Kur mendojmë për ankthin, zakonisht e lidhim me shqetësimin, frikën ose mendimet që nuk na lënë të qetë. Por ankthi nuk ndodh vetëm në mendje. Kur truri e percepton një situatë si kërcënuese, i gjithë organizmi mund të reagojë, edhe nëse rreziku real nuk është i pranishëm.
Kjo ndodh sepse aktivizohet ajo që njihet si reagimi “lufto ose ik”. Trupi çliron hormone të stresit, përfshirë adrenalinën dhe kortizolin, duke përgatitur organizmin për t'u përballur me një situatë të vështirë. Si pasojë mund të shfaqen simptoma që duken krejtësisht fizike.
Dhimbjet e kokës
Një nga simptomat më të zakonshme është dhimbja e kokës, veçanërisht ajo e tipit tension.
Personi mund të ndiejë sikur ka një shtrëngim ose një “rrip” rreth kokës. Hormonet e stresit dhe tensioni i muskujve mund të kontribuojnë në shfaqjen e këtyre dhimbjeve.
Megjithatë, marrëdhënia mund të funksionojë edhe në drejtimin tjetër: një dhimbje koke mund të shkaktojë shqetësim dhe ankth, duke krijuar një cikël ku njëri problem ushqen tjetrin.
Zemra fillon të rrahë më shpejt
Kur trupi mendon se duhet të përgatitet për një rrezik, zemra rrit ritmin e saj për të dërguar më shumë gjak dhe oksigjen në muskuj.
Për këtë arsye, gjatë një episodi ankthi një person mund të ndiejë rrahje të forta të zemrës, shtrëngim në gjoks ose një puls shumë më të shpejtë se zakonisht.
Ankthi është lidhur gjithashtu me ndryshime në funksionimin e nervit vagus dhe me ulje të ndryshueshmërisë së ritmit të zemrës, një tregues që lidhet me mënyrën se si organizmi përshtatet dhe rikuperohet nga stresi.
Stomaku mund të reagojë ndaj ankthit
Truri dhe sistemi tretës janë të lidhur ngushtë. Prandaj nuk është e pazakontë që një person në ankth të ndiejë probleme në stomak.
Fryrja, dhimbja e barkut, të përzierat dhe kapsllëku mund të shfaqen gjatë periudhave të ankthit.
Stresi i vazhdueshëm mund të ndikojë edhe në ekuilibrin e mikroorganizmave që jetojnë në zorrë. Ndryshimet në këtë ekosistem mund të shoqërohen me inflamacion dhe probleme të tjera të tretjes.
Ankthi mund të ndikojë edhe te imuniteti
Kortizoli është një nga hormonet kryesore të reagimit ndaj stresit. Kur ankthi bëhet i vazhdueshëm, nivelet e larta të kortizolit mund të ndikojnë në funksionimin e sistemit imunitar.
Sipas ekspertëve të cituar nga Live Science, ekspozimi i zgjatur ndaj kortizolit mund të ndikojë në prodhimin dhe funksionimin e qelizave të bardha të gjakut, të cilat luajnë rol të rëndësishëm në luftimin e infeksioneve.
Kjo është një nga arsyet pse stresi kronik nuk duhet parë vetëm si një problem emocional.
Frymëmarrje e shpejtë dhe marramendje
Kur jemi të frikësuar ose në ankth, fillojmë të marrim frymë më shpejt. Në fakt, trupi po përpiqet të sigurojë më shumë oksigjen në rast se duhet të largohemi ose të përballemi me një rrezik.
Por frymëmarrja shumë e shpejtë dhe e thellë mund të ulë nivelin e dioksidit të karbonit në gjak. Kjo mund të shkaktojë marramendje, ndjesi dobësie, të përziera ose shpime gjilpërash në duar dhe këmbë.
Këto ndjesi mund ta frikësojnë edhe më shumë personin dhe të krijojnë një rreth vicioz: ankthi shkakton simptoma fizike, simptomat fizike shkaktojnë më shumë frikë dhe frika rrit përsëri ankthin.
Ankthi nuk është vetëm “në kokë”
Një nga keqkuptimet më të zakonshme është të mendohet se ankthi është thjesht një gjendje mendore.
Në të vërtetë, truri dhe trupi komunikojnë vazhdimisht. Kur truri percepton rrezik, edhe nëse ai rrezik është vetëm një mendim ose shqetësim për diçka që mund të ndodhë, trupi mund të sillet sikur kërcënimi është real.
Zemra përshpejton ritmin, frymëmarrja ndryshon, muskujt tensionohen dhe sistemi tretës mund të reagojë.
Kjo shpjegon pse ankthi mund të shfaqet me simptoma që në pamje të parë nuk kanë lidhje me emocionet.
Nëse simptomat janë të forta, të reja, të vazhdueshme ose shqetësuese, nuk duhet supozuar automatikisht se shkaktohen nga ankthi. Një vlerësim mjekësor mund të jetë i nevojshëm për të përjashtuar shkaqe të tjera./ CNA
Burimi: Live Science Lajme ekskluzive nga CNA
Doni te informoheni te paret per lajme ekskluzive? Bashkohuni me grupin tone ne Facebook duke klikuar ketu.