Rreth 500 shkolla të mbyllura dhe më shumë se 5 mijë të ndaluar në pak ditë e kanë kthyer revoltën e nxënësve francezë në një krizë kombëtare. Por pas barrikadave, zjarreve dhe përplasjeve me policinë fshihet një zemërim shumë më i thellë: lodhja, mungesa e investimeve në arsim dhe frika për të ardhmen. Ja rrëfimi i dy gjimnasteve franceze… Javët e fundit, në shumë qytete të Francës, zhurma e protestave ka zëvendësuar zilen e shkollës. Barrikadat me kazanë mbeturinash, gazi lotsjellës dhe zjarret pranë godinave shkollore kanë prishur rutinën e miliona nxënësve.
Ajo që nisi në mesin e shtatorit me protesta lokale për mungesën e mësuesve dhe kushtet e këqija në shkolla, tashmë është shndërruar në një revoltë të përhapur në të gjithë vendin.
Nxënësit francezë nuk kanë dalë në rrugë thjesht për t'i shpëtuar mësimit.
Për shumë prej tyre, problemi është pikërisht se sistemi arsimor nuk po u ofron kushtet normale për të mësuar. Më 5 tetor, rreth 500 shkolla u mbyllën si pasojë e protestave, ndërsa më shumë se 5 mijë persona u ndaluan në të gjithë Francën.
Në pamje të parë, ajo që po ndodh mund të duket si një tjetër shpërthim zemërimi i të rinjve. Por, nëse dëgjon nxënësit, tabloja është tjetër. Ata flasin për lodhje të vazhdueshme, shkolla të amortizuara, mungesë mësuesish, orare të tejzgjatura dhe, mbi të gjitha, ankthin për atë që i pret pas maturës.
Ne jemi nxënëse të vitit të fundit në një shkollë në Tuluzë, dhe po përgatitemi të shkojmë në universitet. Ajo që dëgjojmë nga shokët tanë në këtë qytet dhe në shkolla të tjera është e njëjtë: shumë prej tyre thjesht nuk po e përballojnë më ritmin.
“Gjatë verës, në klasë temperatura shkon 36-40 gradë dhe nuk kemi as ventilatorë, as kondicioner. Në klasat tona janë rreth 40 nxënës. Bëhet aq nxehtë sa është e vështirë të përqendrohesh, sidomos kur orët e mësimit zgjasin”, tregon Aniket Sudambi, 17 vjeç, nxënës në një lice publik në Tuluzë. Valët e të nxehtit që kanë goditur Francën këtë vit vetëm sa e kanë nxjerrë më në pah problemin. Shumë shkolla janë të vjetra dhe nuk janë ndërtuar për të përballuar temperatura të tilla. Investimet e pamjaftueshme në infrastrukturë, kanë bërë që edhe një ditë normale mësimi të kthehet në një sprovë fizike.
Në Tuluzë, vetëm pak javë më parë, një shkollë u përfshi nga zjarri pas një qarku të shkurtër. Ndërkohë, mungesa e mësuesve ka lënë në disa raste klasa pa mësimdhënës për muaj të tërë. Ata që janë në sistem përballen vetë me mungesë burimesh dhe sipas nxënësve, nuk kanë kushtet e nevojshme për të bërë punën e tyre.
Pastaj është orari. “Ne bëjmë rreth 38-40 orë në javë. Jemi në shkollë nga ora 8 e mëngjesit deri në 6 të pasdites. Kjo na lë shumë pak kohë për t'u kujdesur për veten, për jetën sociale dhe për shëndetin mendor”, thotë Sudambi. Për ata që jetojnë larg shkollës, dita është edhe më e gjatë. Disa dalin nga shtëpia në orën 7 të mëngjesit dhe nuk kthehen deri në orën 8 të mbrëmjes, sidomos kur varen nga transporti publik. Dhe kur kthehen në shtëpi, dita nuk ka mbaruar: mbeten detyrat, studimi, përgatitja për provimet dhe, për maturantët, përgatitja për universitetin.
Në këtë pikë hyn në lojë edhe Parcoursup, sistemi francez për aplikimet universitare. Në parim, ai duhet të ndihmojë nxënësit të zgjedhin universitetin. Në praktikë, për shumë prej tyre është kthyer në një tjetër burim ankthi.
Parcoursup, i krijuar në vitin 2018 gjatë presidencës së Emmanuel Macron, u lejon aplikantëve të ndjekin edhe pozicionin e tyre në listat e pritjes. Renditja ndryshon çdo ditë, në varësi të ofertave që pranohen ose refuzohen nga kandidatët e tjerë.
