Shqipëria ka bërë hapa të rëndësishëm në negociatat me Bashkimin Evropian, por mbetet ende larg standardeve që kërkohen për anëtarësim të plotë. Ne nuk mund të kërkojmë që Brukseli të ulë kriteret, por as nuk mund ta lëmë Shqipërinë në një pritje pa fund. Ndaj duhet gjetur një formulë që ta afrojë gradualisht me BE-në dhe t’i japë përfitime konkrete gjatë rrugës... Islanda supozohej të ishte vendi i lehtë për integrimin në Bashkimin Evropian. Është një shtet i pasur, demokratik dhe tashmë i integruar në pjesën më të madhe të sistemit evropian. Nëse kërkojmë një zgjerim që mund të realizohej me më pak vështirësi, Islanda ishte ndër kandidatët më të përshtatshëm. Por votuesit islandezë vendosën ndryshe. Në referendumin e së shtunës, 52.8 për qind votuan kundër rifillimit të procesit të anëtarësimit në BE, ndërsa 47.2 për qind votuan pro.
Pjesëmarrja ishte jashtëzakonisht e lartë, 82.5 për qind. Për Brukselin, ky është një sinjal politik që nuk mund të injorohet. Por s’mendoj se duhet ta shohim si një goditje strategjike të përmasave të mëdha. Arsyeja është e thjeshtë: Islanda tashmë jeton brenda një pjese të madhe të Evropës praktike. Përmes Zonës Ekonomike Evropiane, ajo ka qasje në tregun e përbashkët. Është pjesë e zonës Shengen dhe mbështetet te NATO për sigurinë e saj. Anëtarësimi i plotë, do t’i jepte më shumë ndikim në vendimmarrjen evropiane dhe një solidaritet më të thellë politik, por refuzimi i tij nuk e shkëput Islandën nga Evropa.
Këtu qëndron ndryshimi thelbësor me Ballkanin Perëndimor. Në Shqipëri dhe në vendet e tjera të rajonit, anëtarësimi në BE nuk është thjesht një çështje e formalizimit të një realiteti ekzistues. Ai mbetet një premtim që mund të ndryshojë institucionet, të forcojë reformatorët dhe të kufizojë hapësirën për ndikimin e fuqive të tjera.
Pikërisht këtu duhet ta shohim edhe rastin shqiptar. Nëse Brukseli nuk arrin të prodhojë rezultate të prekshme në Shqipëri dhe në Ballkanin Perëndimor, pasojat nuk do të mbeten vetëm brenda rajonit.
Shqipëria është testi më i rëndësishëm
Në letër, Shqipëria ka bërë përparim të konsiderueshme. Vendi ka hapur të 33 kapitujt e negociatave dhe, pasi përmbushi kriteret e ndërmjetme për sundimin e ligjit në maj, mbylli përkohësisht tre kapitujt e parë në korrik.
Edhe mbështetja e shqiptarëve për anëtarësimin në BE mbetet jashtëzakonisht e lartë, rreth 92 për qind. Kjo është një bazë shumë e fortë politike për procesin e integrimit dhe tregon se orientimi evropian i Shqipërisë nuk është thjesht një zgjedhje e qeverisë, por një pritshmëri e madhe e shoqërisë.
Këtu shohim mekanizmin e zgjerimit duke funksionuar ashtu siç duhet. Perspektiva e anëtarësimit i jep qeverisë dhe institucioneve shqiptare një motivim të fortë për të reformuar gjyqësorin, për të luftuar korrupsionin dhe për t'u përballur me interesa të fuqishme që përfitojnë nga dobësitë e sistemit.
Kur progresi është real, BE-ja duhet ta shpërblejë me një afrim konkret. Kjo është mënyra se si perspektiva evropiane mund të kthehet nga një premtim abstrakt në një instrument real reformimi. Por nuk duhet të mashtrohemi nga ritmi i negociatave.
Shqipëria është ende larg të qenit gati për anëtarësim të plotë. Korrupsioni mbetet një problem serioz. Institucionet shqiptare kanë ende nevojë për forcim, ndërsa fusha të tilla si liria e medias, zgjedhjet, administrata publike dhe sundimi i ligjit kërkojnë punë të mëtejshme.
Edhe sistemi i drejtësisë vazhdon të përballet me presione dhe rreziqe, aq sa disa prokurorë dhe gjyqtarë kanë marrë mbrojtje të posaçme shtetërore për shkak të kërcënimeve. Prandaj, nuk mendoj se Shqipëria duhet të anëtarësohet në BE vetëm për të prodhuar një sukses politik.
