Elefanti në dhomë / Shqipëria, Kosova dhe Kroacia afrohen në mbrojtje, Mali i Zi mban distancë, ndërsa pas debatit për ekuilibrat e rinj të sigurisë në Ballkan qëndron pyetja që askush nuk mund ta shmangë: Serbia... Çfarë po kurdiset në Ballkan? Boshti Shqipëri-Kosovë-Kroaci po fiton terren, Mali i Zi distancohet dhe Beogradi vëzhgon me shqetësim lëvizjet që mund të ndryshojnë ekuilibrat e sigurisë në rajon. Podgorica mohon se do t’i bashkohet bashkëpunimit trepalësh, ndërsa Beogradi e sheh me dyshim afrimin Tiranë-Prishtinë-Zagreb. Debati po tregon diçka më të madhe: ekuilibrat e sigurisë në Ballkan nuk janë më aq statikë sa dukeshin.
Në diplomaci ka raste kur reagimi ndaj një marrëveshjeje tregon më shumë sesa vetë marrëveshja.
Bashkëpunimi në fushën e mbrojtjes mes Shqipërisë, Kosovës dhe Kroacisë është pikërisht një prej tyre.
Zyrtarisht nuk kemi një NATO të vogël ballkanike. Nuk kemi një traktat të mbrojtjes kolektive dhe as një strukturë që parashikon se sulmi ndaj njërit konsiderohet automatikisht sulm ndaj të tjerëve.
Kemi një mekanizëm bashkëpunimi në mbrojtje.
Megjithatë, mjaftoi mundësia që këtij formati t'i afrohej Mali i Zi, që në rajon të rikthehej menjëherë termi i madh: “aleancë”.
Dhe pikërisht këtu fillon historia politike.
Podgorica thotë “jo”, por pyetja është pse duhej kjo?
Ministria e Mbrojtjes e Malit të Zi ka mohuar raportimet se vendi po përgatitet t'i bashkohet mekanizmit të Shqipërisë, Kosovës dhe Kroacisë.
Në pamje të parë, çështja mund të mbyllej këtu.
Por diplomacia ballkanike nuk funksionon vetëm në sipërfaqe.
Mali i Zi është anëtar i NATO-s. Shqipëria dhe Kroacia gjithashtu. Kosova mbetet jashtë Aleancës, por orientimi i saj strategjik drejt NATO-s dhe Shteteve të Bashkuara është i qartë.
Pra, në aspektin klasik, Podgorica nuk ka nevojë për një aleancë tjetër ushtarake për të garantuar sigurinë e saj.
Megjithatë, problemi nuk është vetëm ushtarak.
Është politik.
Sepse hyrja eventuale e Malit të Zi do ta ndryshonte menjëherë perceptimin e formatit.
Nga një bashkëpunim trepalësh Tiranë-Prishtinë-Zagreb, ai do të fillonte të merrte formën e një harku strategjik përgjatë Adriatikut dhe Ballkanit Perëndimor, ku Kosova do të lidhej edhe më fort me shtete anëtare të NATO-s.
Dhe kjo do të kishte peshë shumë më të madhe politike sesa numri i ushtarëve apo pajisjeve që secili vend mund të vendoste në dispozicion.
Elefanti në dhomë është Serbia
Askush nuk ka nevojë të shpallë Serbinë armik që të kuptojë se Beogradi është një nga aktorët që e lexon me më shumë vëmendje këtë zhvillim.
Çdo mekanizëm sigurie ku Kosova afrohet institucionalisht me vende të NATO-s prek drejtpërdrejt një nga çështjet më të ndjeshme të politikës së jashtme serbe.
Për Beogradin, problemi nuk është vetëm bashkëpunimi ushtarak.
Problemi është normalizimi gradual i Kosovës si aktor i sigurisë rajonale.
Dhe këtu qëndron një prej ndryshimeve më interesante.
Për vite me radhë, Kosova është trajtuar në diplomacinë ndërkombëtare kryesisht si një çështje sigurie: një vend që duhej stabilizuar, mbrojtur dhe integruar.
Bashkëpunime të tilla tentojnë ta zhvendosin Kosovën nga objekti i politikave të sigurisë drejt rolit të një aktori që merr pjesë në ndërtimin e tyre.
Ky është ndryshim politik, jo vetëm ushtarak.
Shqipëria po ndryshon pozicion
Edhe për Tiranën kjo marrëveshje meriton një lexim më serioz sesa fotografia ceremoniale e tre ministrave.
Shqipëria prej vitesh e ka ankoruar sigurinë e saj te NATO dhe partneriteti strategjik me Shtetet e Bashkuara.
Kjo nuk ndryshon.
