Të rinjtë dikur parashikuan fundin e karrocave me kuaj, por pritshmëria se një profesion do të bëhet i panevojshëm mund të kthehet në një profeci që përmbush vetveten. Sarah O'Connor - FT/ Shpesh është më e lehtë të dallosh se çfarë po vjen në të ardhmen sesa të parashikosh se sa shpejt do të ndodhë. Në vitin 1895, Thomas Edison tha se ishte "vetëm çështje kohe derisa karrocat dhe karrot në çdo qytet të madh të lëvizin me motorë". Një vit më vonë, Gottlieb Daimler ndërtoi kamionin e parë me motor. Megjithatë, do të duheshin edhe rreth 20 vjet që kamionët komercialë të përhapeshin gjerësisht në SHBA, pas Luftës së Parë Botërore.Lexo edhe:Horoskopi, 30 korrik/ Zbulo çfarë parashikojnë yjet për secilën shenjë Kjo ngre një pyetje interesante, e cila lidhet edhe me momentin ekonomik që po përjetojmë sot. Kur duket se një profesion ose aftësi është i destinuar të bëhet i panevojshëm, edhe pse kjo nuk ka ndodhur ende, si reagojnë njerëzit? A përshtaten paraprakisht? Dhe nëse po, si ndikojnë këto zgjedhje në tregun e punës? Në rastin e kamionistëve, njerëzit që drejtonin qerre të tërhequra nga kuaj për transportin e mallrave para se kamionët me motor t'i zëvendësonin, përshtatja u bë kryesisht nga të rinjtë. Sipas një studimi ekonomik, mosha mesatare e këtij profesioni filloi të rritej mes viteve 1900 dhe 1910, pasi gjithnjë e më pak të rinj zgjidhnin ta ushtronin atë, edhe pse në të gjithë vendin ishin të regjistruar vetëm rreth 10 mijë kamionë. Gjatë dekadës pasuese, të cilën studimi e përshkruan si një periudhë të "frikës paraprake", fuqia punëtore e këtij profesioni u plak edhe më shumë dhe nisi të tkurrej disi. Më pas, midis viteve 1920 dhe 1930, ndërsa numri i kamionëve u rrit ndjeshëm, numri i drejtuesve të qerreve me kuaj ra me shpejtësi, veçanërisht për shkak të largimit të punëtorëve më të rinj. Si rezultat, autorët shkruajnë se "pavarësisht kërkesave të mëdha fizike, drejtimi i një qerreje me kuaj ishte bërë një punë për burra të moshuar". A shohim prova të ngjashme edhe sot? Një studim i kohëve të fundit nga Danial Salman shqyrtoi nëse oferta e drejtuesve të kamionëve po ndikohet nga pritshmëritë për ardhjen e automjeteve autonome. Studimi zbuloi një rënie të ndjeshme të pajisjes me licenca për drejtues kamionësh në ato zona postare të Kalifornisë ku makinat autonome janë testuar ose përdorur në rrugë. Edhe pse robotaksitë nuk janë e njëjta gjë si kamionët vetëdrejtues, ndoshta mjafton t'i shohësh me sytë e tu automjetet pa shofer që disa njerëz të mendojnë se fundi i këtij profesioni është afër. Ndërkohë, International Brotherhoodof Teamsters, sindikata që i ka rrënjët që nga koha e karrocave me kuaj, po lufton për rregullim më të fortë të kësaj teknologjie. Ka shumë përfitime kur tranzicionet ndodhin gradualisht, duke i lejuar profesionet të tkurren me kalimin e kohës për shkak të numrit më të vogël të njerëzve që hyjnë në to. Kjo është padyshim shumë më pak e dhimbshme për individët sesa ndryshimet e menjëhershme në kërkesën për punë, të cilat i nxjerrin njerëzit papritur nga vendet e tyre të punës. Por problemet lindin kur pritshmëritë ecin shumë përpara realitetit. Në vitin 2017, për shembull, Financial Times botoi një artikull me titull "Fundi i rrugës: automjetet pa shofer po zëvendësojnë drejtuesit e kamionëve", ku një shofer amerikan 67-vjeçar tregonte një parkim plot me kamionë të mëdhenj dhe thoshte: "Pas 10 ose 15 vjetësh, të gjithë këta do të jenë kamionë autonomë." Gati 10 vjet më vonë, transporti komercial me kamionë pa shofer në rrugët publike sapo ka filluar (edhe pse është bërë më shumë përparim në vende industriale si minierat). Aurora, një nga kompanitë lider në këtë fushë, tha këtë muaj se partneri i saj i prodhimit synon të arrijë një ritëm prodhimi prej vetëm 1000 kamionësh në vit deri në fund të këtij viti. Ndërkohë, IRU, organizata që përfaqëson operatorët e transportit në mbarë botën, tha muajin e kaluar se në 18 tregje mungonin 2.9 milionë drejtues kamionësh dhe paralajmëroi se operatorët janë "thellësisht të shqetësuar" nga "përkeqësimi i mungesës së shoferëve". Ka shumë arsye për këtë mungesë, veçanërisht të shoferëve të rinj: oraret e gjata dhe të papërshtatshme, kushtet e dobëta në zonat e pushimit përgjatë rrugëve, si dhe presioni mbi pagat dhe kushtet e punës. Por është e mundur që pritshmëria se profesioni do të bëhet së shpejti i panevojshëm po e përkeqëson situatën. Siç shkruan Salman, këto sjellje mund të krijojnë një "profeci që përmbush vetveten", ku njerëzit zgjedhin të mos hyjnë në një profesion, duke shkaktuar mungesë fuqie punëtore ose rritje të kostove, "gjë që forcon edhe më shumë nxitjen e kompanive për të automatizuar". A mund të fillojmë ta shohim këtë "faktor të pritshmërisë" të ndikojë edhe në sektorë të tjerë të ekonomisë? Ka disa shenja në llojet e diplomave që po zgjedhin të rinjtë. Në Mbretërinë e Bashkuar, numri i aplikimeve për studime universitare në informatikë ka rënë gjatë dy viteve të fundit. Të rinjtë mund të kenë përvetësuar të dhënat, sado paraprake të jenë ato, që sugjerojnë se inteligjenca artificiale po ul kërkesën për programues të nivelit fillestar. Askush nuk e di me siguri se çfarë sjell e ardhmja. Por, ndërsa përpiqemi ta parashikojmë atë, në të njëjtën kohë po e formësojmë vetë. / FT – Syri.net
