Trump me liderët europianë Establishmenti europian tregohet më i bindur ndaj Presidentit amerikan sesa e djathta nacionaliste, sidomos kur bëhet fjalë për mbrojtjen dhe marrëdhëniet transatlantike… Donald Trump gjithmonë ka gjetur kënaqësi në poshtërimin e njerëzve që përpiqen t’i hyjnë në qejf. Ky ishte, në thelb, koncepti i The Apprentice dhe një motiv që është përsëritur gjatë dy mandateve të tij jo të njëpasnjëshme si president. Karriera e tij është e mbushur me ish-bashkëpunëtorë besnikë, të cilët më pas i ka lënë mënjanë. Bashkëpunëtorët e tij aktualë, natyrisht, e dinë këtë: është një rrezik që e pranojnë me vetëdije dhe një çmim i vogël për t’u paguar për pushtetin.
Trump e ushtron këtë prirje aq natyrshëm, sa arrin të ketë një efekt të ngjashëm edhe mbi elitën europiane. Emmanuel Macron përpiqet t’i ushqejë egon, ndërsa Mark Rutte e ka quajtur “baba”. Sado jo dinjitoze që mund të duket kjo, ajo mund të shpjegohet si diplomaci. Më e pazakontë është mënyra se si udhëheqësit europianë shpesh duket se i njohin Trumpit, pa qenë të detyruar, një lloj autoriteti moral.
Trump nxjerr në pah prirjen e tyre për vetëkritikë dhe ata bëhen pjesëmarrës të gatshëm në kritikat e tij ndaj Europës. Kur presidenti i akuzon se kanë përfituar nga mbrojtja amerikane pa paguar pjesën e tyre, ata në thelb pranojnë se ai ka të drejtë.
Ata nuk mbajnë të njëjtin qëndrim për kritikat e tjera që Shtëpia e Bardhë u drejton politikave europiane. Nuk thonë se Trump ka të drejtë për lirinë e fjalës, tregtinë, energjinë apo emigracionin, sepse kjo do të nënkuptonte pranimin e dështimit të një botëkuptimi të tërë politik dhe moral.
Por, kur bëhet fjalë posaçërisht për mbrojtjen, reagimi i tyre ndryshon. Papritur, argumenti i Trumpit pranohet: Europa ka përfituar prej dekadash nga mbrojtja amerikane dhe duhet të shpenzojë më shumë.
Ky nuk është domosdoshmërisht qëndrimi i forcave europiane që konsiderohen aleate ideologjike të lëvizjes MAGA. Partitë e djathta populiste dhe nacionaliste në Europë priren t’i shohin objektivat amerikane në mënyrë më pragmatike. E djathta nacionaliste në Francë, Itali dhe Gjermani ka një traditë të gjatë skepticizmi ndaj atlantizmit dhe nuk e ka pranuar kurrë idenë se mbështetja amerikane për mbrojtjen e Europës ishte një akt krejtësisht altruist.
Madje, këto forca duket se po kuptojnë gjithnjë e më shumë se MAGA mund të kthehet në barrë politike për to. Giorgia Meloni pati së fundmi një përplasje publike me Trumpin. Në një vend ku, sipas të dhënave të cituara nga autori, vetëm 8% e qytetarëve kanë opinion pozitiv për presidentin amerikan, ajo e di se njëfarë distance nga Shtëpia e Bardhë mund t’i shërbejë politikisht.
Beatrix von Storch e AfD-së mund të mbajë një kapele “Make America Great Again” mbi tavolinën e saj në Bundestag, por partia dhe baza e saj elektorale e shohin njëkohësisht Amerikën e Trumpit me njëfarë ftohtësie.
Këto parti e dinë mirë se Trump është jashtëzakonisht jopopullor në Europë. Deklaratat dhe ndërhyrjet e tij, si edhe cenimet e sovranitetit të vendeve të tjera, mund të kthehen në barrë për të djathtën në vende të tjera. Autori sjell si shembull rastin e Pierre Poilievre në Kanada dhe ngre pyetjen nëse MAGA e kupton efektin negativ që mund të ketë mbi partitë e djathta “sovraniste” jashtë Shteteve të Bashkuara.
Partitë e establishmentit europian janë objektivi i vërtetë i retorikës së Trumpit për mbrojtjen. Ato janë mësuar të ndjekin drejtimin e Uashingtonit dhe rritja e shpenzimeve për mbrojtjen është një lëshim relativisht i lehtë për t’u bërë, të paktën në deklarata. Është shumë më e lehtë sesa të pranojnë këshillat e Trumpit për emigracionin, energjinë apo fusha të tjera ku ai kritikon Europën.
Në këtë mënyrë, pikërisht në çështjen e mbrojtjes, argumenti i Trumpit është bërë pjesë e konsensusit të elitës europiane.
