Ilustrim Uashingtoni mban të hapur mundësinë e ndërhyrjeve të reja ushtarake, ndërsa Katari përpiqet të ndërmjetësojë një marrëveshje për programin bërthamor dhe Ngushticën e Hormuzit. Teherani paralajmëron se çdo sulm do të marrë përgjigje… Shtetet e Bashkuara dhe Irani po përpiqen të shmangin një fazë të re përshkallëzimi ushtarak në Lindjen e Mesme. Sipas raportimit të Greta Priviterës për Corriere della Sera, ndërmjetësit e Katarit janë kthyer në Teheran për të marrë përgjigjen iraniane ndaj një propozimi që zëvendëspresidenti amerikan JD Vance i ka përcjellë Mohsen Rezaeit, sekretar i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit. Nisma zhvillohet vetëm pak ditë përpara zgjedhjeve amerikane të mesmandatit, të planifikuara për 3 nëntor.
Sipas The Wall Street Journal, të cilës i referohet gazeta italiane, Vance i ka dërguar Rezaeit një letër. The Guardian, duke cituar burime të njohura me ndërmjetësimin, raporton se propozimi kërkon angazhime konkrete iraniane lidhur me programin bërthamor, në këmbim të lehtësimit të sanksioneve dhe një procesi shtatëditor për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. Këto elemente përbëjnë përmbajtje të raportuar të propozimit, jo një marrëveshje të miratuar nga palët.
Roli i Katarit dhe kushtet e palëve
Sipas Axios, ndërmjetësit katarianë zhvilluan më shumë se 12 orë bisedime në Teheran më 30 tetor dhe mbajtën kontakte të vazhdueshme me Shtëpinë e Bardhë. Burime diplomatike folën për përparim në përpjekjet për rifillimin e negociatave të drejtpërdrejta, ndërsa diskutimet pritej të vijonin në Doha. Megjithatë, asnjëra palë nuk ka njoftuar një kompromis përfundimtar.
Uashingtoni kërkon lëshime të verifikueshme për programin bërthamor iranian. Teherani, nga ana e tij, kërkon heqjen e bllokadës detare amerikane, zhbllokimin e fondeve të ngrira dhe mundësinë e eksportimit të naftës. Sipas raportimeve, Katari po shqyrton edhe një formulë që do t’u mundësonte inspektorëve të Kombeve të Bashkuara të vizitonin objektet bërthamore të goditura, në këmbim të zbutjes së sanksioneve amerikane. Pikërisht renditja e këtyre hapave dhe garancitë për zbatimin e tyre mbeten çështje vendimtare.
Paralajmërimet për 4 nëntorin
Sipas MS Now, që citon tre zyrtarë të lartë nga vendet arabe të Gjirit, Shtetet e Bashkuara kanë paralajmëruar aleatët për mundësinë e një vale të re sulmesh kundër Iranit duke filluar nga 4 nëntori, një ditë pas zgjedhjeve. Burimet i përshkruajnë operacionet e mundshme si të shkurtra, por intensive. Ky është një raportim i mbështetur te burime anonime dhe nuk përbën njoftim zyrtar të një operacioni të vendosur.
Vendet e Gjirit po kërkojnë uljen e tensioneve, pasi druhen se një operacion i ri amerikan mund të sjellë kundërpërgjigje kundër bazave ushtarake, porteve dhe infrastrukturës energjetike në territorin e tyre. Një zyrtar i cituar në raportim nuk përjashtoi që disa shtete të kundërshtonin përdorimin e bazave amerikane për sulme të reja. Kjo tregon se aleatët rajonalë nuk i shohin domosdoshmërisht njësoj përfitimet dhe kostot e presionit ushtarak.
Përgjigjja e Teheranit
Udhëheqësi suprem iranian, Mojtaba Khamenei, u kërkoi komandantëve të sigurojnë një përgjigje të menjëhershme dhe efektive, pa kufizime gjeografike, ndaj sulmeve të mundshme. Sipas agjencisë shtetërore IRNA, ai kërkoi përditësimin e listës së objektivave ushtarake dhe forcimin e kapaciteteve të zbulimit dhe mbrojtjes. Portavozi i ushtrisë iraniane, Mohammad Akraminia, paralajmëroi gjithashtu se një sulm i ri amerikan do ta zgjeronte konfliktin në një hapësirë më të madhe.