Nëse do të nxitonim dhe do të pranonim një vend që nuk i përmbush standardet, do të minonim pikërisht parimet që Bashkimi Evropian përpiqet të mbrojë. Por ekziston edhe një rrezik tjetër, po aq serioz: ta mbajmë Shqipërinë në pritje për një kohë të pacaktuar.
Problemi i “sallës së pritjes”
Procesi i zgjerimit funksionon vetëm nëse ekziston besimi se reformat e kërkuara do të çojnë në një rezultat konkret. Qeveritë mund të pranojnë ndryshime të vështira, institucionet mund të ndërmarrin reforma të dhimbshme dhe shoqëritë mund të durojnë vite negociatash vetëm nëse besojnë se në fund të rrugës ekziston një shpërblim real.
Në momentin që ky besim zhduket, dobësohet edhe ndikimi i BE-së. Kjo është pikërisht ajo që duhet të shmangim në Shqipëri. Nuk mjafton t’i themi vendit se duhet të reformojë drejtësinë, të luftojë korrupsionin, të forcojë institucionet dhe të përmirësojë demokracinë. Duhet t’i tregojmë gjithashtu se çdo hap real përpara do të sjellë një afrim real me Evropën.
Mali i Zi është një shembull interesant. Ai ka negociuar me BE-në që nga viti 2012, ka hapur të 33 kapitujt dhe ka mbyllur përkohësisht 18 prej tyre. Në prill, qeveritë e BE-së nisën përgatitjen e traktatit të anëtarësimit, ndërsa Podgorica shpreson të anëtarësohet në vitin 2028.
Sigurisht, viti 2028 mbetet një ambicie dhe jo një datë e garantuar. Çdo shtet anëtar duhet ta miratojë dhe ratifikojë traktatin. Mali i Zi ka ende punë për të bërë. Por ajo që më intereson këtu është rendi i veprimeve: Brukseli kërkoi reforma, i vlerësoi ato dhe më pas e afroi vendin me shpërblimin e premtuar.
Kjo është ajo që i jep BE-së ndikim mbi institucionet e vendeve kandidate. Nëse perspektiva evropiane humbet besueshmërinë, edhe ky ndikim fillon të zhduket.
Shqipëria ka nevojë për një rrugë të re afrimi
Pikërisht për këtë arsye, mendoj se duhet të diskutojmë më seriozisht për një formulë të re asociimi dhe integrimi gradual për Shqipërinë. Nuk po flasim për anëtarësim pa përmbushur kriteret. Përkundrazi, kriteret duhet të mbeten të panegociueshme.
Por ndërkohë që Shqipëria punon për të arritur standardet e BE-së, ajo mund të integrohet gradualisht në disa prej strukturave, tregjeve dhe mekanizmave evropianë. Kjo do të krijonte një marrëdhënie më konkrete mes reformave dhe përfitimeve.
Sa më shumë të përparojë Shqipëria në fusha të caktuara, aq më shumë mund të afrohet me tregun, institucionet dhe mekanizmat e BE-së. Një model i tillë do ta ndihmonte edhe vetë Brukselin. Ai do të ruante ndikimin mbi reformat shqiptare, ndërsa Shqipëria do të kishte një motivim më të madh për t’i përfunduar ato.
Nuk mund ta trajtojmë Shqipërinë njëlloj si Islandën. Islanda ka tashmë përfitime të konsiderueshme nga integrimi evropian. Për një vend si Shqipëria, rruga drejt BE-së lidhet drejtpërdrejt me modernizimin e shtetit dhe të institucioneve.
Prandaj, për Shqipërinë, çështja nuk është thjesht se kur do të bëhet anëtare e BE-së. Pyetja më e rëndësishme është se çfarë mund të fitojë gjatë rrugës dhe çfarë duhet të bëjë për t’i fituar këto përfitime.
Rreziku i humbjes së ndikimit evropian
Shqipëria dhe Mali i Zi e kanë bërë tashmë zgjedhjen e tyre strategjike. Të dyja vendet janë anëtare të NATO-s dhe në përgjithësi ndjekin politikën e jashtme të Bashkimit Evropian.
Anëtarësimi do ta fiksonte këtë orientim në mënyrë institucionale dhe do t’i dërgonte një sinjal të fortë edhe pjesës tjetër të Ballkanit Perëndimor: që vitet e reformave mund të çojnë në një rezultat konkret.
