Nepal / Bilanci i katastrofës në kufirin Nepal-Kinë po rëndohet nga ora në orë. Autoritetet raportojnë deri tani 804 viktima dhe 3,048 persona ende të zhdukur, mes tyre qindra shtetas të huaj. Ekipet e shpëtimit po luftojnë me baltën, rrënojat dhe motin ekstrem, ndërsa qindra punëtorë dyshohet se kanë mbetur të bllokuar në tunelet e hidrocentraleve. Në Nepal kanë nisur varrimet e viktimave të paidentifikuara, ndërsa ekziston frika se përmbytje të reja mund të godasin zonën... Përmasat e katastrofës që goditi Himalajet në kufirin mes Nepalit dhe Tibetit kinez po bëhen gjithnjë e më dramatike. Katër ditë pas shembjes së një mase gjigante akulli dhe shkëmbinjsh, e cila shkaktoi një valë shkatërrimtare uji, balte dhe mbetjesh përgjatë luginave malore, numri i viktimave vazhdon të rritet, ndërsa fati i mijëra njerëzve mbetet i panjohur.
Sipas përditësimit më të fundit të Associated Press të dielën, autoritetet nepaleze raportojnë 788 të vdekur dhe 2,502 persona të zhdukur vetëm në Nepal.
Në anën kineze të kufirit, autoritetet kanë konfirmuar 16 viktima dhe 546 persona të zhdukur në Tibet. Kjo e çon bilancin e konfirmuar në të paktën 804 të vdekur dhe 3,048 të zhdukur në të dyja anët e kufirit.
Shifrat janë më të larta se bilanci i publikuar disa orë më herët nga Reuters dhe Al Jazeera, sipas të cilit numëroheshin 750 viktima: 734 në Nepal dhe 16 në territorin kinez. Diferenca tregon shpejtësinë me të cilën po ndryshon bilanci, ndërsa ekipet vazhdojnë të nxjerrin trupa nga lumenjtë, balta dhe rrënojat. Për këtë arsye, autoritetet paralajmërojnë se numri përfundimtar i viktimave mund të jetë dukshëm më i lartë.
Mbi 3 mijë njerëz ende nuk janë gjetur
Përmasat e tragjedisë kuptohen më qartë nga numri i personave që vazhdojnë të konsiderohen të zhdukur. Vetëm në Nepal, sipas të dhënave më të fundit, 2,502 persona nuk janë lokalizuar, ndërsa në Tibet autoritetet kineze raportojnë edhe 546 të zhdukur. Mes tyre gjenden punëtorë, banorë të zonave malore, turistë, alpinistë dhe pelegrinë nga dhjetëra vende.
Rajoni ku ndodhi katastrofa nuk është vetëm një zonë e banuar. Ai përshkohet nga një prej korridoreve kryesore tokësore që lidh Nepalin me Tibetin dhe përdoret gjithashtu nga mijëra turistë dhe pelegrinë që udhëtojnë drejt zonës së shenjtë të malit Kailash. Kjo është edhe arsyeja pse katastrofa ka marrë shpejt një dimension ndërkombëtar.
Në Tibet, Pekini ka konfirmuar se 261 shtetas të huaj nga 23 vende rezultojnë ende të zhdukur. Mes tyre janë 104 shtetas nepalezë, 49 indianë, 33 letonezë, 18 amerikanë, 15 britanikë, si dhe shtetas nga Kanadaja, Australia, Rusia, Malajzia, Gjermania, Holanda, Zelanda e Re, Estonia, Franca, Irlanda, Finlanda, Lituania, Portugalia, Ukraina, Spanja, Hungaria dhe Kazakistani.
Numri real i shtetasve të huaj të prekur nga katastrofa është edhe më i madh, pasi qindra të tjerë rezultojnë të zhdukur në territorin e Nepalit.
