Dhjetë dieta të ndryshme të lidhura me ngadalësimin e plakjes Shkencëtarët zbuluan se dhjetë dieta të ndryshme të shëndetshme lidhen me ngadalësimin e plakjes biologjike, duke sugjeruar se ekziston më shumë se një mënyrë për t’u ushqyer në funksion të një plakjeje më të shëndetshme.Lexo edhe:Parkinsoni, shenjat e para që shfaqen vite përpara diagnozës dhe si mund të lehtësohen simptomat Një studim i gjerë, ku morën pjesë rreth 7.500 persona, sugjeron se ushqyerja e shëndetshme mund të ndihmojë në ngadalësimin e plakjes biologjike dhe se nuk ekziston një plan i vetëm ushqimor që të jetë më i mirë se të gjithë të tjerët. Shkencëtarët në Qendrën Gjermane për Sëmundjet Neurodegjenerative (DZNE) studiuan dhjetë modele të ndryshme ushqimore, përfshirë dietën mesdhetare, atë nordike, dietën me bazë bimore dhe dietën DASH. Kjo e fundit u zhvillua posaçërisht për të ndihmuar në uljen e presionit të gjakut. Çdo model ushqimor i shqyrtuar u shoqërua me ngadalësim të plakjes biologjike, e cila u mat përmes ndryshimeve kimike në ADN që pasqyrojnë procesin e plakjes së trupit. Gjetjet u identifikuan fillimisht duke përdorur të dhënat e Studimit të Rheinland-it, të kryer nga DZNE, dhe më pas u konfirmuan në mënyrë të pavarur në një grup tjetër të popullsisë. Hulumtimi u botua në revistën Nature Communications. “Studimi ynë sugjeron se ushqyerja e shëndetshme shkon paralelisht me ngadalësimin e plakjes biologjike. Efektet nuk janë shumë të mëdha, por janë të matshme dhe të rëndësishme për parandalimin. Duke ngadalësuar procesin e plakjes, mund të ulet rreziku i sëmundjeve të lidhura me moshën, si demenca ose çrregullimet kardiovaskulare. Prandaj, ushqyerja e shëndetshme kontribuon në një plakje të shëndetshme”, thotë profesoresha Monique Breteler, drejtoreshë e Shkencave të Shëndetit të Popullatës në DZNE dhe drejtuese e Studimit të Rheinland-it. “E rëndësishme është se ndoshta nuk ekziston një dietë e vetme ‘e saktë’. Sipas të dhënave tona, modele të ndryshme ushqimore lidhen me ngadalësimin e plakjes, disa më shumë e disa më pak. Ky është një rezultat inkurajues, sepse krijon hapësirë për përshtatjen e ushqyerjes së shëndetshme sipas preferencave personale dhe kulturore, buxhetit dhe shijes.” Matja e plakjes biologjike përmes ADN-së Për të hetuar lidhjen midis dietës dhe plakjes, shkencëtarët analizuan informacionin mbi ushqyerjen dhe mostrat e gjakut të rreth 7.500 burrave dhe grave. Analiza fillestare përfshiu 6.470 pjesëmarrës në Studimin e Rheinland-it të DZNE-së, në Bon të Gjermanisë. Më pas, studiuesit testuan gjetjet e tyre duke përdorur të dhënat e 1.034 personave të tjerë të përfshirë në Studimin EPIC-Potsdam, të kryer nga Instituti Gjerman i Ushqyerjes Njerëzore Potsdam-Rehbrücke (DIfE). Në vend që të mbështeteshin vetëm te mosha kronologjike e pjesëmarrësve, ekipi kërkoi shenja molekulare të plakjes në gjakun e tyre. Konkretisht, ata matën metilimin e ADN-së, një proces që përfshin modifikime kimike të ADN-së, të cilat ndihmojnë në rregullimin e aktivitetit të gjeneve dhe ndikojnë në mënyrën se si funksionojnë qelizat. Këto modele kimike ndryshojnë në mënyra relativisht të parashikueshme ndërsa njerëzit plaken, duke u mundësuar shkencëtarëve të vlerësojnë moshën biologjike. Ndryshe nga mosha kronologjike, e cila mat thjesht sa kohë ka jetuar një person, mosha biologjike jep të dhëna mbi mënyrën se si trupi po plaket në nivel molekular. “Ne përdorëm tri qasje të ndryshme, të ashtuquajturat orë epigjenetike, për të vlerësuar plakjen biologjike përmes metilimit të ADN-së”, shpjegon Juliana Tavares, studiuese doktorante në DZNE dhe autorja kryesore e këtij botimi. “Për këtë qëllim, përdorëm teknologjinë më të përparuar, e cila na lejoi të analizonim rreth 850.000 pozicione në ADN. Kjo është afërsisht dyfishi i numrit të pozicioneve të analizuara në shumicën e studimeve të mëparshme.” Dhjetë dieta të shëndetshme të lidhura me ngadalësimin e plakjes Hapi tjetër ishte përcaktimi se sa ngushtë ndiqte secili pjesëmarrës dhjetë modelet ushqimore. Studiuesit krahasuan konsumin e raportuar të ushqimeve me rekomandimet e secilës dietë dhe caktuan pikë që pasqyronin shkallën në të cilën individët i ndiqnin këto udhëzime. Meqenëse dietat theksojnë ushqime dhe objektiva të ndryshëm ushqimorë, një person mund të merrte rezultat të lartë për një model ushqimor, ndërsa të merrte