Një studim i ri vë në provë përfitimet e vajit të peshkut për shëndetin e trurit Miliona amerikanë marrin suplemente me vaj peshku me shpresën se do të mbrojnë kujtesën dhe do ta mbajnë trurin të shëndetshëm ndërsa plaken. Këto produkte janë kthyer në një biznes të madh, ku amerikanët shpenzojnë më shumë se 1 miliard dollarë çdo vit për suplemente që përmbajnë acide yndyrore omega-3. Këto lëndë ushqyese thelbësore ndihmojnë në ndërtimin dhe ruajtjen e lidhjeve ndërmjet qelizave të trurit, të cilat mbështesin kujtesën, të nxënit dhe funksione të tjera njohëse.Lexo edhe:Kaloritë e kafesë janë rritur me gati 40%, kremi zëvendësues i qumështit është shkaku kryesor Megjithatë, një studim i ri sugjeron se rritja e sasisë së omega-3 në tru përmes suplementeve mund të mos ofrojë mbrojtjen që presin shumë njerëz. Studiuesit e Keck Medicine të Universitetit të Kalifornisë Jugore (USC) zbuluan se, edhe kur doza të larta të omega-3 arrinin me sukses në tru, ato nuk sillnin përmirësime të matshme në kujtesë, aftësitë e të menduarit apo në mbrojtjen kundër tkurrjes së trurit. Gjetjet, të publikuara në revistën eBioMedicine, vijnë nga një studim klinik dyvjeçar që përfshiu të moshuar të konsideruar me rrezik të shtuar për zhvillimin e sëmundjes së Alzheimerit. Pavarësisht se merrnin çdo ditë suplemente me omega-3, pjesëmarrësit nuk treguan ndonjë përparësi të rëndësishme në funksionet njohëse krahasuar me ata që morën një placebo. “Ne të gjithë dëshirojmë të ekzistonte një zgjidhje e vetme dhe e sigurt për parandalimin e Alzheimerit, por gjetjet tona treguan se suplementet me vaj peshku nuk duket se mbrojnë shëndetin e trurit”, tha Hussein Naji Yassine, mjek dhe drejtor i Qendrës së USC-së për Shëndetin e Personalizuar të Trurit, si dhe studiuesi kryesor i studimit. “Megjithëse omega-3 luajnë një rol të rëndësishëm në formimin e lidhjeve ndërmjet qelizave të trurit, të nevojshme për funksionet njohëse, rezultatet tona nuk e mbështesin përdorimin e suplementeve me vaj peshku si masë parandaluese kundër Alzheimerit.” Një studim dyvjeçar vë në provë përfitimet e vajit të peshkut për trurin Për të hetuar nëse suplementet me omega-3 mund të mbronin trurin gjatë plakjes, studiuesit përfshinë 365 të rritur të moshës 55 deri në 80 vjeç. Të gjithë pjesëmarrësit konsumonin rrallë peshk, një burim kryesor ushqimor i acideve yndyrore omega-3, dhe konsideroheshin me rrezik të shtuar për sëmundjen e Alzheimerit. Pothuajse gjysma e tyre (47%) kishin variantin gjenetik APOE4, i cili lidhet me një rrezik ndjeshëm më të lartë për zhvillimin e Alzheimerit në moshë të mëvonshme. Megjithëse prania e këtij varianti nuk do të thotë se një person do ta zhvillojë patjetër sëmundjen, ai është faktori gjenetik më i fortë i njohur i rrezikut për Alzheimerin me shfaqje në moshë të vonë. Pjesëmarrësit u ndanë rastësisht në dy grupe: njëri mori çdo ditë një suplement me vaj peshku, ndërsa tjetri mori një placebo, pra një trajtim joaktiv që përdoret për krahasim. Suplementet siguronin 2.000 mg acid dokosaheksaenoik (DHA), një acid yndyror omega-3 veçanërisht i rëndësishëm për trurin. DHA është një përbërës kryesor i membranave të qelizave të trurit dhe ndihmon në ruajtjen e strukturës dhe funksionit të neuroneve. Ai gjithashtu mbështet