Një Lindje e Mesme përtej dominimit amerikan Pakti mes Arabisë Saudite, Pakistanit dhe Turqisë shënon një tjetër hap drejt krijimit të një arkitekture të re të sigurisë rajonale Për vite me radhë, durimi strategjik i Arabisë Saudite u interpretua si varësi strategjike. Riadi përballoi provokimet, shmangu luftërat e panevojshme, ruajti marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe u përqendrua te transformimi dhe zhvillimi i brendshëm. Por kjo përmbajtje nuk nënkuptonte pranimin e idesë se rendi rajonal i sigurisë, i mbështetur te fuqia amerikane, do të vazhdonte pafundësisht.
Marrëveshja e mbrojtjes së ndërsjellë, e nënshkruar në Mekë mes Arabisë Saudite, Pakistanit dhe Turqisë, tregon se ky rend po ndryshon. Ajo bashkon tri nga vendet më të fuqishme dhe me më shumë ndikim në botën myslimane sunite. Sipas marrëveshjes, një sulm i armatosur kundër njërit prej tyre do të konsiderohet sulm kundër të treve.
Kjo marrëveshje përbën fillimin institucional të një arkitekture të re të sigurisë rajonale.
Lufta mes SHBA-së dhe Iranit përshpejtoi një transformim që kishte nisur më herët. Sulmet hakmarrëse iraniane nxorën në pah cenueshmërinë e strukturës së bazave amerikane në Gjirin Persik dhe detyruan ripozicionimin e forcave të konsiderueshme luftarake. Disa baza amerikane mund të mbyllen, ndërsa Uashingtoni do ta ketë gjithnjë e më të vështirë të justifikojë burimet e nevojshme për të ruajtur praninë e gjerë ushtarake të një epoke tjetër.
SHBA-ja nuk po largohet nga Lindja e Mesme. Bashkëpunimi në fushën e inteligjencës, fuqia ushtarake, teknologjia dhe ndikimi ekonomik amerikan do të mbeten të konsiderueshme. Megjithatë, lufta nxori në pah kufijtë e dominimit të Uashingtonit dhe shtetet e rajonit po përballen me nevojën për të marrë një rol më të madh në organizimin e sigurisë së tyre.
Logjika ushtarake e paktit të ri mbështetet te kapacitetet plotësuese të tri vendeve. Pakistani zotëron një nga ushtritë më të fuqishme të botës myslimane dhe është i vetmi shtet mysliman me arsenal bërthamor. Turqia ka një ushtri të madhe, përvojën e NATO-s, kapacitete të konsiderueshme detare dhe një industri të zhvilluar të mbrojtjes.
Arabia Saudite sjell në këtë strukturë fuqinë e saj ajrore. Forcat Ajrore Mbretërore Saudite zotërojnë një përqendrim të madh avionësh të avancuar luftarakë të gjeneratës 4.5, krahas sistemeve moderne të inteligjencës, komandimit dhe kontrollit, mbrojtjes ajrore dhe goditjeve precize.
Përfshirja e Pakistanit në sigurinë saudite është tashmë konkrete. Forcat pakistaneze janë dislokuar përkrah forcave saudite dhe kanë marrë pjesë në mbrojtjen e mbretërisë. Kapacitetet pakistaneze janë integruar në strukturat e drejtuara nga Arabia Saudite, ndërsa Islamabadi ka paralajmëruar Teheranin kundër sulmeve të koordinuara ndaj infrastrukturës kryesore strategjike saudite. Turqia po i bashkohet kështu një marrëdhënieje strategjike saudito-pakistaneze që ekziston prej kohësh.
Hapi tjetër mund të jetë një integrim më i thellë i vendeve të Gjirit. Nabeel Alhamar, këshilltar për median i monarkut të Bahreinit, ka mbështetur idenë e kalimit përtej Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit drejt një Unioni të Gjirit, ku mbrojtja e Bahreinit do të integrohej më ngushtë me atë të Arabisë Saudite. Argumente për forcimin e sigurisë kolektive janë shfaqur edhe në Kuvajt dhe Katar.