Këto deklarata synojnë të përcjellin një mesazh frenues ndaj Uashingtonit dhe aleatëve të tij. Ato nuk provojnë se Irani ka marrë tashmë vendim për një sulm të caktuar. Në të njëjtën kohë, presidenti Donald Trump përsëriti gjatë një tubimi në Florida se Shtetet e Bashkuara nuk do ta lejojnë Iranin të zotërojë armë bërthamore dhe mbrojti operacionet e mëparshme amerikane.
Pse Hormuzi është në qendër të negociatave
Ngushtica e Hormuzit lidh Gjirin Persik me rrugët detare ndërkombëtare dhe ka rëndësi thelbësore për tregtinë e naftës dhe gazit. Sipas përmbledhjes së Corriere della Sera, kalimi mbetet në praktikë i bllokuar, pavarësisht memorandumit 14-pikësh dhe armëpushimit që SHBA-ja dhe Irani arritën në qershor, i cili është shkelur disa herë. Rihapja e qëndrueshme e ngushticës do të kërkonte jo vetëm një vendim politik, por edhe garanci sigurie për lundrimin.
Për vendet eksportuese të Gjirit, një ndërprerje e zgjatur kufizon qarkullimin e energjisë dhe rrit rrezikun për infrastrukturën. Për ekonominë ndërkombëtare, pasiguria mund të ndikojë te kostot e transportit, sigurimit dhe furnizimit. Këto janë rreziqe të mundshme ekonomike, jo pasoja të përcaktuara paraprakisht në përmasa apo afate.
Izraeli dhe dimensioni rajonal
Kriza përkon me një periudhë pasigurie politike në Izrael. Sipas rezultateve të zgjedhjeve të 27 tetorit, të përmbledhura nga Corriere della Sera, blloku i Benjamin Netanyahut siguroi 53 vende, ai i Gadi Eisenkotit 48 dhe partitë arabe 19; asnjëri bllok nuk ka shumicë parlamentare. Kjo situatë e ndërlikon formimin e qeverisë, ndërsa politika ndaj Iranit mbetet një çështje qendrore e sigurisë izraelite.
Ish-analisti i inteligjencës ushtarake izraelite Danny Citrinowicz, i cituar nga Greta Privitera, shpreh shqetësimin se disa vendimmarrës mund ta shohin një përshkallëzim tjetër si parakusht për negociata më serioze. Sipas vlerësimit të tij, një ofensivë më e gjerë nuk do të garantonte dorëzimin e Teheranit dhe mund ta bënte më të vështirë rikthimin në tryezë. Ky është interpretimi i ekspertit, jo një rezultat i sigurt.
Çfarë mbetet e hapur
Në ditët në vijim, tri çështje do të tregojnë drejtimin e krizës: nëse Irani do t’i përgjigjet zyrtarisht propozimit të përcjellë nga Katari; nëse palët do të pranojnë një mekanizëm të verifikueshëm për çështjen bërthamore dhe Hormuzin; dhe nëse Uashingtoni do të shmangë operacione të reja pas zgjedhjeve. Për momentin, diplomacia dhe përgatitjet ushtarake po zhvillohen paralelisht, pa një marrëveshje përfundimtare të shpallur. /Përshtati Pamfleti/ shba irani lufta Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Nga Parisi në Berlin e Romë, Evropa përballet me protesta masive dhe tensione sociale 31 Tetor 2026, 13:3613:36Rajoni dhe Bota Tensione të forta në Poloni pas bllokimit të Gjykatës Kushtetuese, presidenti mbledh urgjentisht mazhorancën dhe opozitën 31 Tetor 2026, 13:0013:00Rajoni dhe Bota Ethet zgjedhore në SHBA: Beteja për kontrollin e Kongresit, votim rekord i parakohshëm dhe konflikt ligjor në Alaska 31 Tetor 2026, 12:5712:57Rajoni dhe Bota Trump përballë një surprize të madhe? Sondazhet zbulojnë çfarë po ndodh në SHBA 31 Tetor 2026, 12:2612:26Rajoni dhe Bota SHBA miratoi shitjen e raketave Patriot për Ukrainën, Zelensky: Dërgesat mund të nisin pas disa vitesh, ne kemi nevojë për mbrojtje tani 31 Tetor 2026, 11:5011:50Rajoni dhe Bota Zgjedhjet e 3 nëntorit, amerikanët nuk iu besojnë sondazheve politike 31 Tetor 2026, 11:0811:08Rajoni dhe Bota