Kampi i Gjadrit / 685 persona janë dërguar në Gjadër, por vetëm 101 janë riatdhesuar, ndërsa administrimi i qendrave kushtoi rreth 50 milionë euro vetëm në vitin 2025. Dokumentet zyrtare, shifrat e ndryshme dhe vendimet e gjykatave, ngrenë pikëpyetje mbi koston dhe efektivitetin e skemës italiane të menaxhimit të emigrantëve në Shqipëri... Gjashtëqind e tetëdhjetë e pesë persona janë dërguar në Gjadër, ndërsa vetëm 101 janë riatdhesuar. Këto janë shifrat e Ministrisë së Brendshme italiane, të përditësuara më 14 korrik 2026, dhe tashmë janë bërë pjesë e një interpelance me shkrim drejtuar Ministrit të Brendshëm.
Nismën e ka ndërmarrë deputeti i partisë Azione, Fabrizio Benzoni, i cili kërkon të dijë sa funksionon realisht qendra italiane në Shqipëri dhe sa po i kushton ajo shtetit italian. Pakti me Tiranën u nënshkrua më 6 nëntor 2023 dhe u ratifikua me ligjin nr. 14 të vitit 2024.
Fillimisht, skema parashikonte struktura në territorin shqiptar për personat që i nënshtroheshin procedurave kufitare dhe të riatdhesimit. Më pas, pas dekretit-ligj nr. 37 të 28 marsit 2025, të kthyer në ligj me nr. 75, u mundësua edhe transferimi në Shqipëri i personave që ndodheshin tashmë në qendrat italiane për ndalimin dhe riatdhesimin e migrantëve.
Protokolli ishte konceptuar për një numër shumë më të madh personash, me parashikime që flisnin për rreth 36 mijë transferime në vit. Por deri më 14 korrik 2026, nga 685 personat e dërguar në Gjadër, vetëm 101 ishin riatdhesuar, ose 14.7 për qind.
Vetëm gjatë vitit 2025, sipas Ministrisë së Brendshme italiane, administrimi i strukturave në Shqipëri kushtoi rreth 50 milionë euro. Nëse kjo shumë pjesëtohet me 101 personat e riatdhesuar, rezultati është rreth 495 mijë euro për person.
Kjo nuk është kostoja reale e një riatdhesimi individual, pasi një pjesë e madhe e shpenzimeve janë fikse dhe vazhdojnë pavarësisht numrit të personave të kthyer. Por shifra mbetet domethënëse për të kuptuar përmasën financiare të skemës.
Për periudhën deri në vitin 2028, shpenzimet e parashikuara arrijnë në rreth 671.6 milionë euro, ndërsa kontratat për administrimin e qendrave janë vlerësuar në rreth 133 milionë euro.
Interpelanca vë në dukje edhe mospërputhje në të dhënat e publikuara nga Ministria e Brendshme.
Sipas dokumenteve të cituara nga deputeti, 42 persona janë larguar për arsye shëndetësore, 30 janë liruar pasi gjyqtari i paqes nuk ka zgjatur ndalimin, ndërsa të tjerë janë kthyer në Itali ose janë transferuar në qendra të tjera.
Por shifrat nuk duket se përputhen plotësisht me 685 personat e dërguar në Gjadër. Këtu nis edhe kërkesa për transparencë. Benzoni kërkon numrin e saktë të personave të transferuar, të atyre që kanë qëndruar në qendër, të liruarve, të kthyerve në Itali dhe të riatdhesuarve.
Ai kërkon gjithashtu një ndarje të plotë të kostove për ndërtimin, administrimin, sigurinë, transportin, shërbimet shëndetësore dhe personelin, si dhe koston mesatare reale të çdo riatdhesimi.
Shifrat dhe vendimet e gjykatave
Dokumentet zyrtare japin një tablo që e bën edhe më të ndërlikuar bilancin. Në një komunikim të Ministrisë së Brendshme, të bërë publik nga Il Fatto Quotidiano, thuhet se 379 persona janë liruar pasi gjyqtari nuk ka miratuar ndalimin, ndërsa 82 ndodheshin ende në qendër.