Sipas kësaj qasjeje, pa ombrellën ushtarake amerikane të rendit të mëparshëm, shtetet më të vogla të Gjirit nuk mund të krijojnë individualisht kapacitetin ushtarak të nevojshëm për t'u përballur me një fuqi të madhe rajonale. Për këtë arsye, integrimi më i thellë rreth Arabisë Saudite shihet si një nga alternativat kryesore.
Asnjë shtet nuk duhet të detyrohet të marrë pjesë. Megjithatë, qëndrimi jashtë arkitekturës kryesore të mbrojtjes mund të sjellë rrezikun e izolimit strategjik. Në një fazë të mëvonshme mund të krijohet edhe një rreth më i gjerë bashkëpunimi arab dhe mysliman, ku shtete si Egjipti, Algjeria, Malajzia dhe Indonezia mund të marrin pjesë në fushat ku interesat e tyre përputhen, pa marrë domosdoshmërisht të njëjtat angazhime ushtarake.
Komponenti detar tregon se si mund të funksionojë kjo arkitekturë. Koalicioni detar i drejtuar nga Arabia Saudite përfshin Pakistanin dhe Turqinë, së bashku me 11 shtete të tjera. Synimi është mbrojtja e Detit të Kuq, Bab al-Mandebit, Ngushticës së Hormuzit, Detit Arabik dhe brigjeve të Gjirit, si dhe garantimi i sigurisë së rrugëve kryesore tregtare dhe energjetike.
Pozita gjeografike e Arabisë Saudite e bën Riadin një pikë qendrore të kësaj strukture. Mbretëria lidh hapësirën e sigurisë së Gjirit me atë të Detit të Kuq dhe interesat e saj prekin drejtpërdrejt si Ngushticën e Hormuzit, ashtu edhe Bab al-Mandebin.
Kësaj i shtohet pesha ekonomike. Arabia Saudite është ekonomia më e madhe arabe, eksportuesja më e madhe në botë e naftës bruto, vendi udhëheqës i OPEC-ut dhe zotëron kapacitetin më të madh rezervë të prodhimit të naftës. Për këtë arsye, funksionimi i infrastrukturës së saj energjetike ka rëndësi jo vetëm për mbretërinë, por edhe për ekonominë globale.
Sipas analizës së autorit, kjo e vendos Arabinë Saudite në qendër të rivalitetit me Iranin. Teherani nuk mund të konsolidojë një rend rajonal të mbështetur te fuqia e tij dhe grupet e armatosura aleate për sa kohë një Arabi Saudite ekonomikisht e fuqishme dhe me kapacitete ushtarake në rritje mbetet në qendër të botës arabe dhe myslimane.
Riadi është përballur me presion nga disa drejtime: drejtpërdrejt nga Irani në lindje, nga milicitë shiite irakiane të lidhura me Teheranin në verilindje dhe nga Houthit në Jemen, në jugperëndim. Sulmet e drejtpërdrejta iraniane sollën kundërpërgjigjen saudite dhe më pas u ndërprenë, ndërsa frontet e Irakut dhe Jemenit mbeten aktive.
Presioni ndaj mbretërisë, megjithatë, ka përshpejtuar partneritetet ushtarake rreth saj. Sipas autorit, ajo që Irani synonte të përdorte për të kufizuar fuqinë saudite po kontribuon në krijimin e një arkitekture rajonale të aftë për ta kundërshtuar këtë presion.
Kjo nuk do të thotë se pakti i ri duhet të marrë karakter kundër shiitëve. Irani mbetet një fuqi rajonale dhe interesat e tij legjitime të sigurisë duhet të merren parasysh. Problemi, sipas analizës, qëndron te mbështetja e Teheranit te organizatat e armatosura joshtetërore për të ushtruar presion ushtarak ndaj shteteve sovrane fqinje.