Drama e 933 punëtorëve të hidrocentraleve
Një nga operacionet më të vështira po zhvillohet në hidrocentralet e goditura nga përmbytja. Sipas Shoqatës së Prodhuesve të Pavarur të Energjisë në Nepal, rreth 933 punëtorë rezultonin të zhdukur ose të paidentifikuar në 11 projekte hidroenergjetike dhe tunele në distriktet Rasuwa dhe Nuwakot. Mes tyre ka shtetas nga Nepali, India, Kina dhe Koreja e Jugut.
Frika më e madhe është se një pjesë e punëtorëve mund të kenë mbetur të bllokuar brenda tuneleve, hyrjet e të cilave janë mbushur nga tonelata balte, shkëmbinjsh dhe mbetjesh.
Në hidrocentralin Upper Trishuli-1, me kapacitet 216 MW, ushtria nepaleze ka arritur të shpëtojë 254 punëtorë. Por në projekte të tjera situata është shumë më e rëndë.
Në hidrocentralin Chilime, ekipet e shpëtimit nuk kanë mundur të futen në disa prej tuneleve për shkak të sasisë së jashtëzakonshme të baltës dhe rrënojave.
Nepali ka kërkuar ekspertizë të specializuar ndërkombëtare për operacionet në tunele. Ekspertë indianë dhe kinezë janë përfshirë në përpjekjet për hapjen e tyre. Çdo orë që kalon e bën më të vështirë mundësinë e gjetjes së të mbijetuarve.
Mijëra të shpëtuar, por kërkimet vazhdojnë
Në mes të tragjedisë ekziston edhe një bilanc i jashtëzakonshëm operacionesh shpëtimi. Sipas të dhënave të publikuara më herët nga autoriteti nepalez i menaxhimit të fatkeqësive, 7,514 persona ishin shpëtuar nga zonat e prekura.
Mijëra efektivë të ushtrisë dhe policisë janë mobilizuar, ndërsa helikopterët po përdoren për evakuimin e banorëve, transportimin e ekipeve të kërkim-shpëtimit dhe furnizimin e komuniteteve që kanë mbetur të izoluara.
Por gjeografia e Himalajeve po e kthen operacionin në një makth logjistik.
Rrugë të tëra janë zhdukur, ura janë marrë nga uji, linjat e energjisë janë dëmtuar dhe disa komunitete kanë mbetur praktikisht të shkëputura nga pjesa tjetër e vendit.
Në anën kineze, Pekini ka mobilizuar më shumë se 2,100 punonjës të emergjencave dhe ka vënë në dispozicion të paktën 220 milionë juanë, rreth 32.7 milionë dollarë, për operacionet e shpëtimit dhe ndihmën emergjente.
Kryediplomati kinez Wang Yi e ka cilësuar atë si katastrofën më të rëndë ndërkufitare mes dy vendeve në vitet e fundit dhe një operacion shpëtimi me vështirësi të paprecedentë. Trupat po dalin dhjetëra kilometra larg vendit të katastrofës
Një tjetër dimension tragjik po shfaqet shumë larg pikës ku nisi katastrofa.
Fuqia e ujit ka marrë me vete viktimat dhe disa trupa janë gjetur shumë kilometra më poshtë përgjatë sistemit lumor. Ka pasur raste kur trupat janë transportuar nga rrjedha deri në zona shumë larg luginave të shkatërruara, ndërsa disa janë gjetur edhe në drejtim të Indisë.
Në Nepal, morgjet dhe spitalet po përballen me një situatë të jashtëzakonshme.
Reuters raportoi se në distriktin Chitwan autoritetet kanë nisur varrimin masiv të viktimave të paidentifikuara, pasi shumë prej trupave të nxjerrë nga lumenjtë janë në gjendje të avancuar dekompozimi.
Më shumë se 100 viktima të paidentifikuara ishin varrosur deri të shtunën, ndërsa të dielën po hapeshin varre të tjera.
