proteinave në tru Sëmundja e Parkinsonit është një çrregullim kronik i trurit. “Në këtë gjendje, proteina e vetë organizmit, alfa-sinukleina, formon grumbuj në trurin e mesëm”, thotë neurologu Andrés Ceballos-Baumann, drejtues i Klinikës së Specializuar për Parkinsonin në Schön Klinik, në zonën München-Schwabing të Mynihut, Gjermani. Këta grumbuj pengojnë funksionimin e duhur të qelizave të trurit dhe përfundimisht shkaktojnë vdekjen e tyre. Si rezultat, organizmi prodhon më pak dopaminë. “Dopamina luan një rol jetik në rregullimin e lëvizjeve të trupit. Ulja e nivelit të dopaminës është përgjegjëse për shumë nga simptomat e sëmundjes së Parkinsonit”, thotë Shërbimi Shëndetësor Kombëtar i Britanisë së Madhe (NHS). Shkaku i saktë i humbjes së qelizave nervore nuk është i qartë. Sipas NHS-së, shumica e ekspertëve mendojnë se përgjegjëse është një ndërthurje e faktorëve gjenetikë dhe mjedisorë. Por, pa këtë neurotransmetues jetik, lëvizjet nuk mund të kryhen më si më parë. Ato bëhen më të vështira për t’u kontrolluar. Shumë simptoma përtej dridhjeve Mungesa e dopaminës mund të shkaktojë dridhje të duarve në gjendje pushimi; kjo njihet si tremor. Efekte të tjera të mundshme përfshijnë: - Ngurtësimin e muskujve (rigiditetin). - Ngadalësimin e lëvizjeve (bradikinezinë). - Pakësimin e lëvizjeve (akinezinë). - Paqëndrueshmërinë e qëndrimit të trupit. “Gjendja ndonjëherë shoqërohet gjithashtu me episode ‘ngrirjeje’, ku termi ‘ngrirje’ i referohet bllokimit të lëvizjeve”, thotë Brit Mollenhauer, nënkryetare e tretë e bordit drejtues të DGP-së. Kjo mund të ndodhë, për shembull, kur trupi ngrin në momentin që semafori bëhet i gjelbër, edhe pse personi dëshiron të niset menjëherë. Simptoma të tjera të sëmundjes së Parkinsonit, përveç çrregullimeve të lëvizjes, përfshijnë: Vështirësi në të folur dhe në gëlltitje. - Çrregullime të nuhatjes. - Probleme me tretjen. - Çrregullime të gjumit. - Depresion. - Dëmtime njohëse, përfshirë demencën. - Çrregullimet e gjumit mund të jenë shenja të hershme Shenjat e hershme mund të shfaqen shumë vite përpara simptomave kryesore. Këto mund të përfshijnë çrregullime të sjelljes gjatë gjumit REM, thotë Andrés Ceballos-Baumann. Ai i referohet fazave të gjumit me lëvizje të shpejta të syve (REM), gjatë të cilave truri zakonisht është aktiv, ndërsa trupi nuk lëviz. Megjithatë, disa persona mund të bërtasin, të godasin me duar ose të shkelmojnë gjatë kësaj faze të gjumit. “Edhe ëndrrat e përsëritura, pjesërisht agresive, konsiderohen çrregullime të sjelljes gjatë gjumit REM”, thotë Brit Mollenhauer, mjeke kryesore në Klinikën Paracelsus-Elena në Kassel, Gjermani. Ceballos-Baumann thotë se shenja të tjera të hershme mund të përfshijnë: - Shkrim më të vogël dore. - Dobësim të shqisës së nuhatjes. - Dhimbje në njërin shpatull. - Lëvizje më të pakta të krahëve gjatë ecjes. - Kapsllëk. - Zë që bëhet më i butë. - Shprehje të fytyrës të ngjashme me maskën. Dyshoni për Parkinson? Konsultohuni me një neurolog Nëse dyshoni se mund të keni sëmundjen e Parkinsonit, konsultohuni me një neurolog. Mjeku do të përpiqet të vendosë diagnozën, duke u përqendruar te simptoma të tilla si pakësimi i