Ka histori njerëzore që nuk mund të kuptohen vetëm përmes datave, vendeve dhe fakteve biografike. Ato duhen lexuar në kontekstin e kohës në të cilën kanë ndodhur, sepse brenda një jete individuale mund të fshihet një pjesë e historisë së një populli. Historia e Sakip Skepit është një prej tyre. Është historia e një shqiptari nga Dibra, i cili si fëmijë u përball me dramën e arratisjes nga Shqipëria komuniste, përjetoi emigrimin, ndërtoi jetën në Belgjikë dhe, në vend që të shkëputej nga vendi i origjinës, e shndërroi lidhjen me gjuhën, kulturën dhe shqiptarinë në një mision të gjatë qytetar e kulturor. Sakip Skepi ka lindur në Blliçe të Dibrës në vitin 1953. Jeta e tij mori një kthesë të jashtëzakonshme që në fëmijëri. Në vitin 1958, kur ishte vetëm pesë vjeç, familja e tij u largua nga Shqipëria drejt ish-Jugosllavisë, në një nga arratisjet më të mëdha familjare të dokumentuara në veri të vendit. Sipas rrëfimit të Fatos Dacit, në këtë arratisje morën pjesë 26 persona nga familjet Skepi, Haxhi Skepi dhe Xhilaga, ndër ta edhe fëmijë shumë të vegjël dhe vetë Sakipi pesëvjeçar. Kjo histori familjare është një nga çelësat për të kuptuar më mirë figurën e tij. Në shkrimin e tij të botuar në dhjetor 2024, Fatos Daci e nis portretin e Sakip Skepit pikërisht nga prejardhja, duke e paraqitur atë si një personalitet të komunitetit shqiptar në botë, publicist, themelues e drejtues prej katër dekadash të radios “Jehona e Shqipes”, financier dhe aktivist shoqëror e kombëtar. Daci e lidh formimin e Skepit me Dibren, Çidhnën, Blliçen dhe familjen e tij, duke argumentuar se prejardhja familjare dhe përvoja historike kanë luajtur rol në formimin e tij si intelektual, humanist dhe veprimtar. LEXO EDHE:Në gjendje të dehur në timon dhe parakalime të gabuara, Rrugorja e Dibrës: Një mijë gjoba në një javë! 3 shoferë në pranga (VIDEO) Ky vlerësim i Fatos Dacit është i rëndësishëm sepse nuk vjen thjesht si një përshkrim biografik. Ai është edhe një dëshmi nga brenda komunitetit shqiptar dhe, në një farë mënyre, një portret i një brezi emigrantësh që e morën me vete historinë e vendlindjes dhe u përpoqën ta ruanin atë në kushtet e emigrimit. Në Belgjikë, Sakip Skepi ndërtoi jetën profesionale, studioi në fushën e financës dhe kontabilitetit dhe më pas u angazhua në sektorë të ndryshëm ekonomikë. Por ai nuk e kufizoi jetën e tij te profesioni. Një pjesë e rëndësishme e energjisë së tij iu kushtua komunitetit shqiptar. Në shkurt të vitit 1986, në Bruksel, nisi “Jehona e Shqipes”, një program radiofonik në gjuhën shqipe që do të shndërrohej gradualisht në një nga institucionet më jetëgjata të medias shqiptare në diasporë. Sakip Skepi ishte themelues dhe drejtues i saj për dekada. Në një kohë kur nuk ekzistonin portalet, rrjetet sociale, YouTube apo komunikimi i menjëhershëm që njohim sot, një program radiofonik në shqip nga Brukseli ishte shumë më tepër se një program. Ishte një urë. Ishte një dritare. Ishte një mënyrë për të mos lejuar që largësia gjeografike të shndërrohej në largësi kulturore. Fatos Daci e përkufizon këtë kontribut në një mënyrë shumë domethënëse kur shkruan se radioja “Jehona e Shqipes” për 40 vjet “e mbajti ndezur prushin e shqiptarisë”. Kjo fjali, përtej karakterit të saj publicistik, përmbledh në mënyrë të goditur atë që përfaqësoi radioja për komunitetin shqiptar në Belgjikë: një zë që ruajti gjuhën, kujtesën dhe lidhjen