Qoftë si shoqëruese e një dreke me mish të pjekur apo si pjesë e një pjate me perime të freskëta për t'u zhytur në salca, karotat janë një element i pandashëm i kuzhinës britanike. Mesatarisht, çdo person konsumon rreth 100 karota në vit. Por karotat nuk janë vetëm një përbërës i lirë dhe i gjithanshëm kjo perime modeste është një superushqim i fshehur, me përfitime shëndetësore që variojnë nga përmirësimi i shëndetit të lëkurës, zorrëve dhe syve, deri te ulja e rrezikut të kancerit dhe përmirësimi i cilësisë së gjumit.Lexo edhe:Psikologët vënë në dukje një zakon që mund të zhvillojë dhe forcojë më tej inteligjencën Pra, çfarë i bën karotat kaq të mira për ju? Përmbajtja - Përfitimet shëndetësore të karotave
- A ka rëndësi ngjyra e karotës?
- A ka ndonjë anë negative konsumimi i tepërt i karotave?
- Si duhet t'i konsumoni karotat për të përfituar maksimalisht? Përfitimet shëndetësore të karotave
1. Një burim i mirë i vitaminës A Karotenoidet kanë tërhequr vëmendjen e nutricionistëve sepse organizmi mund t'i zbërthejë ato në dy molekula, të cilat më pas shndërrohen në vitaminë A. "Mund ta merrni vitaminën A nga mishi, por nëse ndiqni një dietë vegjetariane ose nuk konsumoni mish rregullisht, është e rëndësishme të hani shumë karota," thotë Dr. Kirsten Brandt, pedagoge e lartë e të ushqyerit njerëzor dhe anëtare e Qendrës Kërkimore për Ushqyerjen Njerëzore në Universitetin Newcastle, e cila prej 25 vitesh studion përfitimet shëndetësore të karotave. Vitamina A është e rëndësishme për funksionimin normal të sistemit imunitar, por luan gjithashtu një rol të rëndësishëm në shëndetin e syve, veçanërisht në parandalimin e degjenerimit makular, i cili mund të shkaktojë verbëri në moshë të shtyrë. "Ju nevojitet një nivel i caktuar karotenoidesh, si luteina, të cilën do ta gjeni në sasi më të mëdha te karotat e verdha," thotë Dr. Brandt. "Nëse për një kohë shumë të gjatë nuk merrni fare luteinë, kjo do të ndikojë në shikimin tuaj, por nuk ju nevojitet një sasi e madhe për të përfituar efektet e saj." 2. Ndihmojnë në luftimin e kancerit Shumë njerëz besojnë se karotat mund të ndihmojnë në parandalimin e kancerit për shkak të përmbajtjes së tyre të karotenoideve. Karotenoidet janë fitonutrientë (substanca kimike që gjenden natyrshëm te bimët), përgjegjëse për ngjyrën e kuqe, portokalli dhe të verdhë të shumë frutave dhe perimeve, si grejpfruti, karotat, specat e ëmbël, domatet dhe kungulli. Studime të mëparshme kanë lidhur nivelet më të larta të karotenoideve (që grumbullohen në lëkurë) me një rrezik më të ulët për sëmundje kronike, si sëmundjet e zemrës dhe disa lloje kanceri, përfshirë kancerin e prostatës, zorrës së trashë dhe stomakut. Dr. Brandt dhe ekipi i saj publikuan një studim në vitin 2023, i cili zbuloi se konsumimi i 300 gramëve karota në javë ulte rrezikun e zhvillimit të kancerit mesatarisht me 15 për qind. Megjithatë, kjo nuk lidhet me karotenoidet, por me një përbërës krejtësisht tjetër të karotave, të quajtur poliacetilen. Këto substanca ndihmojnë në rregullimin e inflamacionit dhe, si rrjedhojë, parandalojnë dëmtimin e qelizave, duke ofruar një efekt mbrojtës kundër kancerit. "Njerëzit priren të mendojnë se karotenoidet ndihmojnë në parandalimin e kancerit, por në fakt duket se janë poliacetilenet," shpjegon Dr. Brandt. "Nëse një person ka shumë karotenoide në lëkurë dhe në gjak, kjo është një shenjë se ai ka ngrënë karota, por kjo nuk do të thotë se vetë karotenoidet po bëjnë diçka. Megjithatë, ne e dimë se poliacetilenet funksionojnë, sepse kemi bërë studime mbi to jashtë kontekstit të karotave dhe kanë treguar të njëjtin efekt antikancer." 