lëvizjeve, ngurtësimi i muskujve, dridhjet në gjendje pushimi dhe paqëndrueshmëria fizike. “Diagnoza e sindromës së Parkinsonit vendoset kur është e pranishme të paktën një simptomë kryesore si ngadalësimi ose pakësimi i lëvizjeve së bashku me një simptomë tjetër kryesore, si dridhjet në gjendje pushimi ose ngurtësimi i muskujve”, thotë Andrés Ceballos-Baumann. Gjatë diagnostikimit të sëmundjes, mjekët përdorin gjithashtu teknika të imazherisë së trurit, si rezonanca magnetike (MRI) dhe tomografia e kompjuterizuar (CT). Një metodë tjetër për të konfirmuar diagnozën e sëmundjes së Parkinsonit përfshin marrjen provë nga pacientët të barit standard për Parkinsonin, L-dopa. “Nëse kjo çon në një përmirësim të ndjeshëm të simptomave, kjo është tregues i sëmundjes së Parkinsonit në kuptimin e mirëfilltë”, thotë Ceballos-Baumann. Medikamentet kompensojnë mungesën e dopaminës Medikamentet mund ta lehtësojnë jetën e përditshme. “Simptomat mund të lehtësohen duke i furnizuar organizmit dopaminë në formën e medikamenteve”, thotë Mollenhauer. Në varësi të llojit dhe ashpërsisë së simptomave, personave të prekur mund t’u përshkruhen fizioterapi, terapi e të folurit dhe terapi okupacionale. “Kjo u mundëson atyre të ruajnë një cilësi të mirë të jetës për shumë vite”, thotë Andrés Ceballos-Baumann. Efekti i medikamenteve mund të ndryshojë ndërsa sëmundja përparon, ndaj mjeku shpesh e përshtat dozën dhe kombinimin e barnave. Që medikamentet të funksionojnë sa më mirë, ato duhet të merren në orare të përcaktuara. Medikamentet mund të shkaktojnë efekte anësore, përfshirë të përziera, marramendje ose halucinacione, thotë Ceballos-Baumann. Në varësi të vendit ku jetoni, mund të gjeni mbështetje shtesë. Në Gjermani, klinikat e specializuara u ofrojnë pacientëve programe spitalore për fillimin e trajtimit me medikamente dhe përshtatjen e tyre, shpesh të kombinuara me fizioterapi dhe terapi okupacionale, në kuadër të asaj që njihet si terapi komplekse multimodale. Medikamentet mund të merren në formë tabletash, por ekzistojnë edhe forma të tjera, si flasterët ose pompat. Në disa vende, stimulimi i thellë i trurit (DBS) është gjithashtu një mundësi trajtimi, veçanërisht për pacientët më të rinj, për të zvogëluar nevojën për medikamente. Pajisjet e përshtatura ndihmojnë në jetën e përditshme Ekzistojnë pajisje të ndryshme ndihmëse që u mundësojnë personave me Parkinson ta përballojnë më lehtë jetën e përditshme. Ja tre shembuj: Takëme të specializuara Thikat, pirunët dhe lugët kanë doreza të mbuluara me material të butë. “Doreza të tilla e bëjnë më të lehtë kapjen e sendeve kur forca e kapjes zvogëlohet ose kur aftësitë motorike të imëta janë të dëmtuara”, thotë Ceballos-Baumann. Mjete ndihmëse për t’u veshur Këto mjete janë të disponueshme për veshjen e çorapeve dhe këpucëve. Ato funksionojnë sipas parimit të “zgjatjes” së krahëve. Kjo ju mundëson të visheni në mënyrë të pavarur, pa pasur nevojë të përkuleni ose të bëni shumë përpjekje. Mi i posaçëm për kompjuterin Mund të përdorni një mi të përshtatur për kompjuterin tuaj. Ai filtron elektronikisht dridhjet e duarve, duke e bërë më të lehtë përdorimin e kompjuterit.
