Vincent Yūsui van Gerven Oei / The Albanian Mechanism
Ndërsa ekskavatorët po gërmonin, në kuptimin e mirëfilltë të fjalës, bulevardin dhe rrugët për të krijuar një hendek pa gurë rreth zyrës së tij dhe “Kopshtit të Edenit”, për të cilin pretendonte se kërcënohej nga dronë me bomba ndezëse të telekomanduara, Kryeministri doli në rrjetet sociale për të improvizuar një nga përgjigjet e tij gjithnjë e më të çakërdisura ndaj protestave studentore. I veshur me të njëjtën këmishë të bardhë dhe kostum të zi si ditët e fundit, në një dhomë me muret të mbuluara nga vizatimet e tij mediokre, ai qëndronte përpara një tryeze ku nuk shiheshin dosjet e punëve të shtetit, por kuti me lapsa me ngjyra.
Në vend që të merrte përgjegjësi si një burrë shteti i vërtetë për ngjarjet e një dite më parë, kur policia përdori pa dallim gaz lotsjellës, plumba gome, autobote me ujë, gurë, rrahje dhe, në përgjithësi, një dhunë e brutalitet ekstrem e krejtësisht joproporcional; kur njësitë antiterror RENEA u dislokuan për të mbrojtur Kryeministrinë; dhe kur Bankës së Shqipërisë, Gjykatës së Lartë dhe disa bankave tregtare iu vu flaka, shqiptarëve iu servir ajo që mund të shpresohet të jetë përçartja e fundit e një të marri, të ngujuar në strehën e tij të sigurt.
Transkripti i mëposhtëm, deri diku, e bën Ramën të tingëllojë më koherent sesa shfaqet në videon origjinale. Por, meqenëse dyshoj se shumë njerëz do të marrin mundimin të ndjekin një monolog dhjetëminutësh me iPhone të kreut të narkoshtetit, po e ruajmë këtu për historinë.¹
Edi Rama:
E shkuara, ajo që ne e kemi parë, e kemi jetuar dhe së cilës i kemi paguar çdo haraç — dhe unë nuk kam lejuar që të njëjtat haraçe t'ia paguajnë asaj të shkuare edhe ata që po rriten sot mes një mijë e një vështirësish, më e madhja prej të cilave është kaosi i rrjeteve sociale, kaosi i dezinformimit, kaosi i urrejtjes, i përçarjes, i zilisë: “Pse ai e ka dhe unë nuk e kam?”
Ata kalamajtë që hynë te Vodafone për të marrë iPhone janë viktimat e kloneve. Të kloneve që u tregojnë bythën në Instagram. Të atyre që pozojnë për ta dhe i bëjnë të ndihen krejtësisht të pavlerë sepse nuk kanë iPhone. Jo libër — iPhone.
Komenti:
Rama e nis monologun duke e paraqitur veten, para së gjithash, si viktimë dhe kokë turku. Kjo ka një histori të gjatë, që fillon me manifestin e tij elektoral të vitit 2011, Kurban, të shkruar nga të tjerë në emrin e tij.
Duhet të kujtojmë, së pari, se Rama nuk vjen nga një familje që ka vuajtur nën diktaturë. Ai vjen nga një familje e nomenklaturës, me të atin që ishte artisti më i kremtuar i regjimit.
Ai e ka mbushur vazhdimisht kabinetin e tij me pasardhës të familjeve të ish-nomenklaturës, si Belinda Balluku, mbesa e një ish-ministri të Mbrojtjes, të ekzekutuar nga regjimi.
Me fjalë të tjera, nuk është Rama ai që ka paguar “haraçet” e së shkuarës. Atij iu servir e tashmja në një tabaka argjendi, kur e thirrën nga një rezidencë artistike në Paris për t'u kthyer në Tiranë e për t'u bërë ministër i Kulturës në vitin 1998.
Më pas, pa marrë frymë, ai vazhdon t'ua hedhë fajin për protestat e tanishme “kaosit të rrjeteve sociale”.
Sërish, ka qenë vetë Rama ai që ka përfituar më shumë nga rrjetet sociale, duke përdorur strategji të sofistikuara për të maksimizuar shtrirjen e tij; duke shfrytëzuar pushtetin shtetëror për të mbyllur TikTok-un kur nuk arrinte ta kontrollonte; duke përdorur kompani gjermane për të mbyllur profilet e opozitës në Facebook; dhe duke shfrytëzuar kontrollin mbi infrastrukturën dixhitale kombëtare për të kufizuar aksesin e publikut.
Dezinformimi, urrejtja dhe kaosi janë përhapur, para së gjithash, nga politika shtetërore që kërkojnë pëlqime, rishpërndarje dhe klikime nga çdo nëpunës civil, duke e vlerësuar performancën e qeverisë mbi bazën e statistikave të rrjeteve sociale.