Para varrimit, autoritetet po fotografojnë trupat, regjistrojnë karakteristikat fizike dhe marrin mostra ADN-je, në mënyrë që familjet të kenë mundësi t'i identifikojnë më vonë.
Situata është aq e rëndë sa Nepali ka kërkuar ndihmë ndërkombëtare për analizat e ADN-së, identifikimin mjeko-ligjor dhe ruajtjen frigoriferike të trupave.
Policia nepaleze thotë se më shumë se gjysma e trupave të gjetur në disa zona janë bërë të vështirë ose të pamundur për t'u njohur vizualisht.
Çfarë ndodhi në Himalaje?
Katastrofa nisi mëngjesin e së mërkurës, kur një pjesë e terrenit shkëmbor dhe akullnajor në lartësitë e Himalajeve u shemb. Masa gjigante e shkëmbinjve dhe akullit ra drejt luginës dhe përfi në sistemin e lumit Lhende Khola.
Energjia e shembjes ishte aq e madhe sa u regjistrua nga instrumentet sizmike si një ngjarje me magnitudë rreth 5.2.
Në fillim pati dyshime se një tërmet mund të kishte shkaktuar katastrofën. Analizat e mëvonshme sugjeruan të kundërtën: sinjali sizmik ishte prodhuar nga vetë shembja masive e shkëmbinjve dhe akullit.
Brenda një kohe shumë të shkurtër, u krijua një përzierje gjigante uji, akulli, shkëmbinjsh dhe balte që mori tatëpjetën nëpër luginat e ngushta të Himalajeve. Fshatra, shtëpi, rrugë, ura, hidrocentrale dhe pika kufitare u goditën nga vala.
Pamjet nga zona tregojnë ndërtesa të tëra të zhdukura dhe territore dikur të gjelbra të mbuluara nga një shtresë masive balte dhe gurësh.
Rreziku nuk ka kaluar
Katastrofa e së mërkurës mund të mos jetë fundi i emergjencës. Reshjet e reja kanë rritur sërish nivelet e lumenjve dhe të dielën autoritetet nepaleze u dërguan paralajmërime banorëve për rrezikun e përmbytjeve të reja.
Niveli i lumit Bhotekoshi është rritur, ndërsa banorëve në disa prej zonave të prekura u është kërkuar të qëndrojnë në gatishmëri.
Pas katastrofës u formua gjithashtu një liqen nga bllokimi i ujit prej masës së mbetjeve. Për disa orë ekzistoi frika se diga natyrore mund të çahej dhe të krijonte një valë të dytë katastrofike.
Rreziku nga ky liqen është reduktuar pasi një pjesë e ujit është shkarkuar, por situata mbetet e paqëndrueshme.
Dronët kinezë kanë identifikuar ndërkohë një tjetër rrëshqitje dhe formimin e një dige të re natyrore më poshtë, çka ka detyruar autoritetet të vazhdojnë monitorimin e zonës me dronë, radarë dhe satelitë.
Për familjet që kanë mbijetuar, kjo do të thotë se ankthi vazhdon. Banorë të zonave të prekura tregojnë se marrin vazhdimisht alarme dhe detyrohen të largohen drejt terreneve më të larta sa herë që rritet niveli i lumenjve.
Mbi 90 mijë njerëz të prekur
Përtej numrit të viktimave dhe të zhdukurve, katastrofa ka krijuar një krizë humanitare shumë më të gjerë.
Kryqi i Kuq vlerëson se më shumë se 90 mijë njerëz mund të jenë prekur.
Shtëpi janë shkatërruar, tokat bujqësore janë mbuluar nga balta, energjia elektrike është ndërprerë në zona të gjera dhe arteriet kryesore të transportit kanë pësuar dëmtime serioze. Goditja ekonomike pritet gjithashtu të jetë e jashtëzakonshme.