rezultat të ulët për një tjetër. Në fakt, pjesëmarrësit që plotësonin kriteret e një përkufizimi të ushqyerjes së shëndetshme shpesh nuk plotësonin kërkesat e dietave të tjera. “Prandaj, i njëjti person mund të renditej lart në vlerësimin e një diete dhe poshtë në vlerësimin e një tjetre. Me fjalë të tjera, njerëzit që ushqeheshin shëndetshëm sipas një standardi shpesh nuk ishin të njëjtët njerëz që ushqeheshin shëndetshëm sipas një standardi tjetër. Sipas të dhënave tona, pothuajse askush nuk mund të konsiderohet se ushqehet shëndetshëm sipas të gjitha standardeve njëkohësisht”, thotë Tavares. Pavarësisht këtyre dallimeve, modeli i përgjithshëm ishte jashtëzakonisht i qëndrueshëm. Respektimi më i madh i secilës prej dhjetë dietave u shoqërua me ngadalësimin e plakjes biologjike. Disa modele ushqimore treguan lidhje më të forta se të tjerat, por dallimet absolute ishin relativisht të vogla. “Edhe pse ka dallime të matshme midis dietave, ato janë të vogla në vlera absolute. Ajo që ka rëndësi është pamja e përgjithshme”, thotë Tavares. “Me pak fjalë, kur bëhet fjalë për ngadalësimin e procesit të plakjes, nuk ekziston vetëm një dietë e shëndetshme, por një gamë e tërë dietash të mundshme që kanë efekt pozitiv.” Një gjetje e papritur te duhanpirësit Një rezultat i papritur u shfaq kur studiuesit shqyrtuan lidhjen midis dietës dhe plakjes te duhanpirësit. Lidhja midis ushqyerjes më të shëndetshme dhe ngadalësimit të plakjes biologjike ishte më e fortë te duhanpirësit sesa te personat që nuk pinin duhan, edhe pse duhanpirësit, në përgjithësi, nuk kishin dieta më të shëndetshme. Studiuesit ende nuk kanë përcaktuar se cilat procese biologjike mund ta shpjegojnë këtë ndryshim. Një mundësi është që dëmtimet e shumta të shkaktuara nga duhanpirja të krijojnë më shumë hapësirë për përmirësime të matshme që lidhen me ushqyerjen më të shëndetshme. Megjithatë, kjo gjetje nuk i zbeh rreziqet e njohura dhe të vërtetuara të përdorimit të duhanit. “Duhanpirja është shumë e dëmshme për shëndetin”, thotë Tavares. “Një shpjegim i mundshëm për gjetjet tona mund të jetë se duhanpirësit kanë më shumë përfitime shëndetësore për të arritur përmes ushqyerjes së shëndetshme, për shkak të efekteve jashtëzakonisht të dëmshme të duhanpirjes.” Dieta të ndryshme ndajnë mekanizma të përbashkët që ndikojnë në plakje Shkencëtarët hetuan gjithashtu se cilat procese biologjike mund të lidhin dietat e ndryshme me ngadalësimin e plakjes. Megjithëse secili model ushqimor u shoqërua me ndryshime në një grup të veçantë pozicionesh të metilimit të ADN-së, proceset biologjike themelore rezultuan çuditërisht të ngjashme. Më shumë se 70% e proceseve biologjike të prekura ishin të përbashkëta për të dhjetë dietat. Këto procese ndihmojnë në rregullimin e funksioneve thelbësore, si struktura qelizore, komunikimi ndërmjet qelizave dhe metabolizmi. Ato luajnë gjithashtu rol të rëndësishëm në plakje dhe në zhvillimin e sëmundjeve kronike. Studiuesit identifikuan disa dallime që pasqyronin objektivat specifike të dietave individuale. Për shembull, dieta DASH u shoqërua me procese biologjike që lidhen me shëndetin e zemrës, ndërsa dieta MIND, e cila u zhvillua për të mbështetur shëndetin e trurit, tregoi lidhje të veçanta me proceset që përfshihen në kujtesë dhe funksionet njohëse. “Më shumë se 70 për qind e proceseve biologjike të prekura ishin të përbashkëta për të gjitha dietat. Këto përfshijnë strukturën qelizore, sinjalizimin qelizor dhe metabolizmin procese thelbësore për plakjen dhe sëmundjet kronike. Prandaj, është e kuptueshme që të gjitha modelet ushqimore që shqyrtuam u lidhën me ngadalësimin e plakjes biologjike”, thotë Tavares. “Disa procese ishin specifike për dieta të caktuara dhe përputheshin me objektivat kryesore të secilës prej tyre: proceset që lidhen me zemrën ishin karakteristike për dietën DASH, ndërsa proceset që lidhen me aftësitë njohëse dhe kujtesën ishin karakteristike për të ashtuquajturën dietë MIND, e cila synon të mbështesë shëndetin e trurit. Nuk keni nevojë për një dietë të përsosur ky mund të jetë mesazhi më praktik i këtij studimi. Megjithatë, në të ardhmen, proceset biologjike specifike për secilën dietë mund të orientojnë kërkimet drejt ndërhyrjeve ushqimore të synuara. Kjo mund të ndihmojë në hartimin e rekomandimeve shëndetësore të përshtatura për nevoja të veçanta.”/ScienceDaily
