Edi Rama dhe Giorgia Meloni / Marrëveshja e re strategjike mes Romës dhe Tiranës synon bashkëpunim në 13 sektorë, nga energjia dhe mbrojtja te kultura e arsimi. Qeveria italiane këmbëngul se nuk do të ketë kosto shtesë, por komisionet teknike parlamentare në Itali kërkojnë më shumë transparencë mbi shpenzimet e mundshme. Depozita të reja nafte dhe gazi, bashkëpunim në prodhimin e armatimeve, menaxhim më të koordinuar të migracionit, projekte në shëndetësi, universitete dhe kulturë. Këto janë disa prej objektivave të marrëveshjes së re strategjike mes Italisë dhe Shqipërisë, e cila po shqyrtohet nga Parlamenti italian.
Traktati synon të shkojë përtej marrëveshjes së vitit 2023 për menaxhimin e emigracionit, që çoi në krijimin e qendrave për migrantët në Shqipëri, dhe të krijojë një kuadër më të gjerë bashkëpunimi ekonomik, politik dhe institucional mes dy vendeve.
Marrëveshja u nënshkrua më 13 nëntor 2025 në Romë, gjatë samitit ndërqeveritar ku morën pjesë kryeministrja italiane Giorgia Meloni dhe kryeministri shqiptar Edi Rama, së bashku me ministra dhe përfaqësues të tjerë të të dy qeverive.
Pas miratimit nga Dhoma e Deputetëve, dokumenti do të kalojë në Senat dhe më pas për ratifikim nga Presidenti i Republikës italiane. Vetëm pas përfundimit të këtij procesi traktati do të hyjë zyrtarisht në fuqi.
Meloni e ka cilësuar marrëveshjen si një hap drejt një bashkëpunimi “më sistematik”, që synon jo vetëm forcimin e marrëdhënieve tradicionale mes dy vendeve, por edhe integrimin e ekonomive dhe zinxhirëve strategjikë.
Megjithatë, në Romë debati nuk lidhet vetëm me përmbajtjen politike të marrëveshjes, por edhe me një pyetje konkrete: sa do t’i kushtojë Italisë zbatimi i saj? Qeveria italiane pretendon se traktati nuk do të sjellë shpenzime të reja për buxhetin e shtetit.
Por zyrat e ekspertëve të Dhomës së Deputetëve kanë ngritur dyshime, duke argumentuar se një marrëveshje kaq e gjerë mund të krijojë kosto të drejtpërdrejta ose të tërthorta.
13 fusha bashkëpunimi
Marrëveshja përbëhet nga shtatë nene dhe përcakton kuadrin për bashkëpunim në 13 fusha kryesore: energji, mjedis, mbrojtje dhe industri ushtarake, mbrojtje civile, emigracion, drejtësi dhe siguri, infrastrukturë, shëndetësi, bujqësi, turizëm, kërkim shkencor, arsim dhe kulturë.
Një nga sektorët më të rëndësishëm është energjia. Dokumenti parashikon bashkëpunim për projekte që lidhen me naftën dhe gazin, përfshirë depozitimin, rafinimin dhe zhvillimin e infrastrukturave energjetike. Shqipëria pritet të përfitojë nga teknologjitë dhe investimet italiane.
Një tjetër fushë me interes është mbrojtja. Dy vendet synojnë të bashkëpunojnë në prodhimin e pajisjeve ushtarake, municioneve, sistemeve të mbrojtjes, si dhe në ndërtimin e anijeve ushtarake dhe trajnimin e forcave të armatosura.
Në sektorin e mbrojtjes civile, Italia parashikon të ndihmojë Shqipërinë në modernizimin e sistemeve të emergjencave, përfshirë përdorimin e teknologjive të reja si satelitët, dronët dhe inteligjenca artificiale për monitorimin e territorit.
Marrëveshja përfshin gjithashtu bashkëpunim në arsim dhe kulturë, me synimin për të rritur shkëmbimet universitare, njohjen e diplomave dhe krijimin e programeve të përbashkëta kërkimore.
Një komitet i ri për zbatimin
Për të kontrolluar zbatimin e marrëveshjes do të krijohet Komiteti i Përbashkët i Bashkëpunimit Itali-Shqipëri, i përbërë nga zyrtarë të lartë të të dy qeverive. Ky organ do të monitorojë projektet, do të shqyrtojë problemet që mund të lindin dhe do të propozojë iniciativa të reja.
Ai do të mblidhet të paktën një herë në vit dhe në punën e tij mund të përfshihen edhe ekspertë, kompani, institucione dhe përfaqësues të shoqërisë civile. Traktati do të ketë një afat fillestar prej pesë vitesh dhe do të rinovohet automatikisht për periudha të tjera pesëvjeçare, nëse asnjëra palë nuk vendos të tërhiqet.