me atdheun. Por veprimtaria e Skepit nuk u kufizua te radioja. Sipas shkrimit të Fatos Dacit, ai pati një veprimtari të rëndësishme humanitare në Shqipëri dhe në Kosovë. Në vitin 1991 erdhi në Shqipëri me organizatën franceze “Mjekët pa Kufij”, duke sjellë ndihma humanitare për spitalet shqiptare. Në vitin 1992 solli përsëri ndihma për Shqipërinë, ndërsa gjatë luftës në Kosovë u angazhua me ndihma për refugjatët. Ky dimension humanitar e plotëson portretin e tij. Sepse shqiptaria e Skepit nuk duket vetëm në fjalë apo në simbolikë. Ajo shfaqet edhe në veprim. Ai gjithashtu ka shërbyer si një pikë lidhjeje mes mediave belge dhe zhvillimeve në Shqipëri e Kosovë. Fatos Daci përmend bashkëpunimin e Skepit me gazetarë të gazetave belge “Le Soir” dhe “De Standaard”, përmes të cilit u ndoqën zgjedhjet e para pluraliste në Shqipëri, situata në Kosovë gjatë viteve të represionit serb dhe ngjarje të tjera të rëndësishme në hapësirën shqiptare. Kjo është një pjesë e rëndësishme e figurës së Skepit që nuk duhet anashkaluar. Ai nuk ishte vetëm një transmetues i informacionit për shqiptarët në Belgjikë. Në periudha të caktuara u bë edhe ndërmjetës mes realitetit shqiptar dhe opinionit publik belg. Në këtë kuptim, “Jehona e Shqipes” nuk ishte vetëm një media e diasporës. Ishte edhe një dritare për Evropën drejt realitetit shqiptar. Nëpër studiot e radios kanë kaluar ndër vite shumë figura të rëndësishme të kulturës dhe jetës publike shqiptare. Shkrimtarë, artistë, klerikë, gazetarë, këngëtarë, regjisorë dhe intelektualë kanë gjetur aty një hapësirë komunikimi me shqiptarët në Belgjikë dhe më gjerë. Kjo e shndërroi radion në një lloj arkivi të gjallë të kujtesës shqiptare në Evropë. Por një editorial për Sakip Skepin nuk mund të ndalet vetëm te radioja. Sepse historia e tij ka një dimension tjetër: atë të emigrantit që nuk e përdori largimin nga Shqipëria si arsye për të harruar Shqipërinë. Dhe këtu shfaqet një tjetër element i rëndësishëm i portretit të tij: mikpritja. Fatos Daci shkruan se dera e familjes Skepi në Belgjikë ka qenë përherë e hapur dhe se shtëpia e Sakipit ishte një “odë e ngrohtë e mikpritjes tradicionale shqiptare”. Kjo nuk është një hollësi anësore. Në historinë e diasporës, shtëpia shqiptare shpesh ka qenë institucioni i parë i komunitetit. Përpara se të kishte qendra kulturore, struktura të organizuara dhe media të konsoliduara, ishte shtëpia ku shqiptarët takoheshin, ndihmonin njëri-tjetrin dhe ruanin lidhjet. Në rastin e Sakip Skepit, kjo traditë familjare u bashkua me një veprimtari publike shumë më të gjerë. Shtëpia ishte e hapur. Radioja ishte e hapur. Dhe komuniteti kishte një pikë referimi. Pikërisht për këtë arsye, në shkrimin e tij Fatos Daci e përshkruan Sakip Skepin si një figurë të lidhur fort me vendlindjen, fisin, farefisin dhe komunitetin, por njëkohësisht me politikanë, gazetarë, kineastë, artistë dhe personalitete të ndryshme shqiptare. Ky është ndoshta një nga tiparet më të veçanta të figurës së tij: ai nuk e konceptoi diasporën si një grup njerëzish të izoluar nga atdheu, por si një hapësirë lidhjeje. Kjo filozofi u shfaq edhe në mënyrën se si ai u angazhua me kulturën dhe artin. Sipas të dhënave të publikuara nga Fatos Daci, Skepi ka bashkëpunuar edhe në realizimin e filmave “Prill i Thyer” dhe “Larg barbarëve”, duke zgjeruar kështu veprimtarinë e tij përtej gazetarisë dhe radios. Në vitin 