Sanna Marin, ish-kryeministre e Finlandës dhe tashmë këshilltare strategjike në Tony Blair Institute for Global Change, shkroi në The Economist se taksapaguesi amerikan kishte filluar me të drejtë të pyeste pse duhet të mbante një pjesë më të madhe të kostos së sigurisë europiane sesa vetë europianët.
Në mënyrë të ngjashme, ish-kreu i MI6, Alex Younger, deklaroi se Europa ishte “infantilizuar” dhe se kjo nuk kishte qenë e shëndetshme. Sipas tij, europianët duhet t’i jenë jashtëzakonisht mirënjohës Amerikës për bujarinë e saj. Ai e krahasoi Europën me një fëmijë të llastuar që jeton nga një fond familjar dhe që tani duhet të mësojë të kujdeset për veten.
Argumenti është se një Rusi agresive përbën kryesisht problem për Europën dhe jo për Amerikën, ndaj europianët duhet të marrin vetë përgjegjësinë për sigurinë e tyre.
Ideja që Europa duhet të shpenzojë më shumë për mbrojtjen dhe për frenimin e agresionit rus është, sipas autorit, një propozim i arsyeshëm dhe një kërkesë që e kanë mbështetur edhe shumë presidentë amerikanë përpara Trumpit. Një model i ri i NATO-s, ku Europa merr përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e saj, mund të jetë pozitiv për kontinentin dhe ndoshta veçanërisht për Ukrainën.
Por kjo nuk do të thotë se udhëheqësit europianë duhet të pranojnë interpretimin sipas të cilit mbështetja amerikane për mbrojtjen e Europës ka qenë thjesht rezultat i “bujarisë” së SHBA-së, të cilën europianët e kanë shfrytëzuar dhe për të cilën tani duhet të jenë “jashtëzakonisht mirënjohës”.
Nëse Europa është “infantilizuar”, argumenton autori, kjo ishte pjesërisht rezultat i një sistemi që vetë amerikanët ndërtuan qëllimisht gjatë shumë dekadave. Trump nuk po ushtron thjesht një formë “dashurie të ashpër” ndaj aleatëve. Marrëdhënia transatlantike nuk ishte një fond bamirësie për europianët; ajo ishte një investim strategjik dhe një investim mjaft fitimprurës për Shtetet e Bashkuara.
Pas përfshirjes në dy luftëra botërore, amerikanët kuptuan se izolacionizmi ishte një strategji e rrezikshme dhe e paqëndrueshme. Ata kishin interes të parandalonin një luftë tjetër në Europë. Gjithashtu donin të pengonin përhapjen e armëve bërthamore dhe të shmangnin ardhjen në pushtet të komunistëve në vende si Franca dhe Italia.
Fundi i Luftës së Dytë Botërore u dha Shteteve të Bashkuara një pozicion jashtëzakonisht të favorshëm në Europën Perëndimore dhe Uashingtoni nuk kishte arsye të hiqte dorë prej tij. SHBA-ja fitoi dhe vazhdon të ketë një prani ushtarake në Europë, e cila mund t’i shërbejë, për shembull, për logjistikë dhe komunikime në operacione pranë Lindjes së Mesme.
Për sa kohë funksionoi, marrëveshja u solli përfitime të dyja palëve. Amerika përfitoi nga Pax Americana. Edhe Europa fitoi shumë: një lloj “pushimi nga historia”, që i lejoi qeveritë europiane të shpenzonin miliarda për shtetin social, para që në periudha të tjera historike mund të ishin përdorur për anije luftarake dhe municione.
Kjo nuk do të thotë se europianët nuk kontribuuan ushtarakisht. Ata përgjithësisht pranuan se detyrimet funksiononin në të dy drejtimet. Nëse amerikanët mbanin pjesën më të madhe të kostos, ishte e arsyeshme që të prisnin ndihmë ushtarake nga aleatët europianë kur kishin nevojë. Ky konsiderim ndikoi në vendimin e shumë vendeve europiane për t’iu bashkuar koalicioneve të drejtuara nga SHBA-ja në Afganistan dhe Irak.
Një nga arsyet pse lëvizjet e Trumpit lidhur me Groenlandën shkaktuan reagime kaq të ashpra në Europë është fakti se Danimarka ka qenë ndër aleatët më besnikë të SHBA-së. Danimarka kishte numrin e tretë më të lartë të viktimave për frymë mes vendeve të NATO-s në Irak dhe Afganistan, pas Shteteve të Bashkuara dhe Britanisë.
Për këtë arsye, argumenti i mirënjohjes mund të përmbyset: edhe amerikanët mund të falënderojnë europianët për ndihmën e tyre në luftën kundër terrorizmit dhe për përdorimin e bazave si Ramstein, Lakenheath dhe Fairford.
Vendi europian që i është afruar më shumë zbatimit të këshillës së Trumpit është Franca. Ajo e kalon objektivin e NATO-s prej 2% të PBB-së për mbrojtjen dhe duket se i përdor këto fonde në mënyrë më efektive se disa vende të tjera, përfshirë Britaninë.
