Foto e krijuar me Inteligjencë Artificiale E drejta për të protestuar nuk kërkon certifikatë pastërtie nga kryeministri... Ka një mënyrë për t'iu përgjigjur një proteste në një demokraci: të dëgjosh kërkesat, të kundërshtosh argumentet dhe të japësh llogari për vendimet e qeverisë. Por ka edhe një mënyrë tjetër, të njohur në regjimet autoritare: të mos merresh me protestën, por me protestuesin. Të nxjerrësh emrin e tij, fotografinë, biografinë, një akuzë, një precedent të mundshëm penal dhe ta vendosësh përpara publikut si njeri që nuk meriton të dëgjohet.
Kjo është pikërisht logjika që ngre shqetësime serioze nga dalja e fundit publike e kryeministrit Edi Rama, gjatë së cilës ai paraqiti identitetet e personave të lidhur me protestën dhe pretendime për të kaluarën e tyre penale. Në vend të një përgjigjeje politike për shkaqet e protestës, publiku u përball me një përpjekje për ta zhvendosur diskutimin te biografitë e njerëzve që kishin dalë në rrugë. Dhjetat tona, plumb për armikun!
23 Tetor, 14:10 Dhe këtu historia bëhet më interesante, por edhe më shqetësuese. Sepse kjo metodë nuk është shpikur në Tiranë. Ajo ka precedentë të njohur në Ankaranë e Rexhep Tajip Erdoganit dhe në Minskun e Aleksandër Lukashenkos.
Në janar të vitit 2021, studentët e Universitetit të Boğaziçi-t në Stamboll dolën në protesta kundër emërimit të Melih Bulusë si rektor nga presidenti Erdogan. Në thelb, ishte një protestë për autonominë universitare dhe kundër ndërhyrjes politike në drejtimin e një institucioni akademik.
Por Erdogan nuk u mjaftua me kundërshtimin e kërkesave të studentëve. Ai dhe përfaqësues të qeverisë përdorën akuza për terrorizëm dhe provokim ndaj pjesëmarrësve në protesta. Ndërkohë, policia ndërhyri me arrestime dhe kontrolle në banesat e studentëve, ndërsa organizatat e të drejtave të njeriut ngritën shqetësime për trajtimin e protestuesve dhe kufizimin e lirisë së shprehjes.
Teknika ishte e qartë: debati nuk duhej të mbetej te protestat, por të zhvendosej te pyetja nëse protestuesit ishin njerëz të rrezikshëm.
Në Tiranë, ekspozimi i emrave të protestuesve nga Rama, i shoqëruar me pretendime për precedentë penalë, ndjek një mekanizëm të ngjashëm diskreditimi. Në të dy rastet, pyetja politike për arsyen e protestës rrezikon të zëvendësohet nga një tjetër: kush janë këta njerëz dhe çfarë kanë bërë në të kaluarën?
-Lukashenko dhe modeli i turpërimit publik
Nëse Erdogani ofron shembullin e etiketimit të protestuesve si kërcënim për sigurinë, Bjellorusia e Aleksandër Lukashenkos ofron një precedent edhe më shqetësues për përdorimin e identitetit personal si instrument presioni politik.
Gjatë protestave kundër qeverisë në vitin 2017 dhe sidomos pas zgjedhjeve të kontestuara presidenciale të vitit 2020, autoritetet bjelloruse dhe mediat shtetërore u përfshinë në fushata të gjera diskreditimi të kundërshtarëve. Rama nxjerr fotot dhe lexon listën: Këta nuk janë studentë, janë me precedent kriminal
23 Tetor, 11:24 Protestuesit u portretizuan si elementë destabilizues, njerëz të manipuluar nga jashtë apo individë të lidhur me kriminalitetin. Televizioni shtetëror transmetoi edhe rrëfime të personave të ndaluar, të cilat organizatat e të drejtave të njeriut i kanë kritikuar për rrethanat shtrënguese në të cilat janë marrë.
Në këtë model, ekspozimi publik nuk shërben thjesht për të informuar qytetarët. Ai mund të përdoret për t'u dërguar një mesazh edhe atyre që ende nuk kanë dalë në protestë: nëse kundërshton pushtetin, identiteti yt mund të bëhet objekt i një fushate publike.