2024, veprimtaria e tij mori edhe një vlerësim publik të veçantë. Më 11 dhjetor 2024, “Albanian Excellence” i akordoi Sakip Skepit certifikatën “Grand Excellence 2024”, duke vlerësuar aktivitetin e tij shumëvjeçar në publicistikë, financë, politikë dhe komunitet. Motivacioni i këtij vlerësimi ishte domethënës: Skepi u cilësua si një personalitet i botës shqiptare, i larguar fëmijë në arratisjen e vitit 1958, si “derë e hapur për shqiptarët” dhe si drejtues i radios 40-vjeçare “Jehona e Shqipes”, e cila kishte shërbyer si pikë referimi për median ndërkombëtare mbi Shqipërinë dhe shqiptarët. Kjo na çon te viti 2026 dhe te një nga momentet më të rëndësishme të kësaj historie: festimi i 40-vjetorit të “Jehonës së Shqipes”. Dyzet vjet radio nuk janë thjesht një numër. Janë katër dekada histori. Janë katër dekada kujtese. Janë katër dekada zëri shqiptar në Evropë. Festimi i 40-vjetorit në Bruksel mblodhi qindra të ftuar dhe personalitete nga politika, diplomacia, media, arti, kultura dhe komuniteti shqiptar. Në këtë jubile u rikujtua rrugëtimi i radios që kishte nisur në vitin 1986 dhe kontributi i njerëzve që e kishin mbajtur gjallë gjatë dekadave. Në qendër të kësaj historie ishte natyrisht Sakip Skepi. Nëse në vitin 1986 gjithçka kishte nisur me një grup shqiptarësh që besonin se duhej të kishte një zë shqip në Bruksel, në vitin 2026 ajo nismë ishte shndërruar në një institucion të konsoliduar të kujtesës shqiptare në diasporë. Festimi i 40-vjetorit ishte, pra, një moment ku e shkuara u takua me të tashmen. Ishte edhe një moment ku një brez i parë i emigracionit iu dorëzonte brezave të rinj një histori që nuk duhet humbur. Sepse sot sfida është ndryshe. Nuk është më problemi nëse shqiptari në Evropë mund të dëgjojë një lajm nga Shqipëria. Ai mund ta bëjë këtë në qindra mënyra. Problemi është nëse brezi i dytë dhe i tretë do të vazhdojë të flasë shqip. Nëse do të lexojë shqip. Nëse do ta njohë historinë e familjes së vet. Nëse do ta kuptojë pse prindërit ose gjyshërit e tij u larguan. Dhe, mbi të gjitha, nëse do ta shohë identitetin shqiptar jo si një kujtim të së kaluarës, por si një pjesë të natyrshme të së ardhmes së tij evropiane. Pikërisht këtu qëndron rëndësia e trashëgimisë së “Jehonës së Shqipes”. Ajo duhet të vazhdojë të jetë jo thjesht një radio, por një institucion kulturor i diasporës. Historia e Sakip Skepit është interesante edhe për një arsye tjetër. Ajo lidhet me historinë e babait të tij, Islam Skepit. Fatos Daci i kushton një pjesë të konsiderueshme të shkrimit të tij pikërisht figurës së Islamit, duke e paraqitur si një nacionalist, patriot dhe kundërshtar të vendosur të regjimit komunist, i cili u burgos, u përndoq dhe më pas u detyrua të arratisej me familjen. Kjo histori familjare është e rëndësishme sepse shpjegon edhe një pjesë të trashëgimisë morale të Sakipit. Babai i tij e humbi atdheun fizikisht. Por nuk e humbi atë shpirtërisht. Dhe djali i tij, në një mënyrë tjetër, u përpoq ta mbante gjallë atë lidhje. Në vitin 1958, familja Skepi kapërceu kufirin për të kërkuar lirinë. Në vitin 1986, Sakip Skepi krijoi një zë që do të kapërcente kufijtë në drejtimin e kundërt. Njëherë kufiri u kapërcye për të shpëtuar nga diktatura. Më pas zëri kapërceu kufijtë për të ruajtur identitetin. Ky është një nga paradokset më të bukura të historisë së tij. Një fëmijë që u largua nga Shqipëria u bë një nga njerëzit