Në Jemen, Komanda e Forcave të Përbashkëta e drejtuar nga Arabia Saudite po konsolidon forcat jemenase dhe aleate për një fushatë që synon dobësimin e kapaciteteve ushtarake të Houthive dhe kufizimin e aftësisë së tyre për të kërcënuar territorin saudit, sigurinë detare dhe shtetet fqinje.
Strukturat e koalicioneve të drejtuara nga Arabia Saudite në këto fronte përfshijnë, sipas autorit, më shumë se 650 mijë pjesëtarë. Ato nuk përbëjnë një ushtri të vetme, por përfaqësojnë një fuqi të konsiderueshme ushtarake të organizuar rreth objektivave të përbashkëta të sigurisë rajonale.
Mesazhi i arkitekturës së re nuk drejtohet vetëm ndaj Iranit. E njëjta logjikë, sipas autorit, duhet të zbatohet edhe ndaj Izraelit.
Sulmi izraelit ndaj Katarit më 9 shtator paraqitet si shembull i rrezikut që lind kur epërsia ushtarake shndërrohet në pretendim për liri të pakufizuar veprimi. Sulmi ndaj një shteti të Gjirit, argumenton autori, është i papranueshëm pavarësisht se kush e kryen atë.
Izraeli ka kërkesa legjitime sigurie, por nuk mund të ketë një veto të pakufizuar ushtarake mbi rajonin. Arkitektura që po merr formë synon të vendosë kufij strategjikë si për Teheranin dhe grupet e lidhura me të, ashtu edhe për Izraelin. Një ekuilibër i ri rajonal i fuqisë mund të nxisë më shumë përmbajtje nga të dyja palët.
Skeptikët mund ta shohin marrëveshjen e Mekës si simbolike. Megjithatë, forcat pakistaneze janë tashmë të angazhuara, koalicioni detar i drejtuar nga Arabia Saudite është krijuar, strukturat ushtarake të drejtuara nga Riadi në Jemen janë aktive dhe vendet e Gjirit po diskutojnë një integrim më të thellë.
Marrëveshja e re i jep formë politike një arkitekture që tashmë ka nisur të ndërtohet.
Ky është, sipas autorit, fillimi i një Lindjeje të Mesme post-amerikane: jo një rajon pa Shtetet e Bashkuara, por një rajon që nuk mbështetet më tërësisht te fuqia amerikane për organizimin e sigurisë së vet.
Pjesëmarrja në këtë rend të ri mbetet zgjedhje sovrane e secilit shtet. Por qendra e gravitetit të arkitekturës që po merr formë po zhvendoset drejt Arabisë Saudite./Përshtatur nga "Al Jazeera" Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Tharja e Danubit “nxjerr” historinë, zbulohen anijet naziste të fsura në 1944! 8 Gusht 2026, 17:3617:36Rajoni dhe Bota Hunter Biden rrëfehet për faljen presidenciale, varësinë dhe sëmundjen e të atit: Kanceri është përhapur në kocka 8 Gusht 2026, 17:0017:00Rajoni dhe Bota Incident shumë pranë Hormuzit, goditet me predhë një anije dhe shpërthen në flakë! 8 Gusht 2026, 16:1816:18Rajoni dhe Bota Italia përvëlohet nga temperaturat ekstreme, a mund ta thyejë vera e 2026-s rekordin historik të vitit 2003 8 Gusht 2026, 16:1816:18Rajoni dhe Bota Ish-avokati i Trump, Todd Blanche konfirmohet Prokuror i Përgjithshëm i SHBA-së! 8 Gusht 2026, 15:3915:39Rajoni dhe Bota Lumenjtë e Evropës po thahen; pasoja për transportin, ekonominë dhe ujin e pijshëm 8 Gusht 2026, 15:3615:36Rajoni dhe Bota