Dodik-Trump Një kompani amerikane e krijuar vetëm vitin e kaluar është pranë marrjes së një roli kyç në një nga projektet më të rëndësishme energjetike të Bosnje dhe Hercegovinës. Drejtuesit e saj kanë lidhje me rrethin e Donald Trump, ndërsa projekti ndërthuret me heqjen e sanksioneve ndaj Milorad Dodik dhe ndryshimin e qëndrimit të tij ndaj gazsjellësit. Përfshirja e një kompanie të vogël amerikane, të drejtuar nga persona të lidhur me rrethin e Presidentit Donald Trump, në një projekt energjetik me vlerë rreth 1.7 miliardë dollarë ka ngritur pikëpyetje në Shtetet e Bashkuara mbi mënyrën se si politika e Uashingtonit po ndërthuret me interesat ekonomike në Bosnje dhe Hercegovinë.
Në qendër të çështjes është Southern Interconnection Gas Pipeline, një gazsjellës i planifikuar prej vitesh që do të lidhë Bosnje dhe Hercegovinën me rrjetin e gazit të Kroacisë. Projekti synon t'i krijojë vendit mundësinë për të importuar gaz natyror të lëngshëm përmes Kroacisë dhe, në këtë mënyrë, të zvogëlojë varësinë nga furnizimet ruse.
Kompania amerikane AAFS Infrastructure & Energy është pranë sigurimit të kontratës për zhvillimin e projektit. Ajo drejtohet nga Jesse Binnall, ish-avokat personal i Trump, dhe Joseph Flynn, vëllai i Michael Flynn, ish-këshilltar i Trump për sigurinë kombëtare dhe një prej aleatëve të tij të njohur politikë.
AAFS u regjistrua në shtetin e Wyoming më 24 nëntor 2025, vetëm pak ditë pasi Ambasada amerikane në Sarajevë njoftoi arritjen e një marrëveshjeje paraprake që një kompani amerikane të zhvillonte, ndërtonte dhe menaxhonte gazsjellësin. Kompania e përshkruan aktivitetin e saj si të fokusuar te siguria energjetike, financimi dhe zhvillimi afatgjatë i infrastrukturës rajonale, por nuk rezulton të ketë një histori të dokumentuar në projekte të ngjashme energjetike.
Çështja ka marrë përmasa politike për shkak të rolit të Milorad Dodik, udhëheqësit nacionalist serb të Bosnjës, i cili për vite me radhë e kishte kundërshtuar projektin. Partia e tij ka fuqi të konsiderueshme politike në strukturën komplekse institucionale të Bosnje dhe Hercegovinës dhe mund të ndikojë drejtpërdrejt në miratimin e projekteve të tilla.
Dodik, i njohur për marrëdhëniet e tij të afërta me Moskën, ndryshoi qëndrim pasi u bë publike përfshirja e kompanisë amerikane në projekt. Ai deklaroi se nuk do ta pengonte më gazsjellësin.
Ky ndryshim erdhi disa muaj pasi administrata Trump hoqi sanksionet amerikane ndaj tij. Sanksionet e para ishin vendosur në vitin 2017 nga administrata Obama, me akuzën se Dodik po minonte Marrëveshjen e Dejtonit, e cila i dha fund luftës në Bosnje. Administrata Biden vendosi masa të tjera në vitin 2022, duke ngritur edhe akuza për korrupsion dhe favorizim të njerëzve të afërt në kontrata publike.
Heqja e këtyre masave dhe ndryshimi i qëndrimit të Dodik ndaj gazsjellësit kanë nxitur demokratët në Dhomën e Përfaqësuesve të kërkojnë shpjegime. Në një raport të publikuar muajin e kaluar me titull “Pay for Play in the Balkans”, ata pretendojnë se dy zhvillimet lidhen mes tyre dhe se administrata Trump ka përdorur ndikimin diplomatik për të ndihmuar kompaninë e drejtuar nga persona pranë presidentit të siguronte një rol në projekt.
Raporti përmend veçanërisht edhe Michael Flynn. Dokumentet e regjistrimit të agjentëve të huaj tregojnë se ish-këshilltari i Trump për sigurinë kombëtare punoi si lobist i paguar për Republika Srpska deri në tetor 2025, pikërisht muajin kur u hoqën sanksionet ndaj Dodik.
Sipas këtyre dokumenteve, Flynn mori 100 mijë dollarë për punën e tij nga RRB Strategies, kompania lobuese e drejtuar nga ish-guvernatori i Illinoisit, Rod Blagojevich. Detyrat e Flynn përfshinin këshillim strategjik, analiza, kërkime dhe krijimin e kontakteve për qeverinë e Republika Srpska.
Blagojevich kishte nënshkruar që në mars 2025 një kontratë për të ofruar mbështetje në komunikim dhe marrëdhënie me publikun në emër të Republika Srpska. Ai ishte dënuar më parë në SHBA për korrupsion dhe kishte kaluar gati tetë vjet në burg federal, përpara se Trump ta falte.
