Lajme Zone
Mbipesha dhe obeziteti ulin deri në 27% rrezikun e vdekjes te personat me demencë
EkonomiSyri

Mbipesha dhe obeziteti ulin deri në 27% rrezikun e vdekjes te personat me demencë

Një studim i ri befasues ka zbuluar se personat që janë mbipeshë ose obezë në momentin e diagnostikimit me demencë kanë tendencë të jetojnë më gjatë sesa ata që kanë peshë normale trupore. Gjetjet sfidojnë pritshmëritë lidhur me marrëdhënien mes peshës dhe shëndetit, duke sugjeruar se mbajtja e peshës së tepërt mund të lidhet me një avantazh të papritur në mbijetesë pas zhvillimit të demencës.

Një studim i ri befasues ka zbuluar se personat që janë mbipeshë ose obezë në momentin e diagnostikimit me demencë kanë tendencë të jetojnë më gjatë sesa ata që kanë peshë normale trupore. Gjetjet sfidojnë pritshmëritë lidhur me marrëdhënien mes peshës dhe shëndetit, duke sugjeruar se mbajtja e peshës së tepërt mund të lidhet me një avantazh të papritur në mbijetesë pas zhvillimit të demencës. Studiuesit nga Shkolla e Shëndetit Publik Mailman e Universitetit Columbia dhe Shkolla e Shëndetit Publik Global e Universitetit të Nju Jorkut (NYU) zbuluan se pesha trupore në momentin e diagnostikimit mund të ofrojë të dhëna të rëndësishme për jetëgjatësinë e një personi me demencë. Gjetjet e tyre, të publikuara në revistën Journal of Alzheimer's Disease, theksojnë gjithashtu rëndësinë e ushqyerjes së duhur për personat që jetojnë me këtë gjendje.Lexo edhe:Si e 'di' trupi se ku duhet të rriten qimet? Shkencëtarët zbulojnë mekanizmin që fshihet pas këtij misteri Rezultatet janë veçanërisht interesante, sepse obeziteti njihet prej kohësh si një faktor rreziku për disa probleme serioze shëndetësore, përfshirë sëmundjet e zemrës dhe diabetin. Mbipesha ose obeziteti gjatë moshës së mesme lidhen gjithashtu me një mundësi më të madhe për të zhvilluar demencë në fazat e mëvonshme të jetës. Megjithatë, studimet e mëparshme kanë sugjeruar se kjo marrëdhënie mund të përmbyset pasi demenca është zhvilluar, ku pesha më e lartë trupore lidhet me mbijetesë më të mirë. "Meqenëse ky zbulim është disi kundërintuitiv, një pyetje e rëndësishme është nëse ai mund të jetë thjesht rezultat i njëanshmërisë në të dhëna. Analizat tona sugjerojnë se burimet kryesore të njëanshmërisë që shqyrtuam nuk e shpjegojnë avantazhin në mbijetesë që lidhet me peshën më të lartë", tha autori përgjegjës i studimit, Yuan Zhang, doktor i shkencave (PhD), profesor asistent i Shkencave Sociomjekësore në Universitetin Columbia, pranë Shkollës Mailman, si dhe në Qendrën e Plakjes Butler Columbia. Obeziteti lidhet me deri në 27% rrezik më të ulët të vdekjes Studiuesit zbuluan dallime të konsiderueshme në mbijetesë, në varësi të peshës trupore në momentin e diagnostikimit me demencë. Krahasuar me personat që kishin peshë normale, ata që ishin mbipeshë ose obezë kishin një rrezik dukshëm më të ulët të vdekjes, edhe pasi studiuesit morën parasysh duhanpirjen, problemet ekzistuese shëndetësore dhe karakteristikat demografike. Personat e klasifikuar si mbipeshë (me indeks të masës trupore nga 25 deri në 29.9) kishin një rrezik vdekjeje 16% më të ulët. Ata me obezitet të klasës së parë (IMT nga 30 deri në 