Një krijesë hibride, gjysmë majmun e gjysmë peshk, u kthye në një nga atraksionet më të famshme të shekullit XIX. E ekspozuar nga showmani amerikan P.T. Barnum, Sirena Feejee ndërthurte mitologjinë, folklorin dhe pretendimet shkencore, duke sfiduar përfytyrimet tradicionale për sirenat.
Sirenat kanë qenë pjesë e mitologjisë dhe folklorit botëror prej shekujsh, por një prej historive më të pazakonta që lidhet me këto krijesa vjen nga Amerika e shekullit XIX. Bëhet fjalë për Sirenën Feejee, një krijesë e çuditshme që u prezantua para publikut si një ekzemplar i rrallë sirene dhe që shkaktoi kureshtje, habi dhe debate mbi kufijtë mes mitit dhe shkencës.
Historia e saj lidhet me showmanin amerikan P.T. Barnum, i cili në vitin 1842 e ekspozoi krijesën në Muzeun Amerikan në Nju Jork. E reklamuar si një nga kuriozitetet më të mëdha në botë, Sirena Feejee pretendohej se vinte nga ishujt Feejee. Publiku priste të shihte një krijesë të bukur dhe joshëse, por përballë kishte një figurë groteske, me trup të tharë, gojë të hapur dhe tipare që ndërthurnin majmunin me peshkun.
Në fakt, objekti ishte një krijim artificial, i ndërtuar sipas një tradite artistike që daton prej më shumë se 400 vjetësh në Japoni dhe Inditë Lindore. Këto figura zakonisht përbëheshin nga pjesa e sipërme e një majmuni dhe bishti i një peshku, ndërsa në disa versione përdorej edhe papier-mâché.
Rrënjët kulturore të kësaj krijese lidhen me folklorin japonez dhe me ningyo-t, qenie mbinatyrore të ngjashme me sirenat, të cilave u atribuoheshin fuqi të veçanta, përfshirë aftësinë për të sjellë fatkeqësi ose jetëgjatësi të jashtëzakonshme. Ndryshe nga sirenat e mitologjisë perëndimore, këto krijesa përshkruheshin shpesh si groteske dhe jo si figura joshëse.
Sipas historisë së dokumentuar, një marinar amerikan, Samuel Barrett Eades, bleu një ekzemplar të tillë dhe ia la të birit. Ky i fundit ia shiti Moses Kimball, kurator në Muzeun e Bostonit, në vitin 1842. Më pas, Kimball ia tregoi krijesën Barnumit, i cili pa menjëherë mundësinë për ta kthyer në një spektakël publik.
Për të tërhequr vizitorë, Barnum krijoi një fushatë të mirëfilltë reklamimi. Ai përhapi lajmin përmes gazetave dhe mijëra broshurave, duke pretenduar se një doktor me emrin Griffin zotëronte skeletin e një sirene. Pas këtij emri fshihej bashkëpunëtori i tij, Levi Lyman.
Megjithatë, përballja me krijesën ishte krejt ndryshe nga pritshmëritë e publikut. Vetë Barnum e përshkroi atë si një ekzemplar të vogël, të shëmtuar, të tharë dhe me pamje të zezë, rreth një metër të gjatë, me gojën hapur, bishtin e kthyer përmbys dhe krahët e ngritur lart.
Pavarësisht natyrës së saj mashtruese, Sirena Feejee u bë pjesë e debateve të rëndësishme të kohës. Në një periudhë kur teoritë mbi evolucionin dhe origjinën e specieve po tërhiqnin gjithnjë e më shumë vëmendje, krijesa shërbeu si një pikë takimi mes besimeve popullore, kuriozitetit shkencor dhe spektaklit publik.
Sot, një replikë e Sirenës Feejee është ekspozuar në Muzeun e Natyrës dhe Shkencës në Denver, si pjesë e ekspozitës së përkohshme “Krijesa Mitike: Dragonj, Njëbrirësha dhe Sirena”. Objekti i përket Muzeut Peabody të Arkeologjisë dhe Etnologjisë, ndërsa origjinali besohet se është shkatërruar ose dëmtuar rëndë nga një zjarr.
Megjithëse nuk ishte një krijesë reale, Sirena Feejee mbetet një dëshmi interesante e mënyrës se si mitet, mashtrimet dhe pretendimet shkencore mund të ndërthuren në kulturën popullore. Historia e saj tregon se, edhe në një epokë që kërkonte shpjegime shkencore për botën, misteri dhe magjepsja ndaj krijesave mitologjike vazhdonin të tërhiqnin vëmendjen e publikut. Lajme ekskluzive nga CNA
Doni te informoheni te paret per lajme ekskluzive? Bashkohuni me grupin tone ne Facebook duke klikuar ketu.