Lajme Zone
PIRANJAT/ Me Florian Binaj dhe Dojna Mema
EkonomiSyri

PIRANJAT/ Me Florian Binaj dhe Dojna Mema

Për dekada me radhë, djemtë dhe burrat kanë përdorur më shumë nikotinë sesa vajzat dhe gratë. Deri në vitin 2018, edhe djemtë adoleshentë përdornin cigaret elektronike më shumë se vajzat. Por kjo prirje është përmbysur. Në vitin 2024, në SHBA, 7,8% e vajzave të moshës 15–17 vjeç i përdornin rregullisht cigaret elektronike, kundrejt 4,6% të djemve të së njëjtës grupmoshë.

Për dekada me radhë, djemtë dhe burrat kanë përdorur më shumë nikotinë sesa vajzat dhe gratë. Deri në vitin 2018, edhe djemtë adoleshentë përdornin cigaret elektronike më shumë se vajzat. Por kjo prirje është përmbysur. Në vitin 2024, në SHBA, 7,8% e vajzave të moshës 15–17 vjeç i përdornin rregullisht cigaret elektronike, kundrejt 4,6% të djemve të së njëjtës grupmoshë. Të dhënat vijnë nga një analizë dhjetëvjeçare e anketave kombëtare, e kryer nga studiues të Universitetit Mjekësor të Karolinës së Jugut (MUSC). Përmbysja nisi në vitin 2021 dhe diferenca mes vajzave dhe djemve më të rritur është zgjeruar në çdo anketim pasues.Lexo edhe:Vitaminat B, thelbësore për shëndetin: Si ndikojnë te energjia, truri dhe sistemi nervor Studimi analizoi tetë raunde të anketimit kombëtar PATH, nga fundi i vitit 2014 deri në vitin 2024, duke përfshirë adoleshentë të moshës 12–17 vjeç. Në studim u llogaritën vetëm përdoruesit e rregullt, të cilët kishin përdorur cigare elektronike gjatë 30 ditëve të fundit. Mes vajzave 15–17 vjeç, përdorimi i rregullt u rrit nga 4,9% në vitin 2021 në 7,8% në vitin 2024, duke iu afruar nivelit të vitit 2018. Ndërkohë, te djemtë e së njëjtës moshë, norma mbeti relativisht e qëndrueshme, mes 4,2% dhe 5%. Edhe te fëmijët 12–14 vjeç, vajzat kanë pasur përgjithësisht norma më të larta përdorimi se djemtë pas vitit 2021. Në vitin 2023, shifra arriti në 2,6%, përpara se të zbriste në 1,5% në vitin 2024. Studiuesit paralajmërojnë se rënia e fundit nuk nënkupton se problemi është zgjidhur. Ata theksojnë se përdorimi i cigareve elektronike mbetet shqetësues edhe te vajzat më të reja. Pirja e cigareve tradicionale arrin nivele historikisht të ulëta Në të njëjtën periudhë, pirja e rregullt e cigareve tradicionale te adoleshentët 12–17 vjeç ra nga 1,6% në 2014–2015 në vetëm 0,2% në vitin 2024. Megjithëse cigaret elektronike i ekspozojnë përdoruesit ndaj më pak substancave toksike të njohura sesa cigaret tradicionale, ato nuk janë të padëmshme. Qendrat Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) paralajmërojnë se nikotina mund të dëmtojë zhvillimin e trurit të adoleshentëve, veçanërisht zonat që lidhen me vëmendjen, të nxënit, humorin dhe kontrollin e impulseve. Autori kryesor i studimit, Brandon Sanford, theksoi rëndësinë e identifikimit të hershëm të adoleshentëve që përdorin cigare elektronike. Ai u bëri thirrje pediatërve të pyesin rregullisht pacientët për këtë zakon dhe prindërve të flasin hapur me fëmijët për rreziqet e nikotinës. Pse po rritet përdorimi te vajzat? Studimi shqyrtoi përhapjen e përdorimit, por nuk përcaktoi shkaqet e rritjes. Studiuesit vunë re se adoleshentët me rezultate më të dobëta në shkollë dhe ata, prindërit e të cilëve kishin nivel më të ulët arsimor, kishin më shumë gjasa të përdornin cigare elektronike. Të ardhurat familjare nuk treguan lidhje të qëndrueshme me këtë sjellje. Marketingu, ndikimi i bashkëmoshatarëve, ankthi dhe perceptimi i rrezikut janë ndër faktorët që kërkojnë studime të mëtejshme. Ekipi synon të shqyrtojë se si kanë ndryshuar ndikimi i reklamave, presioni shoqëror dhe motivet e përdorimit gjatë dekadës së fundit. Studiuesit theksojnë se problemi i përdorimit të cigareve elektronike nga të rinjtë nuk është zhdukur dhe se nevojiten masa parandaluese si për vajzat, ashtu edhe për djemtë. /Earth – Syri.net