34.9) kishin një ulje edhe më të madhe të rrezikut, prej 27%, ndërsa personat me obezitet të klasës së dytë dhe të tretë (IMT i barabartë ose më i lartë se 35) kishin një rrezik vdekjeje 22% më të ulët. Pavarësisht këtyre dallimeve të rëndësishme, studiuesit paralajmërojnë se gjetjet nuk duhet të interpretohen si rekomandim që personat me demencë të shtojnë në peshë. "Kjo nuk do të thotë se pacientët me demencë duhet të përpiqen të bëhen mbipeshë ose obezë, pasi studimi ynë nuk ishte projektuar për të shqyrtuar këtë çështje. Megjithatë, gjetjet tona sugjerojnë se gjendja e peshës trupore mund të shërbejë si një tregues i dobishëm prognostik për mbijetesën në momentin e diagnostikimit me demencë. Ato mbështesin gjithashtu idenë se ushqyerja është një faktor kyç për shëndetin dhe mbijetesën e personave me demencë", tha Virginia Chang, profesoreshë e asociuar e Shkencave Sociale dhe të Sjelljes në Shkollën e Shëndetit Publik Global të NYU-së dhe autorja e parë e studimit. Ndjekja e peshës dhe demencës përgjatë 24 viteve Për të hetuar këtë lidhje, Zhang, Chang dhe kolegët e tyre analizuan të dhënat nga Studimi i Shëndetit dhe Pensionimit (Health and Retirement Study), një projekt kërkimor përfaqësues në nivel kombëtar, i cili ndjek amerikanët e moshës 51 vjeç e lart. Ekipi analizoi të dhënat e mbledhura nga viti 1998 deri në vitin 2022, duke u përqendruar te 4,523 pjesëmarrës, të cilët nuk kishin demencë në momentin kur iu bashkuan studimit, por që më vonë e zhvilluan këtë sëmundje. Meqenëse të dhënat mbulonin një periudhë kaq të gjatë, studiuesit mundën të shqyrtonin se si kishte ndryshuar pesha e pjesëmarrësve gjatë viteve përpara diagnostikimit. Ata mundën gjithashtu të përcaktonin peshën e tyre në momentin kur u identifikua demenca dhe të ndiqnin mbijetesën e tyre në periudhën pasuese. Kjo periudhë e gjatë vëzhgimi ishte veçanërisht e rëndësishme, sepse shkencëtarët kanë ngritur pikëpyetje nëse përfitimi i dukshëm i peshës më të lartë trupore është real apo thjesht pasqyron modele çorientuese në të dhëna. Një mundësi është që sasia shtesë e yndyrës ose e masës muskulore t'u sigurojë pacientëve rezerva që i ndihmojnë të përballojnë efektet fizike të demencës. Një mundësi tjetër është që kjo lidhje të vijë si pasojë e faktorëve të cilët studimet e mëparshme nuk i kanë marrë sa duhet në konsideratë. A mund ta shpjegojë humbja e peshës paradoksin e demencës? Një nga shqetësimet kryesore lidhet me humbjen e peshës që ndodh përpara se demenca të bëhet klinikisht e dukshme. Studimet e mëparshme të Zhang dhe Chang kanë zbuluar se njerëzit mund të fillojnë të humbasin peshë deri në 10 vjet përpara diagnostikimit me demencë, ndërsa rënia në peshë bëhet më e theksuar me afrimin e zhvillimit të sëmundjes. Kjo krijon një problem të mundshëm për studimet që matin peshën vetëm në momentin kur diagnostikohet demenca. Disa persona të klasifikuar si me peshë normale mund të kenë qenë më parë më të rëndë dhe të kenë humbur peshë për shkak të sëmundjes në zhvillim. Nëse këta persona tashmë po përjetojnë një fazë më të avancuar të sëmundjes, ata mund të përballen me një rrezik më të lartë vdekjeje, duke bërë që pesha më e lartë trupore të duket