SHBA-të dhe Danimarka kanë njoftuar një marrëveshje mbi sigurinë e Groenlandës, duke zgjidhur një mosmarrëveshje diplomatike të shkaktuar nga kërcënimet e Presidentit Donald Trump për të pushtuar territorin me forcë.
Trump tha se marrëveshja do t'i jepte SHBA-së kontroll të përhershëm mbi sigurinë dhe të gjitha nevojat e tjera.
Kryeministri i Danimarkës tha se marrëveshja forcon sigurinë në Arktik dhe zonën e Atlantikut të Veriut, por nuk përmendi detaje specifike në marrëveshje që Trump përmendi në një postim në rrjetet sociale.
Marrëveshja vjen pas muajsh kërcënimesh nga Trump për të “marrë” Groenlandën, e cila është një territor gjysmë-autonom danez, për shkak të shqetësimeve për sigurinë kombëtare, duke përmendur vendndodhjen e saj strategjike për qëllime mbrojtjeje dhe pasurinë e saj minerale.
Në një postim në Truth Social, Trump tha se marrëveshja erdhi pa kosto për Shtetet e Bashkuara dhe do t’u jepte SHBA-ve aftësinë për të bërë atë që është e nevojshme për të siguruar dhe mbrojtur sigurinë e Grenlandës.
Ai tha se përfshinte një rregull që asnjë kundërshtar amerikan nuk mund të mbante një prani ushtarake në Grenlandë ose të bënte investime të ndjeshme në Grenlandë, pa miratimin e shprehur me shkrim.
Kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, konfirmoi se marrëveshja do të nënshkruhet në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara javën e ardhshme.
Ajo tha se marrëveshja forcon sigurinë tonë të përbashkët në Arktik dhe zonën e Atlantikut të Veriut, ndërsa në të njëjtën kohë njeh sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë dhe të drejtën e popullit të Groenlandës për vetëvendosje.
Ajo shtoi se marrëveshja ende kishte nevojë për miratim nga ligjvënësit dhe do të duhej të kalonte nëpër procedurat e nevojshme parlamentare për të hyrë në fuqi.
Kryetari i Qeverisë së Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, tha në një deklaratë duke njoftuar marrëveshjen se ishte kënaqëse që jemi gati të hyjmë në një marrëveshje që siguron dhe forcon sigurinë” e Groenlandës, Danimarkës dhe SHBA-së.
"Marrëveshja njeh interesat e Groenlandës dhe vendin tonë në bashkëpunimin ndërkombëtar. Është në të mirën e të gjithëve ne", tha ai.
Trump ishte përpjekur për muaj të tërë ta blinte ose aneksonte territorin gjysmë-autonom danez të pasur me minerale, duke argumentuar se ishte i prekshëm ndaj kundërshtarëve, përfshirë Rusinë dhe Kinën. Ai madje kërcënoi me veprime ushtarake në Grenlandë, duke shkaktuar një protestë nga danezët dhe vendet e tjera të NATO-s.
Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, e quajti atë një “marrëveshje historike” dhe një “fitore të madhe për Shtetet e Bashkuara dhe popullin amerikan”.
“Kjo marrëveshje adreson përgjithmonë dhe plotësisht shqetësimet tona për sigurinë kombëtare në Grenlandë”, tha ai në një deklaratë.
Një zyrtar i Departamentit të Shtetit të SHBA-së e përshkroi marrëveshjen pa dhënë detaje specifike.
Midis dispozitave të rëna dakord është një që thotë se marrëveshja nuk do të skadojë edhe nëse Groenlanda do të bëhet një vend i pavarur në të ardhmen.
Zyrtari shtoi se sipas marrëveshjes, SHBA-të kanë fuqi të njëanshme për të ndërtuar struktura ushtarake shtesë pa pasur nevojë për miratim nga Groenlanda ose Danimarka. Kjo përfshin "të drejta të përhershme aksesi, bazimi dhe fluturimesh", tha zyrtari.
Gjithashtu u ndalon vendeve jo-anëtare të NATO-s të ndërtojnë baza në Grenlandë dhe “ua ndalon kundërshtarëve të bëjnë investime në Grenlandë që mund të kërcënojnë Shtetet e Bashkuara”.
Zyrtari shtoi se sipas status quo-së aktuale, kundërshtarëve u është lejuar të investojnë në "sektorët e ndjeshëm të Groenlandës pa shqyrtim të investimeve".
Zyrtari iu referua konkretisht Rusisë dhe Kinës, duke thënë se kjo i pengon ato të vendosin trupa ose të bëjnë investime në "sektorë të ndjeshëm".
Pa u publikuar teksti zyrtar, është e paqartë se si ndryshon saktësisht marrëveshja nga një marrëveshje e vitit 1951 me Danimarkën, sipas së cilës SHBA-të mund të dërgojnë në Grenlandë sa trupa të duan.
SHBA-të tashmë kanë më shumë se 100 personel ushtarak të stacionuar përgjithmonë në bazën e tyre Pituffik në skajin veriperëndimor të territorit.
Trump thotë se Groenlanda është thelbësore për planin e tij për të ndërtuar një sistem mbrojtës "Kupola e Artë", i projektuar për të mbrojtur SHBA-në nga sulmet me raketa nga Rusia dhe Kina, dhe se aleatët evropianë mund të bashkëpunojnë në këtë përpjekje.
Ishulli ka rezerva të mëdha - dhe kryesisht të pashfrytëzuara - të mineraleve të rralla të tokës, shumë prej të cilave janë thelbësore për teknologjitë, duke përfshirë telefonat celularë dhe automjetet elektrike./ CNA Lajme ekskluzive nga CNA
Doni te informoheni te paret per lajme ekskluzive? Bashkohuni me grupin tone ne Facebook duke klikuar ketu.