Kjo do të thotë se një pjesë e konsiderueshme e personave të transferuar nuk kanë përfunduar në procedurën e riatdhesimit. Edhe numri i personave të pranishëm në qendër ka ndryshuar ndjeshëm nga një komunikim zyrtar në tjetrin.
Më 29 qershor, sipas një përgjigjeje të Ministrisë, në Gjadër ndodheshin 26 persona. Gjashtë ditë më vonë, një tjetër komunikim fliste për 83 persona. Sipas platformës Trattenuti, të krijuar nga ActionAid dhe Universiteti i Barit, gjatë vitit 2024 nga qendrat italiane për ndalimin dhe riatdhesimin u kthyen në vendet e origjinës 41.8 për qind e personave të futur në to, përqindja më e ulët që nga viti 2014.
Në Gjadër, përqindja e riatdhesimeve është dukshëm më e ulët. Problematike mbetet edhe transparenca mbi shpenzimet. ActionAid, përmes kërkesave për qasje në dokumente publike, ka dokumentuar 74.2 milionë euro punime të kontraktuara dhe 61.3 milionë euro të faturuara deri në mars 2025.
Administrimi i qendrës iu besua Medihospes përmes një procedure të negociuar pa tender publik, ku u paraqit vetëm një ofertë. Në nëntor 2025, kontrata rezultonte ende e panënshkruar. ActionAid i është drejtuar Autoritetit Kombëtar Antikorrupsion dhe Gjykatës së Llogarive të Lazios, duke kërkuar verifikime mbi procedurat dhe shpenzimet.
Një tjetër problem lidhet me faktin se një fond i Ministrisë së Brendshme italiane për administrimin e politikave të migracionit u zgjerua në dhjetor 2024, duke e bërë më të vështirë izolimin e shpenzimeve që lidhen drejtpërdrejt me Shqipërinë.
Garantët e të drejtave të personave të privuar nga liria të Lazios dhe Bashkisë së Romës, gjatë një vizite në korrik 2025, gjetën vetëm 28 dhe më pas 27 persona në një strukturë me 144 vende. Sipas tyre, transferimi në Shqipëri ishte i vështirë për t'u justifikuar në një kohë kur në qendrat italiane kishte vende të lira.
Në të njëjtën periudhë, ActionAid regjistroi 95 raste vetëdëmtimi. Më 19 maj 2025, Hamid Badoui, një shtetas maroken 42-vjeçar që kishte kaluar më shumë se një muaj në Gjadër, vrau veten në burgun e Torinos. Prokuroria hapi një hetim për nxitje të vetëvrasjes.
Më 10 shkurt 2026, Gjykata e Romës urdhëroi Ministrinë e Brendshme të dëmshpërblente një person të transferuar nga qendra e Gradiscës në Shqipëri pa një akt përkatës. Edhe Gjykata Kushtetuese italiane ka ndërhyrë në këtë fushë.
Me vendimin nr. 96/2025, ajo konstatoi probleme lidhur me rezervën ligjore për mënyrën e ndalimit në qendrat CPR. Në një letër të 5 gushtit 2026, Ministria e Brendshme italiane pranoi se pritet ende përfundimi i procesit parlamentar që duhet të rregullojë këto çështje.
Çështja ka mbërritur edhe në Gjykatën e Drejtësisë së Bashkimit Europian. Në çështjet C-706/25 dhe C-707/25, të referuara nga Gjykata e Apelit të Romës, avokatja e përgjithshme vlerësoi se një shtet mund të vendosë qendra edhe jashtë territorit të BE-së, por ngriti pikëpyetje mbi qartësinë e rregullave që lidhen me të drejtën e mbrojtjes, jetën private dhe familjare dhe lirimin pas përfundimit të ndalimit.
