Truri i të rriturve mund të ketë një aftësi më të madhe për të riparuar veten pas dëmtimeve ose disa sëmundjeve autoimune nga sa besohej më parë. Në eksperimente me minj, studiuesit në Universitetin e Zyrihut zbuluan se qelizat e specializuara mbështetëse mund të ripopullojnë pjesët e dëmtuara të trurit në një mënyrë të pazakontë. Në vend që fillimisht të zhvendosin qeliza të reja të plota në zonën e prekur, ato dërgojnë atje bërthama qelizore të sapoformuara.Lexo edhe:Kosi grek çdo ditë/ Ja 6 përfitimet që sjell për shëndetin Qelizat gliale luajnë role thelbësore mbështetëse dhe ushqyese në tru. Një lloj i tyre, i njohur si astrocite për shkak të pamjes së tyre në formë ylli, është veçanërisht i rëndësishëm për funksionimin e shëndetshëm të neuroneve. Astrocitet u sigurojnë qelizave nervore lëndë ushqyese, ndihmojnë në kontrollin e qarkullimit të gjakut dhe mbështesin shëndetin e përgjithshëm të indit të trurit. Shkencëtarët kishin menduar prej kohësh se, pasi astrocitet shkatërroheshin, truri i të rriturve nuk mund t’i zëvendësonte plotësisht ato. Kjo humbje mund të ndodhë pas dëmtimeve të trurit dhe në sëmundje autoimune, si çrregullimi i rrallë i spektrit të neuromielitit optik, në të cilin antitrupat e vetë trupit sulmojnë dhe shkatërrojnë astrocitet. Astrocitet e specializuara rindërtojnë indin e dëmtuar të trurit Një studim i udhëhequr nga autorët bashkëdrejtues Marina Herwerth dhe Matthias Wyss të Institutit të Farmakologjisë dhe Toksikologjisë në Universitetin e Zyrihut (UZH) sfidon këtë pikëpamje të mbajtur prej kohësh. Ekipi kërkimor, i drejtuar nga Bruno Weber, identifikoi një popullatë të specializuar astrocitesh “rigjeneruese” në trurin e minjve të gjallë. Këto qeliza grumbullohen rreth skajeve të rajoneve të dëmtuara të trurit dhe ndihmojnë në rindërtimin e rrjetit të humbur të astrociteve. “Gjetjet e studimit tonë zbulojnë një aftësi të panjohur më parë të trurit të të rriturve për të riparuar veten. Ato tregojnë drejt mënyrave të reja për të mbështetur rikuperimin nga sëmundjet që përfshijnë humbjen e astrociteve”, thotë Weber. Bërthamat e reja qelizore udhëtojnë drejt zonave të dëmtuara Për të ndjekur procesin e riparimit, studiuesit përdorën mikroskopinë me dy fotone për të vëzhguar trurin e minjve të gjallë në kohë reale për disa javë. Ata gjithashtu gjurmuan se cilat gjene bëheshin aktive në rajone të ndryshme të trurit. Së bashku, këto metoda i lejuan ekipit të identifikonte astrocitet përgjegjëse për rikthimin e indit të dëmtuar. Qelizat rigjeneruese bëjnë më shumë sesa thjesht të ndahen. Ato kryejnë gjithashtu një proces të pazakontë, në të cilin bërthamat e sapokrijuara nga qelizat bija përshkojnë distanca të konsiderueshme përmes astrociteve drejt rajonit të dëmtuar. Siç shpjegon Weber, “ato dërgojnë bërthamat e sapoformuara të qelizave të tyre bija duke rrëshqitur nëpër distanca të gjata për të ripopulluar zonën e dëmtuar të trurit dhe për të ribashkuar rrjetin e astrociteve”. Objektiva të rinj për rigjenerimin e trurit Zbulimi se bërthamat qelizore mund të lëvizin përmes zgjatimeve të gjata të astrociteve të të rriturve drejt indit të dëmtuar i shton një dimension të ri kuptimit të shkencëtarëve për mënyrën se si truri organizon vetë riparimin e tij pas llojeve të caktuara të dëmtimeve. Nëse studiuesit përfundimisht mësojnë se si t’i aktivizojnë në mënyrë selektive këto mekanizma riparues, ata mund të jenë në gjendje të nxisin rikthimin më efektiv të indit të dëmtuar të trurit, të rindërtojnë rrjetet e astrociteve dhe të përmirësojnë rikuperimin nga disa çrregullime të trurit. Ekipi identifikoi gjithashtu shumë gjene dhe rrugë sinjalizuese që bëhen përkohësisht aktive gjatë kohës që procesi i riparimit është në zhvillim. Këto sinjale biologjike mund të ofrojnë objektiva të mundshëm për përpjekjet e ardhshme për të ndikuar në rigjenerimin pas sëmundjeve ose dëmtimeve. “Ne ishim në gjendje të identifikonim gjene të shumta dhe rrugë sinjalizuese që aktivizohen përkohësisht gjatë riparimit. Ato mund të shërbejnë si pikënisje në të ardhmen për të ndikuar në proceset e rigjenerimit pas sëmundjeve dhe dëmtimeve”, thekson Weber./ScienceDaily
