PMOS – Menstruacionet bëhen të parregullta ose ndalojnë plotësisht, lëkura bëhet e yndyrshme dhe shtimi në peshë shfaqet papritur. Gratë që përjetojnë këto simptoma shpesh pyesin veten se çfarë po ndodh. Shpjegimi mund të jetë PCOS, ose ajo që mjekët tani e quajnë PMOS, një çrregullim hormonal që ndikon në ovulim. Nga Pauline Jürgens, dpaLexo edhe:Problemet e vazhdueshme financiare mund ta bëjnë trurin të plaket më shpejt Është një ndjesi me të cilën shumë gra janë të njohura: trupi i tyre duket sikur është disi jashtë ekuilibrit, cikli menstrual është i parregullt, lëkura është e yndyrshme ose me akne dhe shtojnë në peshë pavarësisht se mbajnë një dietë të shëndetshme. Këto mund të jenë shenja të sindromës metabolike poliendokrine të vezoreve (PMOS), një çrregullim hormonal i zakonshëm që shpesh mbetet i padiagnostikuar. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), vlerësohet se deri në 70% e grave me PMOS në mbarë botën nuk e dinë se e kanë këtë gjendje. Më poshtë janë përgjigjet për disa nga pyetjet kryesore. Çfarë është saktësisht PMOS? PMOS është çrregullimi hormonal më i zakonshëm tek gratë në moshë riprodhuese, duke prekur rreth një në tetë gra, thotë Dr. Nicole Reisch, drejtoreshë e Departamentit të Endokrinologjisë në Spitalin Universitar të Mynihut (LMU). Emërtimi i mëparshëm i këtij çrregullimi, sindroma e vezoreve policistike (PCOS), ishte "disi çorientues, pasi prania e shumë ('poly-') cisteve nuk është domosdoshmërisht e nevojshme për vendosjen e diagnozës", thotë Dr. Sita Arjune, drejtuese e grupit të punës për dinamikën endokrine dhe rregullimin metabolik në Spitalin Universitar të Këlnit. "Cistet" në PCOS nuk janë ciste të vërteta të vezoreve që shpërthejnë ose shkaktojnë dhimbje, por grumbuj folikulash ovariane të ndaluara në zhvillim (qese të vogla të mbushura me lëng) që përmbajnë vezë të cilat nuk arrijnë të piqen, duke penguar ovulimin e rregullt. Më herët gjatë këtij viti, çrregullimi u riemërua sindroma metabolike poliendokrine e vezoreve (PMOS). Çrregullimet hormonale, veçanërisht nivelet e rritura të androgjeneve, janë një nga kriteret për diagnozën e PMOS. Androgjenet janë një grup hormonesh seksuale që gjenden te të dy gjinitë, por në nivele dukshëm më të larta tek meshkujt. Androgjeni më i bollshëm është testosteroni, i cili prodhohet kryesisht në testikujt e burrave dhe në vezoret e grave. Cilat janë simptomat e PMOS? Ato janë shumë të ndryshme, jo gjithmonë të qarta dhe "mund të ndryshojnë në ashpërsi nga një grua te tjetra", thotë Arjune. "Veçanërisht, gratë vuajnë nga cikle menstruale të parregullta ose edhe nga anovulacioni (mungesa e ovulimit)." Anovulacioni mund të çojë në mungesën e menstruacioneve. Nivelet e larta të androgjeneve mund të shkaktojnë rritje të tepërt të qimeve në fytyrë ose në trup, për shembull në gjoks ose bark. Ato mund të shkaktojnë gjithashtu rënie të flokëve sipas modelit femëror ose hollim të tyre, akne dhe shtim të padëshiruar në peshë. "Njëkohësisht, ndryshimet metabolike shpesh çojnë në rezistencë ndaj insulinës dhe, për rrjedhojë, në një rrezik të shtuar për diabetin e tipit 2", shton Arjune. Çfarë e shkakton PMOS? Shkaktarët mund të jenë të ndryshëm – faktorë gjenetikë, mjedisorë dhe të stilit të jetesës. Të gjithë këta ndërveprojnë me njëri-tjetrin. "Fakti që çrregullimi shfaqet shpesh në të njëjtat familje tregon për një predispozitë gjenetike", thotë Reisch. Kërkimet për të përcaktuar