Kjo do të thotë se një maturant mund të jetë duke dhënë provimet përfundimtare dhe në të njëjtën kohë, të shohë në ekran se është mijëra vende larg një vendi në universitetin që dëshiron.
“Parcoursup e ka bërë hyrjen në universitet ekstremisht konkurruese dhe selektive”, thotë Sudambi. “Edhe degët e inxhinierisë në universitete që nuk konsiderohen ndër më të mirat në Francë kërkojnë nota minimale 15 ose 16 nga 20 në lëndët e specializuara. Kjo është shumë e vështirë për t'u arritur në Baccalauréat-in francez, sidomos kur kushtet në shkolla janë këto”, nënvizon ai.
Pra, presioni nuk nis pas shkollës së mesme. Ai fillon shumë më herët dhe grumbullohet vit pas viti. Pikërisht kjo ka bashkuar nxënësit në Tuluzë dhe në qytete të tjera të Francës. Protestat janë bërë gjithnjë e më të mëdha, ndërsa në rrjetet sociale kanë qarkulluar pamje nga përplasjet me policinë, djegia e kazanëve të mbeturinave dhe incidente të tjera.
Por edhe këtu, nxënësit bëjnë një dallim. Sipas Sudambit, jo të gjithë ata që përfshihen në aktet e dhunshme janë nxënës të liceve. Në disa raste, bëhet fjalë për të rinj të përjashtuar nga shkolla ose që vijnë nga lagje më të varfra dhe që e ndiejnë veten të braktisur ose të shtypur nga shteti.
Zemërimi i tyre drejtohet ndaj policisë dhe institucioneve përmes dhunës, zjarreve dhe përplasjeve në rrugë. Por edhe kur protestat kalojnë në dhunë, shkaku i pakënaqësisë është më i thellë se një revoltë spontane.
Brenda klasave, presioni është grumbulluar prej kohësh. Nxënësve u kërkohet të marrin nota të larta, të përgatiten për një sistem gjithnjë e më konkurrues dhe të planifikojnë të ardhmen e tyre që në moshë të re. Në të njëjtën kohë, ata përballen me ndërtesa të amortizuara, mungesë mësuesish dhe ditë shkollore që shpesh u marrin gjithë energjinë. Dhe kur ankohen, shumë prej tyre thonë se nuk ndihen të dëgjuar.
Përkundrazi, përballen me një tjetër etiketim: janë “dembelë”, “adoleshentë që duan të bëjnë pushim” ose nxënës që thjesht nuk duan të shkojnë në shkollë. Kur kësaj i shtohet edhe reagimi i fortë policor, zemërimi bëhet edhe më i madh.
Në fund të fundit, ajo që po ndodh në Francë nuk është thjesht një rebelim adoleshentësh. Është një revoltë e lindur nga një sistem arsimor që, sipas nxënësve, prej vitesh po kërkon gjithnjë e më shumë prej tyre, ndërsa u jep gjithnjë e më pak.
Shkollat e amortizuara, mungesa e mësuesve, oraret e gjata dhe presioni i vazhdueshëm për të hyrë në universitet, kanë krijuar një brez që ndihet i lodhur përpara se të nisë jetën e të rriturit.
Kjo është arsyeja pse nxënësit francezë po dalin në rrugë. Ata nuk po protestojnë kundër arsimit. Po protestojnë sepse duan një arsim që funksionon.
Në një javë prej 40 orësh, mes klasave që në verë bëhen të padurueshme, mësuesve që mungojnë dhe ankthit të Parcoursup, shumë prej tyre kanë arritur në pikën ku nuk kërkojnë më privilegje.
Kërkojnë diçka shumë më të thjeshtë: mundësinë për të mësuar pa u rraskapitur, dhe për të ndërtuar një të ardhme pa u ndier që në fillim se janë duke humbur garën. Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron thelbi i revoltës: një brez që akuzohet se nuk dëshiron të mësojë po del në rrugë për të kërkuar të drejtën për të mësuar./ Përshtati "Pamfleti" nga “The Independent”france te rinj proteste Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Editorial Pakti i fshehtë amerikan që zgjidhi krizën në Kosovë 7 Tetor 2026, 13:3713:37Editorial Shqipëria mes Mossad-it dhe MIT-it, loja e rrezikshme e Edi Ramës 6 Tetor 2026, 11:0711:07Editorial Republika e videove erotike 5 Tetor 2026, 11:3511:35Editorial A do t’i mbijetojë Amerika Trumpizmit? 4 Tetor 2026, 13:5313:53Editorial Ron Yeffet dhe “sëmundja” e vjetër e Edi Ramës 3 Tetor 2026, 14:2414:24Editorial Kur teknologjia bie në duart e barbarëve 2 Tetor 2026, 12:4212:42Editorial