komunikimin ndërmjet qelizave nervore, duke e bërë një lëndë ushqyese të rëndësishme për funksionimin normal të trurit. Studimi ishte i dyfishtë i verbër, që do të thotë se as pjesëmarrësit dhe as studiuesit nuk e dinin se kush po merrte suplementin aktiv gjatë studimit. Kjo metodë ndihmon në uljen e paragjykimeve dhe e bën më të lehtë përcaktimin nëse përfitimet e vërejtura shkaktohen vërtet nga trajtimi. Nivelet e omega-3 u rritën, por kujtesa nuk u përmirësua Përpara se të vlerësonin nëse suplementet përmirësonin shëndetin e trurit, studiuesit duhej t’i përgjigjeshin një pyetjeje themelore: A po arrinin vërtet acidet yndyrore omega-3 në tru? Për ta zbuluar këtë, ata matën përqendrimet e DHA-së në lëngun cerebrospinal, lëngu i tejdukshëm që rrethon dhe mbron trurin dhe palcën kurrizore. Analizimi i këtij lëngu mund të japë informacion për substancat që hyjnë dhe qarkullojnë në sistemin nervor qendror. Pas gjashtë muajsh, nivelet e DHA-së në lëngun cerebrospinal ishin rritur mesatarisht me 17% te pjesëmarrësit që merrnin suplementet. Kjo përbënte dëshmi se acidet yndyrore omega-3 po arrinin në vendin ku synohej të vepronin. Megjithatë, dërgimi i DHA-së në sistemin nervor qendror ishte vetëm një pjesë e qëllimit. Pyetja më e rëndësishme ishte nëse këto nivele më të larta do të përktheheshin në një shëndet më të mirë të trurit. Studiuesit vlerësuan kujtesën dhe aftësitë e tjera njohëse të pjesëmarrësve në fillim të studimit dhe përsëri pas dy vjetësh. Pavarësisht rritjes së DHA-së, personat që merrnin vaj peshku nuk dolën më mirë në testet njohëse sesa pjesëmarrësit që morën placebo. Ekzaminimet me imazheri të trurit zbuluan rezultate po aq zhgënjyese. Suplementet nuk e parandaluan tkurrjen e hipokampusit, një zonë e vendosur thellë në tru, e cila luan një rol qendror në formimin dhe organizimin e kujtimeve. Hipokampusi është veçanërisht i ndjeshëm ndaj ndryshimeve që lidhen me plakjen dhe sëmundjen e Alzheimerit, duke e bërë madhësinë e tij një tregues të rëndësishëm që studiuesit përdorin gjatë studimit të shëndetit të trurit. Të marra së bashku, rezultatet sugjerojnë se thjesht rritja e sasisë së DHA-së në dispozicion të trurit nuk mjafton për të sjellë përfitime të matshme në funksionet njohëse te ky grup të rriturish të moshuar. Pse suplementet me vaj peshku mund të veprojnë ndryshe nga ushqimi Gjetjet e papritura kanë ngritur një pyetje të re për studiuesit: Nëse omega-3 mund të arrijnë në tru, pse nivelet më të larta të tyre nuk e përmirësojnë domosdoshmërisht funksionimin e tij? Yassine dhe kolegët e tij po hetojnë tani mënyrën se si truri i përthith, i përpunon dhe i përdor këto lëndë ushqyese. Hulumtimet e tyre të mëparshme sugjerojnë se omega-3 mund të jenë më të dobishme kur konsumohen si pjesë e një modeli më të gjerë ushqimor, në vend që të merren veçmas si suplemente. Një mundësi është dieta e stilit mesdhetar, e cila përqendrohet te ushqime të tilla si peshku, perimet, frutat, drithërat integrale, bishtajoret, arrat dhe vaji i ullirit. Ky model ushqimor siguron natyrshëm acide yndyrore omega-3 së bashku me lëndë të tjera ushqyese dhe është lidhur me një rrezik më të ulët për sëmundjen e Alzheimerit. Studiuesit dyshojnë se kombinimi i lëndëve ushqyese në një dietë të ekuilibruar, së