Kompanitë amerikane të energjisë kanë përfituar miliarda dollarë nga rritja e çmimeve të naftës, por investimet e tyre në Gjirin Persik po përballen me rreziqe gjithnjë e më të mëdha Gjashtë muaj pas nisjes së luftës me Iranin, kompanitë më të mëdha amerikane të naftës kanë regjistruar fitimet më të larta që nga viti 2022, duke shitur më pak naftë, por me çmime dukshëm më të larta. Megjithatë, konflikti po vë në rrezik investimet e tyre afatgjata në Gjirin Persik, duke nxjerrë në pah kontrastin mes përfitimeve nga çmimet e larta dhe rritjes së rrezikut gjeopolitik.
Sipas Al Jazeera-s, që nga fillimi i luftës më 28 shkurt, çmimi i naftës Brent është rritur me rreth 22 për qind, nga 72 në 88 dollarë për fuçi.
Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës para luftës transportohej rreth një e pesta e naftës dhe gazit natyror në botë, mbetet kryesisht e mbyllur për trafikun tregtar. Irani dhe Omani ranë dakord javën e kaluar për hapjen e një korridori të përkohshëm detar, por Teherani thotë se ngushtica nuk do të rihapet plotësisht derisa Shtetet e Bashkuara të përmbushin angazhimet e një marrëveshjeje të përkohshme paqeje që nuk është më në fuqi.
Në mungesë të një zgjidhjeje afatgjatë, ndërprerjet pritet të vazhdojnë të mbështesin çmimet e larta të energjisë dhe fitimet e prodhuesve. Në të njëjtën kohë, ato rrezikojnë asetet dhe projektet e ardhshme të kompanive në rajon.
Rahul Choudhary, nënpresident për kërkimet në sektorin “upstream” në Rystad Energy, tha për Al Jazeera se kompanitë amerikane pritet të marrin këtë vit rreth 40 për qind më pak gaz dhe 30-35 për qind më pak naftë nga rajoni, krahasuar me një vit më parë.
Çmimet e larta rrisin fitimet
Rritja e çmimeve të naftës që nga fillimi i marsit u ka sjellë kompanive amerikane të ardhura të konsiderueshme, megjithëse shkalla e përfitimit ndryshon në varësi të ekspozimit të tyre ndaj Gjirit.
Chevron ka një ekspozim relativisht të kufizuar, pasi vetëm rreth 5 për qind e prodhimit të saj global vjen nga rajoni. Më 31 korrik, kompania raportoi 12 miliardë dollarë fitime të rregulluara tremujore, niveli më i lartë në gjashtë vjet.
ExxonMobil është më e ekspozuar. Operacionet e saj në Katar dhe Emiratet e Bashkuara Arabe përfaqësojnë rreth 20 për qind të furnizimit të saj global “upstream”. Mbyllja e Hormuzit dhe sulmet ndaj infrastrukturës së lidhur me kompanitë amerikane kanë ndikuar në këto operacione.
Sipas Choudhary, fitimet e ExxonMobil nga aktivitetet “upstream” ranë me rreth 1.3 miliardë dollarë në gjysmën e parë të vitit 2026 krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Megjithatë, çmimet më të larta të naftës dhe gazit e kompensuan këtë rënie.
Ku janë më të ekspozuara kompanitë amerikane?
Sektori energjetik i Gjirit dominohet nga kompani shtetërore si Saudi Aramco, ADNOC dhe QatarEnergy, por kompanitë amerikane kanë krijuar pozicione të rëndësishme përmes pjesëmarrjes në fusha prodhimi, sipërmarrjeve të përbashkëta, rafinerive, petrokimisë dhe kontratave afatgjata.
ExxonMobil ka interesa të mëdha në sektorin e gazit natyror të lëngshëm (LNG) të Katarit dhe merr pjesë në projektet e QatarEnergy të lidhura me zgjerimin e fushës North Field. Kompania zotëron gjithashtu pjesëmarrje në fushën naftëmbajtëse detare Upper Zakum në Emiratet e Bashkuara Arabe.
Occidental Petroleum është një nga prodhuesit më të mëdhenj të huaj në Oman, ku operon fushën Mukhaizna, ndërsa ka interesa edhe në projekte gazi dhe tubacionesh në Emiratet e Bashkuara Arabe.
Chevron operon përmes Saudi Arabian Chevron në Zonën e Ndarë mes Arabisë Saudite dhe Kuvajtit. Kompania po shqyrton gjithashtu mundësi për transportimin e naftës irakiane drejt terminaleve në Mesdhe, çka mund të ulë varësinë nga Hormuzi.
Infrastruktura energjetike, objektivi kryesor i sulmeve
Sipas organizatës së pavarur ACLED, Irani dhe grupet e mbështetura prej tij kanë kryer të paktën 172 sulme ndaj infrastrukturës jocivile ushtarake në gjashtë vendet e Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit që nga 28 shkurti.
Objektet energjetike kanë qenë ndër më të goditurat. Impiantet e naftës dhe gazit, termocentralet dhe impiantet e shkripëzimit të ujit përbëjnë rreth 48 për qind të goditjeve ndaj objektivave joushtarake.
Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti dhe Bahreini kanë regjistruar numrin më të madh të goditjeve të suksesshme. Mes objekteve të prekura janë rafineritë Mina Abdullah dhe Mina al-Ahmadi në Kuvajt, rafineria e Bahrain Petroleum Company, si dhe komplekset al-Ruwais dhe Habshan të ADNOC-it në Emiratet e Bashkuara Arabe.
Sulme janë regjistruar edhe ndaj objekteve të Saudi Aramco. Më 27 korrik, një dron goditi kompleksin e përpunimit Abqaiq, një prej pikave më të rëndësishme të infrastrukturës saudite të naftës, me kapacitet përpunimi prej më shumë se shtatë milionë fuçish në ditë.
Goditje ndaj sektorit të LNG-së në Katar
Një nga goditjet më të rëndësishme për kompanitë amerikane ka ardhur nga sulmet ndaj Ras Laffan Industrial City në Katar, qendra më e madhe e eksportit të LNG-së në botë, ku QatarEnergy bashkëpunon me ExxonMobil dhe ConocoPhillips.
Sulmet e përsëritura në mars detyruan në një moment ndërprerjen e plotë të prodhimit. Sipas Rystad Energy, pjesa e ExxonMobil në furnizimet me LNG nga Katari pritet të bjerë nga 13 milionë tonë vitin e kaluar në rreth katër milionë tonë këtë vit. Për ConocoPhillips, vëllimet pritet të bien nga 2.5 milionë në rreth një milion tonë.
Dëmtimi i njësive 4 dhe 6 të LNG-së në Ras Laffan ka nxjerrë jashtë funksionit rreth 13 milionë tonë kapacitet. Choudhary vlerëson se riparimet mund të zgjasin nga tre deri në pesë vjet dhe të kushtojnë rreth tre miliardë dollarë.
Edhe projekti Shah Gas në Emiratet e Bashkuara Arabe, ku Occidental Petroleum zotëron 40 për qind, u prek nga sulmet me dronë në mars, të cilat shkaktuan zjarr dhe ndërprerje të operacioneve.
Rreziku shtrihet edhe në projektet e ardhshme
Konflikti ka ndikuar gjithashtu në prodhimin e Upper Zakum në Emiratet e Bashkuara Arabe, ku ExxonMobil zotëron 28 për qind. Prodhimi u reduktua nga marsi deri në maj për shkak të problemeve me rrugët e eksportit.
Në Irak, fusha e naftës Sarsang u godit nga një dron në mars, ndërsa një shpërthim në një objekt magazinimi në prill shkaktoi dëme të tjera.
Nëse konflikti zgjatet, rreziku nuk kufizohet vetëm te prodhimi aktual. Projekte të mëdha të ExxonMobil në Upper Zakum dhe në sektorin e LNG-së në Katar mund të pësojnë vonesa. ConocoPhillips mbetet gjithashtu e ekspozuar përmes investimeve të planifikuara në Irak.
Kompanitë amerikane të shërbimeve për industrinë e naftës, përfshirë SLB, Halliburton dhe Baker Hughes, po përballen me një situatë të ngjashme. Sipas Rystad Energy, të ardhurat e tyre në Lindjen e Mesme ranë me 8-10 për qind në tremujorin e dytë krahasuar me një vit më parë, për shkak të kostove më të larta logjistike, problemeve në zinxhirët e furnizimit dhe shtyrjes së projekteve.
Në afat më të gjatë, rikthimi i operacioneve dhe prodhimit mund të mbështesë rritjen gjatë vitit 2027.
Për kompanitë amerikane, Gjiri mbetet kështu njëkohësisht një burim i rëndësishëm fitimi dhe një zonë me rrezik të lartë. Investimet u japin atyre qasje në disa prej projekteve më të rëndësishme të naftës dhe LNG-së në botë, por lufta ka treguar se infrastruktura energjetike e rajonit është gjithnjë e më e ekspozuar ndaj konflikteve gjeopolitike.
Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar vazhdimisht Iranin kundër kufizimit të lundrimit në Ngushticën e Hormuzit. Për kompanitë që kanë investuar miliarda dollarë në Gjirin Persik, megjithatë, sfida nuk lidhet vetëm me mbajtjen hapur të rrugëve të transportit, por edhe me sigurinë e vetë infrastrukturës energjetike. Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Alarm në Rodos! Tym në motorin e avionit me pasagjerë, avioni i Olympic Air kthehet në aeroport 30 Gusht 2026, 13:3713:37Rajoni dhe Bota Kreu i CIA-s propozon takim trepalësh, Trump-Zelensky-Putin në Moskë 30 Gusht 2026, 13:0213:02Rajoni dhe Bota Ish-këshilltari i Putinit: Lufta mes Europës dhe Rusisë është e pashmangshme 30 Gusht 2026, 12:1212:12Rajoni dhe Bota Islanda i thotë “Jo” Europës/ Votuesit mbyllin derën për rinisjen e negociatave me BE-në 30 Gusht 2026, 11:0911:09Rajoni dhe Bota Paqe apo përballje me Trump? Lufta për pushtet që po përçan udhëheqjen e Iranit 30 Gusht 2026, 09:3509:35Rajoni dhe Bota Përmbytjet në Nepal/ Rritet numri i viktimave, mbi 3 mijë persona ende të zhdukur 30 Gusht 2026, 09:0309:03Rajoni dhe Bota