Ministri nepalez i Financave, Swarnim Wagle, ka deklaruar se rindërtimi mund të kërkojë 4 deri në 5 miliardë dollarë, një shumë që i afrohet një të dhjetës së ekonomisë së vendit.
Goditja ndaj hidrocentraleve është veçanërisht problematike për Nepalin, pasi projektet e dëmtuara përfaqësojnë një pjesë të rëndësishme të kapacitetit energjetik të vendit.
Himalajet dhe alarmi klimatik
Paralelisht me operacionet e shpëtimit ka nisur debati mbi shkakun e katastrofës.
Autoritetet kineze e kanë lidhur destabilizimin e akullnajës me efektet afatgjata të ngrohjes globale dhe e kanë përshkruar fenomenin si një formë gjithnjë e më shqetësuese të katastrofave që lidhen me ndryshimet e kriosferës në rrafshnaltën tibetiane.
Shkencëtarët janë më të kujdesshëm.
Ata theksojnë se është ende herët për t'ia atribuar drejtpërdrejt një ngjarje të vetme ndryshimeve klimatike. Por ekziston një konsensus i gjerë se rritja e temperaturave po destabilizon mjediset e larta malore dhe po shton rrezikun e shembjeve të akullnajave, ortekëve të shkëmbinjve dhe përmbytjeve nga liqenet akullnajore. Himalajet konsiderohen veçanërisht të ekspozuara ndaj këtij fenomeni.
Ministri i Jashtëm i Nepalit, Shisir Khanal, ka deklaruar se vendi i tij prodhon vetëm rreth 0.1 për qind të emetimeve globale, por po përballet me pasoja disproporcionale të ndryshimeve klimatike.
Një bilanc që mund të bëhet shumë më tragjik
Katër ditë pas katastrofës, pyetja kryesore mbetet se sa prej më shumë se 3 mijë personave të zhdukur mund të gjenden ende gjallë.
Moti i keq, terreni ekstrem, rrugët e shkatërruara dhe tonelatat e baltës që mbulojnë zonat e goditura po e zvogëlojnë çdo orë dritaren e mundshme të shpëtimit.
Në tunelet e hidrocentraleve vazhdon gara me kohën.
Në brigjet e lumenjve vazhdon kërkimi i trupave.
Në spitalet dhe qendrat e emergjencës, familjarët vazhdojnë të kërkojnë emrat dhe fotografitë e njerëzve të tyre.
Dhe ndërsa bilanci zyrtar ka kaluar tashmë 800 viktima, numri i jashtëzakonshëm i të zhdukurve ngre frikën se Himalajet mund të jenë përballë një prej katastrofave natyrore më vdekjeprurëse të viteve të fundit./Pamfleti
Burimet: Associated Press, Reuters, Al Jazeeranepali himalajet kthehen në varrezë Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Lufta me Iranin ndryshon hartën e energjisë: Kush po fiton dhe kush po rrezikon miliarda në Gjirin Persik? 30 Gusht 2026, 14:3614:36Rajoni dhe Bota Alarm në Rodos! Tym në motorin e avionit me pasagjerë, avioni i Olympic Air kthehet në aeroport 30 Gusht 2026, 13:3713:37Rajoni dhe Bota Kreu i CIA-s propozon takim trepalësh, Trump-Zelensky-Putin në Moskë 30 Gusht 2026, 13:0213:02Rajoni dhe Bota Ish-këshilltari i Putinit: Lufta mes Europës dhe Rusisë është e pashmangshme 30 Gusht 2026, 12:1212:12Rajoni dhe Bota Islanda i thotë “Jo” Europës/ Votuesit mbyllin derën për rinisjen e negociatave me BE-në 30 Gusht 2026, 11:0911:09Rajoni dhe Bota Paqe apo përballje me Trump? Lufta për pushtet që po përçan udhëheqjen e Iranit 30 Gusht 2026, 09:3509:35Rajoni dhe Bota