Edi Rama:
Dhe që ta kemi shumë të qartë me njëri-tjetrin: këtu nuk bëhet fjalë për pushtetin tim. Unë nuk kam më asgjë për t'i provuar vetes.
Mund të kem pasur dikur [?] dëshirën për të takuar të mëdhenjtë e kësaj bote — që është normale — për të qenë me ta, për t'i takuar, dëshirën për të bërë fotografi, dëshirën për këto gjëra, dëshirën për të udhëtuar.
Unë i kam parë të mëdhenjtë e kësaj bote drejt e në sy dhe ata më kanë parë mua drejt e në sy.
Ia kam provuar vetes se mund ta përfaqësoj vendin me dinjitetin më të lartë. Jo me arrogancë, jo me arrogancë, por me krenari.
Çfarë? Unë bëj vetëm udhëtimet që janë të domosdoshme. Nuk kam më asnjë dëshirë [?] për këtë pushtet, për pasuri [qesh nën hundë].
Komenti:
E vërteta është se Rama, fatkeqësisht, ka ende gjithçka për të provuar. E gjithë trashëgimia e tij politike është sot në lojë.
Ai ndodhet në prag të përsëritjes së pikërisht të njëjtit gabim që kanë bërë paraardhësit e tij: paaftësisë për të kuptuar se kur duhet të largohen nga pushteti.
Ai gjithashtu e gjykon krejtësisht gabim mënyrën se si e sheh bota: si udhëheqësin e një shteti mafioz që sillet si palaço me atlete të bardha; si qenushin e bindur të Trumpit dhe Netanyahut, i gatshëm të shesë krenarinë e vendit të tij vetëm për një vit më shumë në pushtet.
E qeshura e vogël nën hundë në fund të kësaj pjese, pas fjalës “pasuri” — pasuri të cilën, pa dyshim, e ka grumbulluar në sasi marramendëse në llogari offshore — zbulon gjithçka për mungesën e tij të sinqeritetit.
Edi Rama:
Çfarë t'ju them? Është kot të flasësh për këtë, kot të flasësh për këtë, por një gjë e di dhe e përsëris: nuk është pushteti im ai që është në lojë.
Ajo që është në lojë është tryeza e negociatave me Bashkimin Europian. Kaq e thjeshtë është.
Dhe shqiptarët duhet ta mendojnë këtë shumë qartë, shumë, shumë qartë: duan këtë [ngre një gur kalldrëmi], apo duan Bashkimin Europian?
Tani do të thoni, disa do të thonë: “Po pse? Nëse ti ikën, ne nuk hyjmë në Bashkimin Europian? Pse ti?”
Mirë pra. Nuk po them se domosdoshmërisht do të ishte kështu, se ju jeni të paaftë ta fusni Shqipërinë në Bashkimin Europian; se jeni një tufë të paaftësh, një tufë rrugaçësh të dhunshëm, një tufë mediokrish, një tufë ziliqarësh që nuk bëni gjë tjetër veçse nxisni dhunë, sepse nuk më mundni dot me votë, nuk më mundni dot me fjalë, nuk më përballoni dot në debat, dhe tani ju ka ardhur dita e gurit.
E nisët me shishe uji, me vezë dhe tani keni mbërritur te guri.
Komenti:
Kjo ka qenë teza kryesore e Ramës kundër çdo forme opozitarizmi gjatë viteve të fundit: vetëm qeveria e tij mund ta çojë përpara, si me magji, procesin jashtëzakonisht të ndërlikuar të anëtarësimit në BE; vetëm me të në krye Shqipëria ka një shans serioz.
Kjo, natyrisht, është një deluzion.
Anëtarësimi në BE është vërtet një proces i ndërlikuar dhe tejet burokratik, por përbërësi i tij kryesor është përafrimi i legjislacionit shqiptar me acquis communautaire të Bashkimit Europian.
Dhe pikërisht në këtë drejtim, qeveria Rama nuk ka ndonjë bilanc për t'u mburrur, veçanërisht në fushat jashtëzakonisht të rëndësishme të mbrojtjes së mjedisit dhe konsumatorit — pikërisht çështjet për të cilat nisën protestat kundër qeverisë këtë pranverë.
Paragrafi i dytë është retorikë tipike e Ramës, e formulës “nuk po them se ju jeni...”, për të renditur më pas të gjitha fyerjet që zemra ia dëshiron t'i nxjerrë nga goja.