Por Tirana po tregon gjithnjë e më shumë ambicien për të mos qenë vetëm konsumatore e sigurisë së prodhuar nga aleatët e mëdhenj, por pjesëmarrëse në krijimin e mekanizmave rajonalë të saj.
Partneriteti me Kroacinë është veçanërisht interesant.
Zagrebi është anëtar i NATO-s dhe BE-së, ka eksperiencë ushtarake dhe një industri mbrojtëse që synon të zgjerohet. Shqipëria kontrollon një pozicion strategjik në hyrje të Adriatikut, ndërsa Kosova është nyja ku përplasen shumë prej problemeve të pazgjidhura të sigurisë në Ballkan.
Në hartë, trekëndëshi fillon të marrë kuptim.
Po Mali i Zi?
Pikërisht këtu pozicioni i Podgoricës bëhet delikat.
Mali i Zi është në NATO, aspiron integrimin europian dhe ka lidhje të forta historike, ekonomike dhe shoqërore me Serbinë. Brenda vendit ekzistojnë gjithashtu ndjeshmëri politike shumë të ndryshme lidhur me Kosovën, Serbinë dhe identitetin euroatlantik të shtetit.
Prandaj një vendim që nga jashtë mund të dukej teknik, në Podgoricë mund të prodhonte pasoja të menjëhershme politike.
Të hysh në një mekanizëm ku Kosova është anëtare e barabartë nuk është thjesht vendim i ministrisë së mbrojtjes.
Është deklaratë gjeopolitike.
Dhe Podgorica duket se, të paktën për momentin, nuk dëshiron ta bëjë këtë deklaratë.
Ballkani po hyn në epokën e “mini-formateve”
Por historia nuk përfn te Mali i Zi.
Në Europën e pasluftës në Ukrainë po ndodh diçka më e madhe.
Shtetet nuk po mbështeten vetëm te organizatat e mëdha shumëpalëshe. Paralelisht me NATO-n dhe Bashkimin Europian po krijohen marrëveshje dypalëshe, trekëndësha bashkëpunimi dhe koalicione fleksibël për mbrojtjen, industrinë ushtarake, dronët, municionet, inteligjencën dhe stërvitjet.
Shqipëria, Kroacia dhe Kosova duhen parë edhe në këtë kontekst.
Kjo nuk është domosdoshmërisht krijimi i një aleance të re.
Por mund të jetë diçka më pragmatike: krijimi i një rrjeti sigurie brenda rrjetit më të madh euroatlantik.
Për Shqipërinë kjo mund të jetë avantazh strategjik.
Por ekziston edhe një rrezik.
Tirana duhet të shmangë çdo tundim për ta paraqitur këtë mekanizëm si një bllok “kundër Serbisë”. Një retorikë e tillë do t'i jepte Beogradit argumentin ideal për militarizimin e debatit dhe do ta kthente një instrument bashkëpunimi në një tjetër vijë ndarëse ballkanike.
Interesi shqiptar është tjetër: Kosova të integrohet gradualisht në arkitekturën perëndimore të sigurisë dhe Shqipëria të rrisë peshën e saj strategjike, pa prodhuar një garë të re blloqesh në rajon.
Kjo kërkon më pak triumfalizëm dhe më shumë strategji.
Një marrëveshje që duhet gjykuar nga reagimet
Prandaj mohimi i Podgoricës nuk është fundi i historisë.
Në njëfarë mënyre, është prova se historia sapo ka filluar.
Nëse një mekanizëm që zyrtarisht nuk është aleancë detyron kryeqytetet e Ballkanit të shpjegojnë nëse do të hyjnë apo jo në të, atëherë ai tashmë ka fituar një peshë politike që shkon përtej tekstit të dokumentit.
Pyetja nuk është më vetëm nëse Mali i Zi do t'i bashkohet një ditë Shqipërisë, Kosovës dhe Kroacisë.
Pyetja është:
Çfarë po ndërtojnë realisht Tirana, Prishtina dhe Zagrebi?
Sepse në Ballkan, aleancat më të rëndësishme ndonjëherë fillojnë shumë përpara se dikush të guxojë t'i quajë aleanca./Pamfletielefanti në dhomë gjergj zefi Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Editorial Peshku në det, tigani në zjarr 7 Gusht 2026, 10:5710:57Editorial Mesazhi i Heshtur i Gjeneralit Wendt 6 Gusht 2026, 13:3513:35Editorial Disheza e Ramës: Si familja Trump i shembi fasadën ndërkombëtare 5 Gusht 2026, 12:3612:36Editorial Presidenti i Amerikës është "peng" në Teheran 4 Gusht 2026, 10:5610:56Editorial Donald Trump, "Haxhi Pishmani" i Uashingtonit 2 Gusht 2026, 12:4712:47Editorial Kush fshihet pas krizës në Ceuta? 1 Gusht 2026, 12:2512:25Editorial