Kjo është arsyeja pse publikimi i emrave, fotografive dhe të dhënave personale të protestuesve është një çështje shumë më serioze sesa një përplasje e zakonshme politike. Nëse informacioni përdoret për të turpëruar individin, për të dëmtuar reputacionin e tij apo për ta paraqitur si kriminel pa prova të mjaftueshme, efekti mund të shkojë përtej atij personi. Ai mund të dekurajojë edhe qytetarë të tjerë nga ushtrimi i së drejtës së protestës.
Shqipëria nuk është Bjellorusia dhe nuk mund të barazohen mekanikisht sistemet politike apo shkalla e represionit në këto dy vende. Por një praktikë nuk bëhet më pak shqetësuese vetëm sepse përdoret në një vend me institucione më demokratike. Përkundrazi, është pikërisht në një demokraci ku përdorimi i pushtetit shtetëror për të ekspozuar dhe diskredituar qytetarët duhet të përballet me kontroll më të rreptë publik.
-Nga dosja penale te gjyqi televiziv
Në daljen e fundit të Ramës, problemi nuk qëndron vetëm te publikimi i identiteteve. Ai qëndron edhe te mënyra se si pretendimet për të kaluarën penale mund të përdoren për të krijuar një përshtypje kolektive mbi protestuesit. Kjo lloj forme ngre një pyetje thelbësore: mbi çfarë baze një kryeministër i ekspozon publikisht qytetarët, duke i lidhur me të dhëna penale? Një gjë është të njoftosh publikun për persona të arrestuar apo të dyshuar për vepra konkrete gjatë një proteste, në përputhje me ligjin dhe me respektimin e prezumimit të pafajësisë.
Krejt tjetër është të përdorësh të kaluarën e pretenduar të individëve për të diskredituar politikisht një protestë të tërë. Edhe nëse një person ka qenë i dënuar, ai nuk e humbet automatikisht të drejtën kushtetuese për të protestuar. Një qytetar që e ka vuajtur dënimin nuk bëhet qytetar i kategorisë së dytë. Këto nuk janë hollësi juridike. Janë dallimi mes shtetit të së drejtës dhe gjyqit televiziv. -E drejta për të protestuar nuk kërkon certifikatë pastërtie nga kryeministri
Këtu qëndron edhe problemi më i madh i kësaj historie. Nëse pranohet parimi se një protestë mund të zhvlerësohet duke ekspozuar biografitë e pjesëmarrësve, atëherë çdo qeveri mund të shmangë përgjegjësinë politike duke kërkuar njolla në të kaluarën e qytetarëve.
Në vend që të shpjegojë pse njerëzit janë të pakënaqur, pushteti mund të merret me atë që një protestues ka bërë dhjetë vjet më parë. Në vend që të përgjigjet për vendimet e veta, mund të shpërndajë fotografi dhe emra. Në vend që të ballafaqohet me kërkesat e protestës, mund të përpiqet ta bindë publikun se ata që protestojnë nuk janë njerëz që meritojnë të dëgjohen.
Ky është mekanizmi i kriminalizimit politik të kundërshtarit. Dhe rreziku nuk kufizohet te një protestë, një parti apo një kryeministër. Nëse normalizohet, kjo praktikë mund të përdoret nesër kundër studentëve, sindikalistëve, aktivistëve, gazetarëve apo çdo grupi tjetër qytetar që kundërshton qeverinë. Kushtetuta nuk e kushtëzon të drejtën e tubimit paqësor me pëlqimin e kryeministrit. As me simpatitë politike të protestuesit. As me një biografi që qeveria e konsideron të pranueshme./Pamfletiprotesta rama Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Politike Nga Tirana në Beograd, Rama dhe Vuçiç përdorin të njëjtën recetë: Kush proteston, është armik i pushtetit 23 Tetor 2026, 17:1617:16Politike Lista e zezë për të hyrë në BE, eurodeputetja nxjerr Ramën gënjeshtar: Po frikëson protestuesit, askush nuk ju ndalon dot 23 Tetor 2026, 16:3216:32Politike Parisi, Beogradi, Tirana: A është e njëjta luftë? 23 Tetor 2026, 15:5315:53Politike Europa në revoltë, Shqipëria në mes të ciklonit/ Gen Z sfidon politikën e vjetër 23 Tetor 2026, 15:3515:35Politike Dashamir Shehi propozon qeveri të përkohshme pa Ramën: Të përfshihen edhe të rinjtë protestues 23 Tetor 2026, 14:5014:50Politike Studentët i refuzojnë dialogun, reagon sërish Rama: Po çfarë janë këta që duan vetëm rrëmujë?! 23 Tetor 2026, 14:1914:19Politike