Po ta shohësh këtë pjesë të fjalimit, është gjithashtu fare e qartë se ai dëshiron vërtet t'i fyejë kundërshtarët në këtë mënyrë, duke ruajtur mundësinë për ta mohuar më pas, falë një “nuk” të mërmëritur.
Edi Rama:
Pra, po, le të themi se ju jeni po aq të aftë. Le të themi se ata janë po aq të aftë.
Negociatat kanë një kalendar. Kalendari shkon deri në fund të vitit 2027. Dritarja është e hapur tani.
Ajo dritare, siç na e tregon historia e vendeve të tjera, hapet dhe mbyllet, hapet dhe mbyllet.
Për ne është e hapur tani.
Dhe kalendari kërkon që çdo ditë, çdo ditë, çdo ditë të dërgojmë gjëra, të japim e të marrim me Komisionin, dhe çdo ditë ka fluturime për në Bruksel e nga Brukseli këtu, për të shkëmbyer informacione, për të treguar çfarë kemi bërë.
Kjo do të ndërpritej.
Komenti:
Një kalendar i tillë nuk ekziston, përveçse në kokën e tij.
Natyrisht, ekzistojnë afate dhe standarde të caktuara nga Komisioni Europian, por ato nuk janë domosdoshmërisht të pandryshueshme. Ndryshimet e regjimeve në vende të tjera kandidate nuk e kanë dëmtuar domosdoshmërisht procesin e anëtarësimit.
Madje mund të argumentohet se çdo qeveri pas Ramës, që do të shfuqizonte menjëherë Ligjin për Investimet Strategjike dhe akte të tjera abuzive që bien ndesh me legjislacionin europian, do ta përshpejtonte anëtarësimin, në vend që ta ndërpriste atë.
Nuk ka dyshim se, në rrethanat e tanishme, çdo qeveri e re që do të vinte në pushtet do të ishte fort proeuropiane, pasi do t'i duhej një mbështetje e madhe nga BE-ja për të realizuar tranzicionin e dhimbshëm dhe të gjatë të daljes nga një ekonomi narkotike.
Edi Rama:
Pse? Sepse, nëse unë iki dhe, le të themi, vjen ndonjë neoballist apo ndonjë neokomunist — ose të mos hyjmë fare te matufepsi, te çurufjapsi² — do të duhej shumë kohë:
Jo ti, jo unë, jo ky, jo ai, jo do vij unë, jo nuk bëhet kështu, jo këta, jo ata, jo...
Çfarë është kjo?
Po jap këtu pamjen më të thjeshtë.
Por, nga ana tjetër, shteti nuk dorëzohet. Nuk mund të ndodhë që shteti të dorëzohet përpara kësaj [ngre gurin].
Një shtet që dorëzohet përpara kësaj nuk e merr veten për vite e vite e vite.
Komenti:
Çfarë do të kishte ndodhur nëse Ramiz Alia, gjatë protestave studentore të vitit 1991, do të kishte këmbëngulur se shteti nuk mund të dorëzohet?
Po sikur ai, njësoj si Rama, të kishte insistuar se sundimi i tij ishte legjitim dhe se protestat masive nuk mund të rrëzonin një mandat ligjor e popullor?
Çfarë do të kishte ndodhur?
Kjo është pyetja që duhet ta përndjekë Ramën.
Por ai, përkundrazi, e përjashton krejtësisht këtë mundësi.
Edi Rama:
Pra, ta mbyllim këtu dhe unë ftoj këdo që do dialog, këdo që do të më takojë, këdo që do të flasë — me kamera, pa kamera, me fotografi, pa fotografi, në Kryeministri, në universitet, kudo që të doni.
Të ulemi e të flasim: çfarë keni, çfarë doni, çfarë mund të bëjmë për ju, si mund t'i bëjmë gjërat më mirë.
Sigurisht, patjetër.
Por mos shkoni... Unë po flas për ato vajza dhe djem që shkojnë atje jo për të hedhur gurë, por që në pararojë kanë ata me gurë, me maska, dhe pastaj thonë “na dhunoi policia”.
Atje nuk është balet. Nuk është ndeshje futbolli me arbitër, ku po preke tjetrin, të jepet faull.
Ajo që përballohet atje është kjo [ngre gurin] — një breshëri gurësh dhe flakësh.
Komenti:
Në të vërtetë, ajo që po përballohet është një “breshëri gurësh dhe flakësh” nga policia, një polici që ka dëshmuar paaftësi të plotë për të kryer detyrën e saj ligjore: garantimin e sigurisë së atyre “vajzave dhe djemve” që duan të ushtrojnë paqësisht të drejtën e tyre njerëzore dhe kushtetuese për të protestuar.
