Ibrahim Mahama / Ibrahim Mahama hap sot në Fondation Cartier ekspozitën e tij më të madhe në Francë. Artisti ganez sjell në Paris mbetjet e industrisë së vendit të tij dhe ua hap skenën nëntë artistëve e kolektivëve që punojnë mbi kolonializmin, kujtesën dhe rikthimin e pronës së humbur... Fondation Cartier hap sot, më 22 tetor 2026, ekspozitën “The Harvest Season” në selinë e re pranë Luvrit. Ekspozita zë të gjithë hapësirën e fondacionit dhe qëndron e hapur deri më 28 shkurt 2027. Institucioni e cilëson prezantimin më të madh që Franca i ka kushtuar deri tani Ibrahim Mahama-s.
Mahama nuk sjell një retrospektivë tradicionale. Ai e kthen ndërtesën e Fondation Cartier në një zgjatim të qendrave kulturore që ka krijuar në Tamale, në veri të Ganës. Instalacionet ndërthurin thasë jute, mobilie të përdorura, shishe, qeramikë, dokumente industriale dhe pjesë ndërtesash.
Në qendër të ekspozitës qëndron rindërtimi i fabrikës së braktisur të shisheve Aboso Glass. Qeveria e Kwame Nkrumah e krijoi fabrikën si pjesë të programit të industrializimit pas pavarësisë. Mahama bleu ndërtesën më 2024 dhe solli në Paris trarët metalikë, arkat dhe mijëra shishe të mbetura atje. Instalacioni dokumenton ambicien industriale të Ganës dhe rrëzimin e saj pas grushtit ushtarak të vitit 1966.
Një instalacion tjetër, “Parliament of Ghosts”, përdor stolat tradicionalë Ashanti për të formuar një parlament rrethor. Mahama i kthen objektet e braktisura në dëshmi të punës, tregtisë dhe institucioneve që shteti ganez nuk arriti t’i ruante.
Ekspozita nuk mban vetëm një emër
Mahama ka ftuar nëntë artistë dhe kolektivë me të cilët ka ndërtuar marrëdhënie pune, studimi ose mësimdhënieje. Mes tyre ndodhet fotografi James Barnor, i cili dokumentoi pavarësinë e Ganës dhe ndryshimet shoqërore që pasuan. Fondation Cartier paraqet fotografi, albume dhe polaroide të krijuara prej tij.
Dorothy Akpene Amenuke, pedagogia e dikurshme e Mahama-s, përdor jutën dhe letrën artizanale për një instalacion që ndërhyn në arkitekturën e fondacionit. Gideon Appah paraqet rreth 30 piktura, në ekspozitën e tij më të madhe deri tani në Evropë. Courage Dzidula Kpodo dhe kolektivi Postbox Ghana sjellin rreth 100 kartolina e pulla nga vitet 1950 deri në vitet 1980 dhe rindërtojnë pjesërisht një ndërtesë plantacioni kakaoje. Kolektivi kongolez CATPC, i formuar nga punëtorë të plantacioneve, ekspozon skulptura prej çokollate. Kolektivi përdor të ardhurat nga shitja e veprave për të riblerë tokën që kompanitë koloniale ua morën komuniteteve vendëse. Instalacioni lidh drejtpërdrejt artin me tregtinë globale, pronësinë dhe historinë e kompanisë Lever Brothers, sot Unilever.
***
Vlerësim redaksional: Ekspozita bashkon peshën institucionale të Fondation Cartier, ndikimin ndërkombëtar të Mahama-s dhe një model kulturor që zhvendos vëmendjen nga artisti individual te ndërtimi i institucioneve.
Revista ArtReview e vendosi Mahama-n në krye të listës “Power 100” për vitin 2025. Ai u bë personi i parë nga kontinenti afrikan që zuri vendin e parë në këtë renditje. Revista e lidhi zgjedhjen jo vetëm me instalacionet e tij, por edhe me qendrat, arkivat dhe hapësirat që ai financon për artistë të tjerë.
Mahama ka ngritur tri qendra arti në Tamale që prej vitit 2019. Kompleksi Red Clay shtrihet në rreth 100 akra dhe përfshin ndërtesa ekspozimi, vagona të vjetër, pjesë avionësh, arkiva dhe hapësira mësimore për fëmijët e zonës. Artisti investon atje një pjesë të të ardhurave që siguron nga tregu ndërkombëtar i artit. Çfarë thotë kritika
Eddy Frankel i The Guardian e vlerëson ekspozitën për shkallën e saj, rindërtimin e fabrikës dhe mënyrën si veprat e lidhin historinë koloniale me mundësinë e ripërdorimit. Ai veçon “Parliament of Ghosts” dhe skulpturat prej çokollate të CATPC-së.
Kritiku shënon edhe dy kufizime. Sipas tij, disa vepra nuk arrijnë të njëjtën forcë artistike dhe hapësira u jep më pak vend instalacioneve të vetë Mahama-s. Ai e lexon ekspozitën si një projekt kolektiv politik dhe kulturor, jo si një paraqitje të plotë individuale. Financial Times e vendos ekspozitën brenda modelit që Mahama ka ngritur në Ganë. Gazeta nënvizon përdorimin e objekteve industriale të hedhura, mbrojtjen e monumenteve dhe investimin e të ardhurave të artit në infrastruktura komunitare./Pamfletinjë fabrikë e vdekur nga gana luvri Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Kulture Grand Palais hap dyert për 211 ekspozues, Art Basel nis mes artit, ankthit dhe milionave 21 Tetor 2026, 17:3417:34Kulture E famshmja Mona Lisa shfaqet me shenjat e mastektomisë, arsyeja prekëse pas muralit 21 Tetor 2026, 13:5213:52Kulture Filmi “Agia” i regjisorit Lorin Terezi shpallet filmi më i mirë në Festivalin e Varshavës 21 Tetor 2026, 13:4013:40Kulture Etnik Shala çon historinë e UÇK-së në Paris Fashion Week, stilisti kosovar shfaqet me uniformën që përcjell dhimbjen e një populli 19 Tetor 2026, 15:2715:27Kulture Lincoln mes të vdekurve, një grua kompozitore thyen barrierën 143-vjeçare të Met-it 19 Tetor 2026, 14:4414:44Kulture Julianne Moore rikthehet në qendër të vëmendjes me filmin e ri të Jesse Eisenberg, mbyllet Festivali i Filmit në Londër 19 Tetor 2026, 14:3614:36Kulture