Një vend mund të largohet nga marrëveshja duke njoftuar palën tjetër gjashtë muaj përpara.
Premtimi për “zero kosto”
Pavarësisht objektivave të shumta, qeveria italiane ka deklaruar se marrëveshja nuk do të kërkojë fonde të reja nga buxheti. Neni 6 i traktatit përcakton se secila palë do të përballojë kostot e zbatimit sipas legjislacionit të saj kombëtar, përveç rasteve kur palët bien dakord ndryshe.
Ndërsa në projektligjin italian të ratifikimit thuhet se administratat do të përmbushin detyrimet duke përdorur burimet njerëzore, financiare dhe teknike ekzistuese, pa krijuar ngarkesa të reja për financat publike.
Kjo është ajo që në Itali quhet “klauzola e pandryshueshmërisë financiare”, një formulim që synon të garantojë se marrëveshja nuk do të ndikojë në rritjen e shpenzimeve shtetërore. Por pikërisht ky pretendim ka shkaktuar debate në Parlament.
Dyshimet e ekspertëve
Shërbimi i Buxhetit të Shtetit pranë Dhomës së Deputetëve, institucioni që analizon ndikimin financiar të ligjeve, ka vlerësuar se qeveria nuk ka dhënë informacion të mjaftueshëm për kostot e mundshme.
Sipas ekspertëve parlamentarë, marrëveshja përfshin shumë aktivitete konkrete që mund të kërkojnë financime: transferimin e personave të dënuar, trajnimin e personelit teknik dhe ushtarak, asistencën profesionale, shkëmbimet e ekspertëve, programet kërkimore, krijimin e katedrave universitare, mësimin e gjuhëve dhe organizimin e strukturave të reja koordinuese.
Teknikët kanë theksuar se në marrëveshje të tjera ndërkombëtare Italia ka paraqitur më qartë kostot e mundshme. Si shembull është sjellë marrëveshja shkencore me Kosta Rikën, ku ishin specifikuar shpenzimet për aktivitetet universitare dhe kërkimore.
Edhe marrëveshja e vitit 2023 për qendrat e migrantëve në Shqipëri kishte parashikuar një faturë konkrete prej rreth 700 milionë eurosh për Italinë.
Sipas ekspertëve, në rastin e traktatit të ri mungojnë vlerësime të ngjashme, përfshirë edhe kostot e funksionimit të Komitetit të Përbashkët Itali-Shqipëri.
Përgjigjja e qeverisë
Qeveria italiane ka mbrojtur qëndrimin e saj duke argumentuar se shumica e masave të marrëveshjes janë të natyrës programatike dhe nuk krijojnë automatikisht shpenzime të reja.
Në Komisionin e Buxhetit të Dhomës së Deputetëve, nënsekretarja e Ekonomisë Sandra Savino deklaroi se zbatimi i traktatit do të mbështetet nga burimet ekzistuese. Ajo krahasoi marrëveshjen me traktatin e bashkëpunimit Itali-Francë të vitit 2021, të njohur si “Traktati i Quirinales”, i cili gjithashtu nuk parashikonte kosto të reja, edhe pse atëherë teknikët parlamentarë kishin ngritur pyetje të ngjashme.
Sa i përket Komitetit të Përbashkët, Savino tha se shumica e takimeve do të zhvillohen online dhe se, në rastet kur do të kërkohen takime fizike, shpenzimet mund të mbulohen nga fondet ekzistuese për misionet jashtë vendit.
Kështu, marrëveshja Itali-Shqipëri vazhdon rrugën drejt ratifikimit, ndërsa në Romë mbetet e hapur një çështje thelbësore: nëse një projekt kaq ambicioz mund të realizohet vërtet pa kosto shtesë për shtetin italian./Pamfleti nga “Pagella Politica”marrëveshja e re shqipëri - itali Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Politike 302 milionë dollarë hua nga SHBA, PD çon në Kushtetuese marrëveshjen ushtarake me Uashingtonin 29 Korrik 2026, 11:4611:46Politike Gjyqi në GJKKO, Kryemadhi akuza SPAK: Janë fshirë provat, kam më shumë biseda me Ramën se me Ilir Metën 29 Korrik 2026, 11:4211:42Politike Rama për median britanike: Nuk tërhiqemi nga investimi i Kushner! 29 Korrik 2026, 11:2511:25Politike Arrestimi i Ermal Beqirit “Kutia e Pandorës” së AKSHI-t, përgjegjësia shkon te Rama 29 Korrik 2026, 11:0611:06Politike "Rama frikë nga zgjedhjet e parakohshme", Alibeaj: Protesta do sjellë alternativë elektorale 28 Korrik 2026, 22:0222:02Politike A është dashuria për paranë rrënja e politikës? 28 Korrik 2026, 17:3217:32Politike