Ata protestojnë sepse qeveria Rama ka dëshmuar, muaj me radhë, se nuk ka asnjë vullnet të “ulet e të flasë”, të dëgjojë shqetësimet legjitime të njerëzve dhe t'u japë fund politikave grabitqare që po shkatërrojnë qytetet dhe fshatrat shqiptare, duke pasuruar vetëm një kastë të vogël oligarkësh të lidhur me mafian.
Në vend të kësaj, nga frika se fundi i tyre po afrohet, ata kanë intensifikuar përpjekjet për t'ua grabitur shqiptarëve pronën publike.
Edi Rama:
Policia e Shtetit përdori plumba gome.
E dini pse u përdorën plumbat e gomës?
Sepse një polic u godit këtu nga një dado çeliku, iu ça nofulla; tjetri, shoku që kishte në krah, e tërhoqi — ose u përpoq ta tërhiqte, nuk e di kë... kriminelin që e qëlloi me saçme.
Si?
Shikoni pak policinë në Francë, të rreshtuar, duke qëlluar me plumba gome sikur të ishin në poligonet e Disneyland-it.
Çfarë është kjo?
Po, RENEA doli.
RENEA e ka për detyrë të dalë në momentin kur ka kërcënim.
RENEA del edhe kur luhet ndeshja Serbi–Shqipëri, Shqipëri–Serbi, apo çdo ndeshje futbolli ku mund të ketë arsye për trazira.
Çfarë do të thotë kjo?
Sigurisht që doli dhe do të dalë. Kjo nuk diskutohet.
Dhe sigurisht që rrjeta do të ngushtohet rreth atyre me maska.
Edhe ligji thotë se nuk mund ta fshehësh identitetin.
Kushdo që dëshiron të flasë me mua pa maskë, unë jam këtu.
Kushdo që dëshiron të më dërgojë mesazhe me gurë dhe maska, do të më gjejë mua dhe shtetin përballë.
Faleminderit shumë.
Komenti:
Është e vështirë të kuptosh se si një plagosje e vetme, episodike, e një punonjësi policie mund të shërbejë si justifikim për breshëritë e pafundme të plumbave të gomës dhe gazit lotsjellës të hedhura kundër protestuesve adoleshentë dhe njëzetvjeçarë, pothuajse pa asnjë mbrojtje fizike.
Rama përpiqet tani të justifikojë dislokimin e forcave paraushtarake RENEA, të armatosura me pushkë gjysmautomatike, duke treguar me gisht Francën dhe duke thënë: “Shikoni, atje është edhe më keq!”
Ky nuk është argument.
Në Shqipëri ekziston kuadri ligjor shqiptar dhe ai është krejtësisht i qartë për llojet e dhunës shtetërore që lejohen dhe rrethanat në të cilat mund të përdoren.
Ky kuadër, për të cilin Rama mban në fund të fundit përgjegjësi të plotë, është shembur krejtësisht gjatë këtyre ditëve nën peshën e pandëshkueshmërisë së tërbuar të policisë dhe braktisjes së plotë të detyrës nga funksionarë shtetërorë, si Avokati i Popullit, të cilët duhet të sigurojnë mekanizmat e domosdoshëm të kontrollit dhe ekuilibrit institucional.
Si një mendim që i vjen më pas, Rama u kushton edhe disa fjalë të shpërndara dëmeve materiale të protestave, duke u kujdesur të shmangë përmendjen e institucioneve të shumta shtetërore që janë përfshirë nga flakët.
Edi Rama:
Dhe unë ua them me gjithë zemër atyre që u janë dëmtuar bizneset, dhe ua them edhe të tjerëve: dëmi, siç e kemi parë nga inspektimet, në fakt është shumë më i vogël nga sa duket, sepse janë klonet e mbrëmjes dhe pronarët e atyre ekraneve që e amplifikojnë në maksimum.
Deri dje rreth mesditës kishim rreth 50 biznese të prekura, shumica sportele dhe dyqane bankash e kompanish telefonike.
Pra, biznese të vogla — fatmirësisht kishim pak — por ne nuk kemi problem me numrin.
Sa na takon neve, do t'u qëndrojmë pranë dhe do ta bëjmë gjithçka, ashtu siç di unë ta bëj, më mirë, më fort, sepse ajo që nuk na vret, vetëm na bën më të fortë.
Dhe ajo që po ndodh tani do ta bëjë Shqipërinë të dalë më e fortë.
Komenti:
“Ajo që nuk na vret, vetëm na bën më të fortë.”
Kjo tingëllon si një ftesë. Kontakto me Politiko në rast se: Mendoni se nuk shkruajmë Shqip Mendoni se kemi bërë shkelje etike Mendoni se kemi bërë CopyPaste Mendoni se kemi bërë FakeNews Doni të postoni nje Lajm