që ndihmuan që Shqipëria të mos largohej nga kujtesa e shqiptarëve në diasporë. Dhe këtu ndoshta qëndron edhe kuptimi më i thellë i “Jehonës”. Një jehonë është zëri që kthehet pasi është lëshuar. Sakip Skepi e mori zërin e vendlindjes me vete. E çoi në Bruksel. Dhe prej Brukselit, për 40 vjet, ai zë u kthye përsëri te shqiptarët. Në këtë kuptim, historia e “Jehonës së Shqipes” është edhe historia e një rrethi që u mbyll. Nga Dibra në Bruksel. Nga arratisja te komunikimi. Nga mërgimi te kujtesa. Nga heshtja e diktaturës te fjala e lirë. Nga një fëmijë pesëvjeçar që kapërcente kufirin te një burrë që ndërtoi një urë mbi kufijtë. Kjo është arsyeja pse Sakip Skepi nuk duhet parë vetëm si një drejtues radioje. Ai është një figurë e historisë së diasporës shqiptare në Evropë. Një publicist. Një veprimtar. Një humanist. Një ndërmjetës kulturor. Dhe, mbi të gjitha, një njeri që e ka kuptuar se shqiptaria nuk mund të mbahet gjallë vetëm me fjalë të mëdha. Ajo kërkon punë. Kërkon institucione. Kërkon njerëz që të hapin dyert. Kërkon njerëz që të krijojnë ura. Kërkon njerëz që të flasin kur të tjerët heshtin. Në një kohë kur debati për diasporën shqiptare shpesh reduktohet te remitancat, vota, investimet apo numri i emigrantëve, historia e Sakip Skepit na kujton një dimension tjetër: diasporat kanë nevojë edhe për kulturë. Një komb nuk mbahet i lidhur vetëm nga politika. Mbahet edhe nga kujtesa. Dhe kujtesa ka nevojë për njerëz që ta ruajnë. Fatos Daci, në shkrimin e tij, e përmbledh këtë figurë përmes një lidhjeje të drejtpërdrejtë mes prejardhjes dhe veprimtarisë: një dibran që nuk e ka shkëputur kurrë vështrimin nga vendlindja dhe që, përmes veprimtarisë së tij, ka vazhduar t'u shërbejë shqiptarëve dhe çështjes kombëtare. Në fund, ndoshta ky është kuptimi më i bukur i jetës së Sakip Skepit. Ai nuk e ktheu mërgimin në harresë. E ktheu në kujtesë. Nuk e ktheu largimin në shkëputje. E ktheu në komunikim. Nuk e la gjuhën pas kufirit. E mori me vete dhe e bëri të dëgjohej në zemër të Evropës. Dhe 40-vjetori i “Jehonës së Shqipes” nuk ishte vetëm festimi i një radioje. Ishte festimi i një ideje. Ideja se mund të jetosh larg dhe të mos harrosh. Se mund të integrohesh në Evropë dhe të ruash identitetin. Se mund të jesh qytetar i një vendi tjetër dhe njëkohësisht të vazhdosh të ndihesh pjesë e një historie që ka nisur në një vend tjetër. Prandaj, kur flasim për Sakip Skepin, flasim për një jetë që ka kaluar nga trauma e largimit te misioni i lidhjes. Nga një arratisje në vitin 1958 te një “Jehonë” që vazhdon në vitin 2026. Nga një kufi që duhej kapërcyer për të shpëtuar, te një zë që kapërcen kufijtë për të bashkuar. Kjo është historia e Sakip Skepit. Dhe kjo është edhe historia e një pjese të Shqipërisë që jeton jashtë Shqipërisë, por që nuk ka pushuar së qeni shqiptare. Sepse disa njerëz nuk ndërtojnë monumente prej guri. Ndërtojnë ura. Dhe urat, ndryshe nga muret, nuk ndajnë. Lidhin. U.D/Shqiptarja.com TAG: alban daci Sakip Skepi fatos daci Diber Sa e vlerësoni këtë artikull? ★ ★ ★ ★ ★ 0.0 / 5 (0 vlerësime) Faleminderit! OPINIONET MË TË VLERËSUARA Komente Komento Sondazhi i ditës:
9 Gusht, 17:40
A mendoni se Shqipëria është e përgatitur për sezonin e zjarreve? Po 44.2% Jo 48.3% I/e dyzuar 7.5% Vota total: 2266 Votat totale janë unike Sondazhi i ditës: 9 Gusht, 17:40 A mendoni se Shqipëria është e përgatitur për sezonin e zjarreve?