Paralelisht me këto zhvillime, diplomacia amerikane po e shtynte përpara projektin energjetik. Më 13 nëntor 2025, Ambasada amerikane në Sarajevë njoftoi se i ngarkuari me punë John Ginkel kishte diskutuar me kryeministrin boshnjak Nermin Nikšić për gazsjellësin dhe për mundësinë e sjelljes së gazit amerikan përmes Kroacisë.
Një javë më vonë u njoftua një marrëveshje paraprake për përfshirjen e një kompanie amerikane. Katër ditë pas këtij njoftimi u regjistrua AAFS Infrastructure & Energy.
Në janar, drejtuesit e AAFS, përfshirë Joseph Flynn dhe Jesse Binnall, zhvilluan takime me zyrtarë të lartë boshnjakë. Më pas, në prill, parlamenti i Bosnje dhe Hercegovinës i dha kompanisë statusin e investitorit dhe operatorit kryesor të gazsjellësit të propozuar.
Po atë muaj, qeveritë e Bosnje dhe Hercegovinës dhe Kroacisë nënshkruan një marrëveshje për ndërtimin e gazsjellësit. Në ceremoninë e nënshkrimit mori pjesë edhe Sekretari amerikan i Energjisë, Chris Wright. Binnall e cilësoi projektin si një përparësi për administratën Trump.
Shtëpia e Bardhë ka hedhur poshtë interpretimin se heqja e sanksioneve ndaj Dodik lidhej me interesa private. Administrata argumenton se vendimi synonte të shmangte destabilizimin e Ballkanit dhe të ndryshonte kursin e udhëheqjes serbe të Bosnjës.
Departamenti i Shtetit ka paraqitur një argument të ngjashëm. Sipas një letre të publikuar në kuadër të raportit të Kongresit, heqja e sanksioneve ndihmoi në ruajtjen e paqes dhe stabilitetit dhe bëri që autoritetet e Republika Srpska të tërhiqnin një pjesë të legjislacionit që sfidonte institucionet shtetërore të Bosnje dhe Hercegovinës.
Ekspertë të Ballkanit e kundërshtojnë këtë arsyetim. Politologu Jasmin Mujanović argumenton se një pjesë e ligjeve të përmendura ishte rrëzuar më parë nga Gjykata Kushtetuese e Bosnje dhe Hercegovinës dhe vë në dyshim lidhjen mes tërheqjes së tyre dhe lehtësimit të sanksioneve.
Ndërkohë, Dodik vazhdon të mbetet një figurë me peshë në politikën e serbëve të Bosnjës. Pas fitores së partisë së tij nacionaliste serbe për një nga tre vendet e Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës, ai falënderoi publikisht Trump për mbështetjen dhe përmendi gjithashtu Presidentin rus Vladimir Putin.
Përtej debatit politik, gazsjellësi ka rëndësi strategjike për Bosnje dhe Hercegovinën. Vendi do të siguronte një rrugë të re furnizimi përmes Kroacisë dhe do të kishte mundësi të importonte LNG, përfshirë gaz amerikan, duke reduktuar varësinë nga Rusia.
Por mënyra se si projekti ka avancuar, krijimi i kompanisë amerikane vetëm pak ditë pas njoftimit të marrëveshjes paraprake, lidhjet e drejtuesve të saj me njerëz pranë Trump dhe ndryshimi i qëndrimit të Dodik kanë vendosur një investim energjetik prej 1.7 miliardë dollarësh në qendër të një debati më të gjerë në Uashington mbi politikën amerikane në Ballkan dhe kufirin mes diplomacisë dhe interesave private. /Përshtatur nga "CBS News"dodik trump Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Nga lufta e Ukrainës te lufta e drogës, kartelet kërkojnë “armën” që po ndryshon frontin 6 Tetor 2026, 17:5017:50Rajoni dhe Bota Sa të rrënuara janë shkollat franceze dhe sa e keqe është pabarazia në sistemin arsimor? 6 Tetor 2026, 16:5316:53Rajoni dhe Bota Çfarë ndodhi në institutin e murtajës në Siberi? Rubio kërkon përgjigje nga Rusia 6 Tetor 2026, 16:3716:37Rajoni dhe Bota Nga Finlanda në Bullgari, NATO përgatit mbrojtjen nga Rusia: Çfarë parashikon “Teoria e Fitores” 6 Tetor 2026, 16:3016:30Rajoni dhe Bota Çfarë dimë për murtajën në Siberi? Nga epruveta e thyer, te raportimet kontradiktore dhe vdekja e Darya Shipilovës 6 Tetor 2026, 16:1316:13Rajoni dhe Bota Hamasi nxjerr nga arkivi Sinwarin, pamjet e papara në prag të 7 tetorit (Video) 6 Tetor 2026, 16:0416:04Rajoni dhe Bota