3. Të pasura me fibra Karotat përmbajnë ndër nivelet më të larta të fibrave nga të gjitha perimet, gjë që i bën shumë të rëndësishme për shëndetin e sistemit tretës. Fibrat gjithashtu treten ngadalë, duke ju bërë të ndiheni të ngopur për më gjatë. "Fibrat luajnë një rol shumë të rëndësishëm në mbështetjen e mikrobiomës së zorrëve," shpjegon nutricionistja dhe autorja e librit How To Stay Healthy, Jenna Hope. "Mikrobioma e zorrëve është një bashkësi bakteresh të mira dhe të këqija. Duke përfshirë më shumë fibra në dietë, ne ushqejmë bakteret e mira, çka do të thotë se mbetet më pak hapësirë për bakteret e dëmshme. Këto baktere të mira prodhojnë acide yndyrore me zinxhir të shkurtër, të cilat lidhen me një sërë përfitimesh shëndetësore, nga përmirësimi i mirëqenies mendore, forcimi i sistemit imunitar, deri te përmirësimi i gjumit. "Nëse keni shumë baktere të mira, mund ta keni më të lehtë të ushqeheni shëndetshëm. Kur kemi nivele të larta të baktereve të dëmshme në zorrë, kemi më shumë gjasa të dëshirojmë ushqime me shumë sheqer dhe yndyrë." Fibrat gjithashtu ngadalësojnë çlirimin e sheqerit në qarkullimin e gjakut. Kështu, nëse pas një pjate të madhe me karota hani edhe ëmbëlsirë, rritja e sheqerit në gjak do të jetë më e moderuar dhe më pas nuk do të ndieni aq shumë dëshirë për ushqime të tjera jo të shëndetshme. 4. Të shkëlqyera për shëndetin e lëkurës Për shkak se karotenoidet grumbullohen në lëkurë, "ka disa të dhëna që tregojnë se ato mund të jenë të dobishme për njerëzit me lëkurë të ndjeshme, të prirur ndaj djegieve nga dielli," thotë Dr. Brandt. "Është pothuajse si një krem mbrojtës i integruar: karotenoidet thithin një pjesë të rrezeve të diellit përpara se ato të shkaktojnë djegie." Edhe pse kërkimet në këtë fushë vazhdojnë, disa shkencëtarë mendojnë se konsumimi i karotave mund të ndihmojë në uljen e rrezikut të kancerit të lëkurës. "Njoh një studiues që po heton një gjen që e bën më të vështirë shndërrimin e karotenit në vitaminë A," shpjegon Dr. Brandt. "Ky gjen gjendet më shpesh te njerëzit e Evropës Veriore dhe hipoteza e studiuesit është se ai e mban karotenin më gjatë në lëkurë, duke ndihmuar në parandalimin e kancerit të lëkurës dhe duke favorizuar trashëgiminë e këtij gjeni te njerëzit me lëkurë të çelët." A ka rëndësi ngjyra e karotës? "Në Mesjetë, karotat nuk ishin portokalli; ato ishin më shpesh të bardha ose të verdha," thotë Dr. Brandt. "Karotat portokalli u bënë më vonë më të njohura dhe sot ato janë ato që na vijnë ndër mend kur flasim për karotat. Megjithatë, të njëjtat përfitime mund t'i merrni edhe nga karotat me ngjyra të tjera." Ndonëse të gjitha karotat vjollcë, të kuqe, të bardha dhe të verdha kanë pothuajse të njëjtën shije dhe të njëjtën sasi fibrash, ato përmbajnë lloje paksa të ndryshme karotenoidesh. "Karotat e verdha përmbajnë luteinë, e cila është e mirë për shëndetin e syve; karotat vjollcë përmbajnë antocianinë, e cila sipas disa studimeve në zhvillim mund të jetë e dobishme për shëndetin e zemrës; ndërsa karotat e bardha nuk kanë pigment, ndaj nuk duhet të shqetësoheni se lëkura juaj do të marrë ngjyrë portokalli," thotë Dr. Brandt. "Por, sinqerisht, përshtypja jonë është se shumica e karotave, pavarësisht ngjyrës, kanë në përgjithësi të njëjtat përfitime shëndetësore." A ka ndonjë anë negative konsumimi i tepërt i karotave? Po. Ekziston një efekt anësor i vogël i grumbullimit të karotenoideve nën lëkurë. I gjithë ai pigment portokalli mund ta bëjë lëkurën tuaj të marrë një nuancë portokalli. "Zakonisht shfaqet më shumë te duart dhe këmbët," thotë Hope. "Nuk është i dëmshëm, por duket sikur keni përdorur një autobronzues jo shumë të mirë." Si duhet t'i konsumoni karotat për të përfituar maksimalisht? "Idealisht nuk duhet t'i qëroni karotat, sepse një pjesë e madhe e fibrave ndodhet në lëkurën e tyre," thotë Hope. "Sigurisht, lajini mirë më parë. Nëse buxheti jua lejon, karotat organike janë një zgjedhje e mirë, pasi janë relativisht të lehta për t'u kultivuar." Përtej kësaj, ia vlen t'i konsumoni karotat së bashku me një burim yndyrnash të shëndetshme. "Mund t'i gatuani me pak vaj ulliri, t'i shërbeni me humus ose t'u hidhni sipër tahini," sugjeron Hope. "Kjo ndihmon në përthithjen e karotenit dhe siguron që të përfitoni maksimalisht nga efektet e tij pozitive." Gatimi i karotave ndihmon gjithashtu në zbërthimin e disa përbërjeve karotenoide, duke e bërë më të lehtë shndërrimin e tyre në vitaminë A nga organizmi. "Megjithatë, karotat janë edhe një burim i mirë i vitaminës C, e cila dëmtohet gjatë gatimit. Prandaj është mirë që në dietën tuaj të përfshini si karota të gatuara, ashtu edhe të pagatuara," shton Hope./TheTelegraph