bashku me gjendjen e përgjithshme shëndetësore të individit, mund të ndikojë në mënyrën se sa efektivisht omega-3 mbështesin trurin. “Ne po përqendrohemi në kuptimin më të mirë të mënyrës se si truri i përpunon omega-3 dhe nëse faktorë të tillë si shëndeti i dobët, modeli ushqimor, rreziku gjenetik dhe mosha mund ta ndryshojnë aftësinë e trurit për t’i përthithur dhe përdorur ato në mënyrë efektive”, tha Yassine. “Po punojmë për të zhvilluar medikamente që mund ta ndihmojnë trurin t’i përdorë më mirë këto lëndë ushqyese, me qëllim ruajtjen e funksioneve njohëse.” Kuptimi i këtyre dallimeve mund t’i ndihmojë përfundimisht shkencëtarët të përcaktojnë pse disa njerëz mund t’u përgjigjen më mirë omega-3 sesa të tjerët dhe nëse trajtime të reja mund të përmirësojnë aftësinë e trurit për të përfituar nga këto yndyra thelbësore. Është e rëndësishme të theksohet se këto gjetje nuk nënkuptojnë se acidet yndyrore omega-3 janë të panevojshme ose se konsumimi i peshkut nuk sjell përfitime shëndetësore. Përkundrazi, ato tregojnë se marrja e suplementeve me doza të larta DHA-je, të përdorura më vete, nuk ofroi mbrojtje të matshme kundër rënies së funksioneve njohëse ose tkurrjes së hipokampusit te grupi i studiuar. Zakonet e shëndetshme mbeten thelbësore për parandalimin e Alzheimerit Megjithëse studimi u përqendrua posaçërisht te suplementet me vaj peshku, studiuesit theksojnë se mbrojtja e shëndetit të trurit kërkon një qasje shumë më të gjerë. Në vend që të mbështeten te një suplement i vetëm, ata rekomandojnë ruajtjen e zakoneve të shëndetshme gjatë gjithë jetës, duke përfshirë aktivitetin e rregullt fizik, gjumin e mjaftueshëm dhe cilësor, si dhe një dietë ushqyese dhe të ekuilibruar. Këto zakone mbështesin shëndetin e përgjithshëm dhe mund të ndihmojnë në uljen e faktorëve që lidhen me rënien e funksioneve njohëse. Për shembull, aktiviteti fizik përmirëson shëndetin kardiovaskular dhe qarkullimin e gjakut, ndërsa gjumi luan një rol të rëndësishëm në formimin e kujtimeve dhe në mirëmbajtjen normale të trurit. “Ruajtja e shëndetit gjatë gjithë jetës mbetet mjeti më i fuqishëm që kemi për të ulur rrezikun e Alzheimerit, përfshirë ushtrimet e rregullta fizike, gjumin cilësor dhe një dietë të ekuilibruar”, tha Yassine. “Të jetosh shëndetshëm është si t’i bësh trurit mirëmbajtjen e rregullt të një makine dhe t’i ndërrosh vajin me cilësi të lartë. Truri ka më shumë gjasa të humbasë një pjesë më të madhe të funksioneve të tij nëse problemet shëndetësore në pjesë të tjera të trupit lihen pa u trajtuar, ashtu si motorët e makinave pushojnë së funksionuari kur neglizhohet mirëmbajtja e rregullt.” Megjithëse këta faktorë të stilit të jetesës nuk u testuan drejtpërdrejt në këtë studim, studiuesit besojnë se ata përbëjnë një bazë më premtuese për shëndetin afatgjatë të trurit sesa mbështetja vetëm te suplementet me vaj peshku. Rezultatet nxjerrin në pah gjithashtu një dallim të rëndësishëm: Një lëndë ushqyese mund të jetë thelbësore për funksionimin e shëndetshëm të trurit, pa ofruar mbrojtje shtesë kur merret në doza të larta përmes suplementeve. Të kuptuarit e arsyeve pse ndodh kjo mund të hapë rrugë të reja për kërkimet mbi parandalimin e Alzheimerit dhe nevojat ushqyese të trurit gjatë plakjes./ScienceDaily