Konkluzionet e avokates së përgjithshme nuk janë detyruese për Gjykatën. Në këtë pikë, përgjigjja e Ministrisë së Brendshme italiane ndaj interpelancës parlamentare pritet të jetë vendimtare për të kuptuar bilancin real të skemës: sa persona janë transferuar, sa janë riatdhesuar, sa ka kushtuar çdo kategori shpenzimi dhe cilat janë objektivat e qeverisë italiane për të ardhmen.
Mbipopullimi i burgjeve
Debati për qendrat e ndalimit lidhet edhe me një problem më të gjerë të sistemit penitenciar italian: mbipopullimin e burgjeve. Garantja Rajonale për të Drejtat e Personave të Privuar nga Liria në Kalabri, Giovanna Francesca Russo, argumenton se diskutimi për një masë të kontrolluar për uljen e numrit të të burgosurve duhet të zhvillohet përtej kundërshtive ideologjike.
Sipas saj, një ndërhyrje për uljen e mbipopullimit mund të lehtësojë presionin mbi burgjet, por nuk mund të zëvendësojë një politikë strukturore. Ajo kërkon forcimin e gjyqësorit të mbikëqyrjes dhe shërbimeve që mundësojnë ekzekutimin e dënimeve jashtë burgut, integrimin e shërbimeve shëndetësore penitenciare me ato territoriale dhe programe konkrete për punësim, formim dhe riintegrim.
Sipas saj, një rëndësi të veçantë duhet t'i kushtohet asaj që e quan “dita pas”, pra momentit kur një person përfn dënimin ose kalon në një masë alternative. “Kthimi në shoqëri duhet të përgatitet që përpara daljes”, argumenton Russo, duke përmendur kujdesin shëndetësor, punësimin, formimin, strehimin dhe mbështetjen sociale.
Pa këto elemente, ekziston rreziku që sistemi të merret vetëm me emergjencën, pa ndryshuar kushtet që mund të çojnë në përsëritjen e veprave penale. Për këtë arsye, ajo kërkon përgjegjësi të përbashkët mes administratës penitenciare, gjyqësorit, rajoneve, pushtetit vendor, shërbimeve shëndetësore, sektorit të tretë dhe botës së biznesit.
“Besueshmëria e shtetit nuk matet vetëm me aftësinë për të zbatuar një dënim, por edhe me mënyrën se si ai dënim zbatohet dhe me aftësinë për të përgatitur rikthimin e personit në shoqëri”, shprehet Russo.
Në fund, të dyja çështjet - Gjadri dhe mbipopullimi i burgjeve italiane - përplasen me të njëjtën pyetje: sa transparente, e ligjshme dhe efektive është mënyra se si shteti administron privimin e lirisë?
Përgjigjja nuk mund të matet vetëm me numrin e personave të transferuar apo me miliona eurot e shpenzuara, por edhe me rezultatet konkrete, respektimin e të drejtave dhe aftësinë e sistemit për të prodhuar zgjidhje të qëndrueshme./Pamfleti nga “Il Dubbio”gjadri shifrat marrëveshja shqipëri-itali Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Politike Doli pro protestave, Rama i përgjigjet me ironi Dua Lipës: E dua shumë, por është këngëtare, jo Papa! 29 Shtator 2026, 15:0015:00Politike "Kam depozituar 15 kallëzime në SPAK", Tabaku: Situata me SHISH ishte paralajmëruar 29 Shtator 2026, 14:3514:35Politike Rama zbulon “sekretin” e turizmit shqiptar: Kemi diell më cilësor se Brukseli 29 Shtator 2026, 14:0314:03Politike Përplasja PS-PD për 'Territorialen', Balla: Ta konsultojnë draftin e tyre në këshillat bashkiakë 29 Shtator 2026, 13:4913:49Politike Pas Ramës edhe Grupi i PS ‘lan duart’ me Vlora Hysenin, Balla: Nuk jemi avokatë të askujt! 29 Shtator 2026, 13:1413:14Politike Balla pas takimit me Komisionin Ndërparlamentar të BE: I sqaruam dhe iu dhamë garanci për investimin në Zvërnec 29 Shtator 2026, 13:0713:07Politike