Në fillim të këtij viti, kjo krijoi një situatë të sikletshme për Londrën, kur anijet luftarake franceze, dhe jo ato britanike, u nisën drejt Qipros pasi baza e Forcave Ajrore Mbretërore në Akrotiri u godit nga një sulm iranian me dron.
Franca mban pjesën e saj të barrës. Por, për pakënaqësinë e administratës së George W. Bushit, ajo nuk iu bashkua luftës në Irak. Franca gjithashtu nuk strehon baza amerikane në territorin e saj, pasi Charles de Gaulle largoi praninë ushtarake amerikane në vitet ’60.
Pikërisht sepse ka investuar në kapacitetet e veta ushtarake, Franca ka ruajtur edhe një shkallë më të madhe pavarësie strategjike nga Shtetet e Bashkuara në politikën e jashtme. Këto dy elemente shkojnë së bashku.
Po sikur pjesa tjetër e Europës ta ndiqte deri në fund këshillën e Trumpit? Po sikur Europa të bëhej vërtet “sovraniste”, ndoshta nën drejtimin e lëvizjeve populiste të djathta që konsiderohen të afërta me MAGA-n, dhe të arrinte në të njëjtin përfundim që Franca e arriti shumë kohë më parë?
Në analizën e publikuar nga Samuel Rubinstein në UnHerd, autori vë në dyshim nëse Trump dhe rrethi i tij do ta dëshironin vërtet një rezultat të tillë.
Ai kujton zemërimin e Trumpit kur Mbretëria e Danimarkës zhvendosi disa dhjetëra ushtarë brenda territorit të saj, si edhe reagimin e tij kur vendet europiane nuk u rreshtuan menjëherë pas politikës amerikane ndaj Iranit.
Nëse këto vende do të ndërtonin kapacitete të fuqishme dhe autonome mbrojtëse, ato do të bëheshin shumë më pak të varura dhe më pak të ndikueshme nga Uashingtoni.
As nuk mund të thuhet se Trump është gjithmonë i përkushtuar ndaj sovranitetit të aleatëve europianë. Ai u kërkon rregullisht atyre të ndryshojnë politikat për karburantet fosile dhe emigracionin, si edhe u dikton se me cilat vende duhet ose nuk duhet të zhvillojnë tregti.
Për këtë arsye, udhëheqësit europianë duhet të tregohen të kujdesshëm përpara se t’i marrin fjalët e Trumpit në kuptimin e tyre të drejtpërdrejtë.
Megjithatë, edhe nëse i marrin seriozisht, autori dyshon se do t’i zbatojnë plotësisht. Sipas tij, shpenzimet sociale vazhdojnë të kenë përparësi politike. Shpresa e establishmentit europian është që pas Trumpit në Shtëpinë e Bardhë të vijë një president me një qëndrim më të parashikueshëm ndaj aleatëve, i cili t’i njohë përfitimet e sistemit të krijuar pas Luftës së Dytë Botërore dhe të jetë i gatshëm të vazhdojë financimin e tij.
Alternativa, reduktimi i shpenzimeve sociale për të financuar mbrojtjen, mund të jetë më e përfytyrueshme nën partitë e djathta nacionaliste. Por pasoja praktike do të ishte një Europë e përbërë nga shtete sovrane, me kapacitet për të ndjekur interesat e tyre sipas mënyrës se si i përcaktojnë vetë.
Dhe pikërisht ky rezultat, argumenton autori, mund të mos i pëlqejë Trumpit.
Trump thotë se dëshiron që Europa të qëndrojë në këmbët e veta, por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se dëshiron një Europë strategjikisht të pavarur. Prandaj, përfn autori, presidenti amerikan duhet të jetë i kujdesshëm me atë që kërkon. /Përshtati Pamfleti nga UnHerd/ trump europa loja Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Pas 286 ditësh në det, 5 mijë marinarë zbresin në Tajlandë; çfarë u lejohet dhe çfarë jo 2 Shtator 2026, 19:2319:23Rajoni dhe Bota Tensione në Novi Sad, Vuçiç anulon tubimin: Mjaft me terrorin në rrugë 2 Shtator 2026, 18:2718:27Rajoni dhe Bota Rubio kërkon izolim më të madh ekonomik të Nikaraguas: Diktaturat nuk duhet të përfitojnë 2 Shtator 2026, 18:1718:17Rajoni dhe Bota TikTok përçan Brukselin, zyrtarët kërkojnë rishikimin e strategjisë së BE-së 2 Shtator 2026, 18:0618:06Rajoni dhe Bota Paralajmërimi i Erdogan/ Egjeu ndez përplasjen e re, Ankaraja i tregon “vijat e kuqe” Greqisë 2 Shtator 2026, 17:4217:42Rajoni dhe Bota Hunter Biden zbulon skenat e errëta: Babai im erdhi dy herë në strehën ku përdorja drogë 2 Shtator 2026, 16:1816:18Rajoni dhe Bota