se cilat gjene mund të jenë përgjegjëse janë ende në vazhdim. "Mbi të gjitha, faktorët metabolikë si rezistenca ndaj insulinës dhe nivelet e larta të insulinës luajnë një rol të rëndësishëm", thotë Reisch, pasi ato stimulojnë prodhimin e androgjeneve, të cilat mund të përkeqësojnë parregullsitë menstruale. "Mbipesha, veçanërisht shtimi i yndyrës në zonën e barkut, mund t'i përkeqësojë simptomat, megjithëse PMOS mund të shfaqet edhe tek gratë me peshë trupore normale." Përveç kësaj, faktorë të stilit të jetesës si mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja e dobët, gjumi i pamjaftueshëm dhe niveli i lartë i stresit po diskutohen si nxitës të mundshëm. Si diagnostikohet PMOS? Diagnoza zakonisht vendoset në ordinancën e gjinekologut duke përdorur të ashtuquajturat kriteret e Roterdamit. "Për të diagnostikuar PMOS, duhet të jenë të pranishme të paktën dy nga tre kriteret, duke përjashtuar shkaqe të tjera të mundshme", thotë Arjune. Kriteret janë: - Mosfunksionimi i ovulimit, i dëshmuar nga cikle menstruale të parregullta ose mungesa e tyre.
- Hiperandrogjenizëm klinik ose biokimik.
- Vezore policistike, të dëshmuara nga prania e 20 ose më shumë folikulave (pragu i mëparshëm ishte 12) ose një vëllim i vezores më i madh se 10 mL në të paktën një vezore. Kriteri i tretë mund të vlerësohet ose me ekografi të legenit ose, sipas udhëzimeve të përditësuara, duke matur nivelin e të ashtuquajturit hormon anti-Müllerian, i cili prodhohet nga folikulat dhe zakonisht është i rritur në PMOS, duke pasqyruar numrin e madh të folikulave të ndaluara në zhvillim. "Kjo do të thotë se ekografia nuk është domosdoshmërisht e nevojshme – mjafton një analizë gjaku", thekson Arjune. Si trajtohet PMOS? Nuk ekziston një kurë. Trajtimi synon kryesisht lehtësimin e simptomave dhe minimizimin e rreziqeve afatgjata, si diabeti. "Për shumë gra të prekura, është e dobishme ta menaxhojnë në mënyrë aktive PMOS duke qenë të mirëinformuara, duke vendosur objektiva realistë dhe duke hartuar një plan të personalizuar së bashku me ekipin mjekësor", thotë Reisch. Sipas saj, qëllimi i trajtimit është humbja e peshës, përmirësimi i rezistencës ndaj insulinës dhe rregullimi i ciklit menstrual. "Para së gjithash, kjo kërkon natyrisht ndryshim të stilit të jetesës, duke përfshirë një dietë të ekuilibruar me pak kalori dhe aktivitet fizik të rregullt." Këshillimi psikologjik mund të jetë i dobishëm për të ndryshuar zakonet e rrënjosura. Në trajtimin e PMOS përdoren gjithashtu medikamente të ndryshme. Sipas Reisch, pilulat kontraceptive orale të kombinuara janë zgjedhja e parë për rregullimin e ciklit menstrual, ndërsa kremrat mund të përdoren për të reduktuar qimet e tepërta në fytyrë dhe trup. A është e mundur shtatzënia me PMOS? Prania e këtij çrregullimi nuk do të thotë domosdoshmërisht pamundësi për të pasur fëmijë. "Shumë gra me PMOS mund të mbeten shtatzëna, qoftë natyrshëm ose me ndihmë mjekësore", thotë Reisch, duke shtuar se hapi i parë është gjithmonë ulja e peshës trupore. "Mbipesha ul mundësitë për të mbetur shtatzënë dhe shkakton gjithashtu komplikime gjatë shtatzënisë." Ekzistojnë medikamente të posaçme për trajtimin e infertilitetit të shkaktuar nga PMOS. "Ato përdoren pas konsultimit me gjinekologun dhe specialistin e mjekësisë riprodhuese", thotë Arjune. Nëse nuk arrini të mbeteni shtatzënë në mënyrë natyrale, nuk duhet të hezitoni të drejtoheni në një klinikë të fertilitetit.