Nëse nuk vjen ky rezultat, krijohet hapësirë për aktorë të tjerë. Rusia është e aftë të shfrytëzojë ndarjet politike, pakënaqësinë sociale dhe mosbesimin ndaj institucioneve perëndimore. Nga ana tjetër, Kina ofron kredi, projekte infrastrukturore dhe marrëveshje ekonomike me më pak kërkesa politike.
Sa më gjatë që Brukseli i mban vendet kandidate në pritje, aq më shumë hapësirë krijohet për qeveritë lokale që të luajnë me alternativat dhe të përdorin marrëdhëniet me fuqitë e tjera për të rritur hapësirën e tyre të manovrimit.
Në Shqipëri, kjo do të ishte veçanërisht e rrezikshme sepse pritshmëritë ndaj BE-së janë shumë të larta. 92 për qind mbështetje për anëtarësimin, është një shifër që tregon qartë se shoqëria shqiptare ende e sheh Evropën si destinacionin e saj kryesor.
Por një mbështetje e tillë nuk mund të konsiderohet e përjetshme. Edhe vetë Edi Rama e ka përshkruar frustrimin shqiptar me një metaforë të thjeshtë: Shqipëria është si një e dashur që pret të martohet, por pala tjetër nuk po shfaqet në ceremoni.
Problemi është se një pritje e pafundme mund të kthehet nga shpresë në zhgënjim. Dhe kur zhgënjimi ndaj BE-së rritet, zvogëlohet edhe aftësia e Brukselit për të ndikuar mbi reformat dhe zgjedhjet strategjike të Shqipërisë.
Prandaj, unë s’do ta shihja refuzimin e Islandës si argument kundër zgjerimit. Përkundrazi, do ta shihja si një paralajmërim se integrimi evropian duhet të ketë forma të ndryshme në varësi të realitetit të çdo vendi. Për Shqipërinë, anëtarësimi i plotë duhet të mbetet objektivi përfundimtar.
Por deri atëherë, BE-ja duhet të gjejë një formulë që e afron vendin gradualisht, i jep përfitime konkrete dhe e lidh çdo përfitim me përmbushjen e reformave. Nuk duhet të zgjedhim mes dy gabimeve: anëtarësimit të nxituar ose pritjes pa fund.
Duhet të gjejmë rrugën e tretë. Një formulë asociimi dhe integrimi gradual do t’i jepte Shqipërisë një perspektivë më konkrete, ndërsa BE-së do t’i ruante ndikimin mbi procesin e reformave. Sa më shumë të afrohej Shqipëria me standardet evropiane, aq më shumë do të thellohej edhe integrimi i saj.
Kjo do të ishte një marrëveshje më e drejtë për të dyja palët: Shqipëria do të kishte një rrugë të qartë përpara, ndërsa Bashkimi Evropian nuk do të detyrohej të ulte standardet.
Në fund, çështja nuk është nëse Shqipëria duhet të pranohet në BE pavarësisht nga problemet që ka.
Çështja është se si mund ta ndihmojmë Shqipërinë t’i kapërcejë këto probleme, pa e humbur gjatë rrugës besimin e qytetarëve dhe pa e humbur BE-ja ndikimin që ende gëzon në vend. Sepse Shqipëria është ende larg standardeve të BE-së.
Por pikërisht për këtë arsye, Brukseli nuk duhet ta lërë Shqipërinë në sallën e pritjes. Duhet t’i ofrojë një rrugë konkrete drejt Evropës./Pamfleti nga “TVP World”shqipëria larg standarteve be formula e ndërmjetme e integrimit Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Politike Ina Zhupa kërkon ndalimin e projektit TID Durrës: Të rishikohet baza juridike dhe urbanistike 2 Shtator 2026, 11:3911:39Politike Kryeministri Rama mbledh sot drejtuesit politikë dhe ministrat, takimi në “Vilën e Kuqe” 2 Shtator 2026, 11:0311:03Politike Përplasjet para Kryeministrisë, Bardhi: Dënoj dhunën ndaj protestuesve, të lirohen menjëherë 14 të arrestuarit 2 Shtator 2026, 10:5710:57Politike Shpopullimi i vendit, habit Mazniku: Shqiptarët, francezët dhe gjermanët largohen për të njëjtat arsye 1 Shtator 2026, 21:3121:31Politike Fitoi medaljen e artë në peshëngritje, Presidenti Begaj uron Briken Caljën: Arritje për sportin shqiptar 1 Shtator 2026, 14:1714:17Politike Rama batuta me kampionin e boksit Nelson Hysa: Hundën ma kanë thyer demokratët 1 Shtator 2026, 14:1014:10Politike