më e favorshme në krahasim me ta. Studiuesit morën në konsideratë edhe shtrembërime të tjera të mundshme të rezultateve. Kufizimi i një analize vetëm te personat që zhvillojnë demencë mund të krijojë marrëdhënie çorientuese midis obezitetit dhe vdekshmërisë, edhe kur lidhja reale mes tyre është më e ndërlikuar. Një tjetër shqetësim njihet si njëanshmëria e të mbijetuarve (survivor bias). Meqenëse personat me obezitet përballen me një rrezik më të lartë të vdekjes nga disa sëmundje përpara se të arrijnë moshën kur zakonisht zhvillohet demenca, ata që mbijetojnë mjaftueshëm gjatë për t'u diagnostikuar me demencë mund të përfaqësojnë një grup jashtëzakonisht të shëndetshëm. Për të përcaktuar nëse këta faktorë i shpjegonin gjetjet, ekipi kreu analiza shtesë të projektuara për të vlerësuar disa burime të mundshme të njëanshmërisë. Rezultatet treguan se njëanshmëritë e shqyrtuara prej tyre nuk kishin gjasa të ishin faktorët kryesorë që ndikonin në lidhjen e vërejtur midis peshës më të lartë trupore dhe vdekshmërisë më të ulët. Pse pesha e tepërt mund t'i ndihmojë personat me demencë? Megjithëse shpjegimi i saktë mbetet i panjohur, studiuesit identifikuan disa arsye biologjike pse pesha shtesë trupore mund të jetë e dobishme për një person që tashmë jeton me demencë. Një mundësi lidhet me rezervat energjetike të organizmit. Personat me më shumë yndyrë të depozituar ose me masë më të madhe muskulore mund të jenë më të aftë të përballojnë periudhat e ushqyerjes së dobët dhe përkeqësimin fizik që mund të shoqërojë sëmundjen. Demenca mund të ndërhyjë në procesin e të ushqyerit në disa mënyra. Ndryshimet në funksionimin e trurit mund të ulin oreksin ose dëshirën për të ngrënë, ndërsa disa pacientë kanë nevoja më të larta energjetike ose humbasin gradualisht aftësinë për t'u ushqyer vetë. Me kalimin e kohës, këto probleme mund të çojnë në humbje të konsiderueshme të peshës, pakësim të masës muskulore dhe përkeqësim të shëndetit. "Ushqyerja mund të jetë një problem i madh për personat me demencë", tha Chang. "Ata mund të përjetojnë dobësim të organizmit dhe pamundësi për t'u ushqyer, gjë që mund të vijë si pasojë e ndryshimeve në mekanizmat qendrorë të trurit që kontrollojnë ushqyerjen, duke çuar në humbje të oreksit dhe të iniciativës për të ngrënë, rritje të shpenzimit të energjisë dhe vështirësi për t'u ushqyer vetë." Pasja e rezervave shtesë të energjisë ose e indit muskulor mund t'i ndihmojë potencialisht pacientët të përballojnë këto vështirësi, megjithëse studimi nuk vërtetoi se këta faktorë shpjegojnë drejtpërdrejt ndryshimet në mbijetesë. Studiuesit theksojnë se mbeten ende shumë pyetje pa përgjigje. Edhe pas shqyrtimit të disa burimeve të mundshme të njëanshmërisë dhe identifikimit të shpjegimeve të besueshme biologjike, ata nuk mund të thonë me siguri pse pjesëmarrësit mbipeshë dhe obezë përjetuan vdekshmëri më të ulët. Megjithatë, Zhang dhe Chang besojnë se pesha trupore në momentin e diagnostikimit me demencë mund të ofrojë informacion të vlefshëm për jetëgjatësinë e mundshme të një pacienti. Rezultatet përforcojnë gjithashtu rëndësinë e identifikimit dhe trajtimit të problemeve ushqimore te personat me demencë./ScienceDaily