Foto Pamfleti / OKB paralajmëron për një krizë të re të çmimeve dhe të borxheve. Shqipëria përballet me shtrenjtimin e karburanteve, ndërsa industria dhe bujqësia vazhdojnë të humbasin terren. Kush do ta përballojë koston? Raporti që Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim publikoi më 11 tetor sjell një paralajmërim që prek drejtpërdrejt edhe ekonominë shqiptare. Lufta në Lindjen e Mesme ka shtrenjtuar energjinë dhe ushqimet, ndërsa rritja e interesave të huave po kufizon mundësitë e qeverive për të mbështetur qytetarët dhe bizneset. Për Shqipërinë, ku karburantet përbëjnë një zë të rëndësishëm të kostos së transportit dhe prodhimit, kjo situatë kërkon më shumë sesa vendime të përditshme për çmimet e naftës.
UNDP analizon zhvillimet në 130 vende dhe konstaton se, që nga fillimi i konfliktit në Lindjen e Mesme, çmimet e benzinës janë rritur mesatarisht 26%, ndërsa ato të naftës 38%. Këto janë rritjet mesatare ndërkombëtare dhe nuk përfaqësojnë rritjen e çmimeve në Shqipëri. Raporti paralajmëron se, pa masat mbrojtëse të qeverive, rritja e kostos së energjisë dhe ushqimeve mund të shtynte deri në 130 milionë njerëz të tjerë drejt varfërisë. Në Shqipëri, pasojat e krizës ndërkombëtare shfaqen fillimisht te çmimet e karburanteve. Më 8 tetor, Bordi i Transparencës e caktoi çmimin maksimal të naftës në 217 lekë për litër dhe atë të benzinës në 193 lekë. Një ditë më vonë, Bordi e uli tavanin e naftës në 213 lekë, ndërsa e rriti atë të benzinës në 194 lekë për litër. Këto ndryshime tregojnë luhatjen e tregut, por nuk japin përgjigje për ndikimin që shtrenjtimi i karburanteve ka në shpenzimet e familjeve dhe në kostot e bizneseve. Të dhënat e fundit të INSTAT-it tregojnë se inflacioni vjetor arriti në 2,9% gjatë shtatorit 2026, kundrejt 2,4% në të njëjtin muaj të vitit të kaluar. Krahasuar me gushtin, çmimet u rritën me 0,4%. Norma e inflacionit ka zbritur nga niveli 3,4% që regjistroi në korrik, megjithatë kjo rënie nuk do të thotë se çmimet e mallrave dhe shërbimeve janë kthyer në nivelet e mëparshme. Shqetësimi bëhet më i madh kur analizojmë strukturën e ekonomisë shqiptare. Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim parashikon rritje ekonomike prej 3,5% për vitin 2026, por evidenton se industria dhe bujqësia kanë vazhduar të tkurren, ndërsa ndërtimi, pasuritë e paluajtshme dhe administrata publike kanë mbështetur zgjerimin ekonomik. BERZH vëren gjithashtu se forcimi i lekut, kërkesa e dobët nga jashtë dhe rritja e pagave kanë ushtruar presion mbi konkurrueshmërinë e prodhuesve shqiptarë. Një rritje e mëtejshme e kostos së karburanteve do t'i vendoste këta sektorë përballë vështirësive shtesë. Transportuesit do të përballeshin me shpenzime më të larta, fermerët me kosto më të mëdha për makineritë dhe shpërndarjen e prodhimit, ndërsa bizneset mund të përpiqeshin t'ua kalonin konsumatorëve një pjesë të shtrenjtimit. Përmasat e këtyre pasojave varen nga ecuria e çmimeve ndërkombëtare, konkurrenca në tregun vendas dhe aftësia e sipërmarrjeve për të përballuar kostot pa rritur çmimet.
Raporti i UNDP-së ngre edhe një problem tjetër: koston e borxhit publik. Sipas organizatës, vendi tipik në grupin e ekonomive në zhvillim shpenzon tashmë rreth 9,5% të të ardhurave qeveritare vetëm për interesat e borxhit. Ky tregues ka arritur nivelin më të lartë në 25 vjet. Shifra nuk i referohet Shqipërisë, por tregon vështirësinë që po hasin qeveritë për të financuar njëkohësisht detyrimet financiare dhe mbështetjen sociale. Pikërisht këtu duhet të përqendrohet debati ekonomik në Shqipëri. Qeveria ka ndërhyrë në tregun e karburanteve përmes tavaneve të çmimeve dhe ndryshimeve të akcizës. Megjithatë, Ministria e Financave duhet të publikojë të dhëna të hollësishme mbi ndikimin e këtyre masave: sa të ardhura siguron buxheti nga taksimi i karburanteve, sa kushtojnë lehtësimet fiskale, çfarë përfitimi marrin konsumatorët dhe sa nga ndryshimet e çmimeve ndërkombëtare pasqyrohen në tregun shqiptar.
Vetëm një analizë e tillë do të mundësonte vlerësimin e efektivitetit të ndërhyrjeve qeveritare. Një çmim tavan nuk provon vetvetiu se konsumatori po përfiton çmimin më të ulët të mundshëm. Për këtë duhen të dhëna të krahasueshme mbi çmimin e blerjes, transportin, detyrimet fiskale dhe kostot e tregtimit.
UNDP rekomandon që qeveritë t'i zëvendësojnë gradualisht subvencionet e përgjithshme me ndihma të përkohshme, të përqendruara te familjet më të cenueshme. Shqipëria duhet të shqyrtojë nëse politikat ekzistuese i mbrojnë mjaftueshëm këto familje dhe sektorët që varen nga karburantet, pa rënduar në mënyrë të panevojshme financat publike. Paralajmërimi i Kombeve të Bashkuara vjen në prag të mbledhjeve vjetore të Fondit Monetar Ndërkombëtar dhe Bankës Botërore në Bangkok. Për qeverinë shqiptare, pyetja kryesore është se sa mund të zgjasë përballimi i shtrenjtimit të energjisë pa dëmtuar konsumin, prodhimin dhe investimet.
Çmimet ndërkombëtare nuk i vendos Tirana. Ama mënyrën se si ndahet kostoja mes buxhetit, bizneseve dhe qytetarëve e përcaktojnë vendimet ekonomike të qeverisë shqiptare./Pamfletikriza ndërkombëtare e energjisë okb valë e re shtrenjtimesh në shqipëri Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Ekonomi Pasuria nuk garanton siguri/ Cila superfuqi ekonomike po përballet me presionin më të madh financiar? 11 Tetor 2026, 08:0008:00Ekonomi Euro “ngrin” në tregun valutor, mësoni çfarë ndodh me dollarin dhe monedhat e tjera 11 Tetor 2026, 07:2007:20Ekonomi Ndryshojnë sërish çmimet e karburanteve brenda 24 orësh! Ulet nafta, shtrenjtohet benzina 10 Tetor 2026, 10:4510:45Ekonomi Euro dhe paundi në pikiatë, mësoni me sa shiten e blihen monedhat e huaja sot 10 Tetor 2026, 08:0408:04Ekonomi Nafta, si po shtrenjton gjithë zinxhirin ekonomik në vend 10 Tetor 2026, 07:2607:26Ekonomi Ndryshojnë çmimet e karburanteve në vend; ulet nafta, shtrenjtohet benzina! 9 Tetor 2026, 11:1411:14Ekonomi