Më 30 tetor 1961, Gjermania Lindore dhe Turqia arritën një marrëveshje për futjen e përkohshme të fuqisë punëtore. Disa nga "gastarbeiterët" paguan një çmim të lartë për këtë.
Vendi i ceremonisë nuk u zgjodh rastësisht: Në aeroportin e Düsseldorfit, Kryeministri i landit Renania Veriore-Vestfalia, Henrik Wüst, falënderoi njerëzit që zbritën nga aeroplani atje 65 vjet më parë: brezi i parë i punëtorëve mysafirë (Gastarbeiter), të cilët lanë atdheun e tyre dhe në fund të fundit kontribuan në prosperitetin e Republikës Federale të Gjermanisë.
Deri në ngrirjen e punësimit në vitin 1973, rreth 870,000 burra dhe gra turq kishin ardhur në Gjermani. Ata punonin në miniera, në linjat e montimit në fabrika ose pastronin sallat e fabrikave. Shumica e tyre qëndruan në Gjermani dhe gjetën një shtëpi të re në Düsseldorf, Këln ose Duisburg.
"Ju e keni bërë vendin tonë më të larmishëm, më të hapur dhe më të fortë", tha Wüst, por në të njëjtën kohë e bëri të qartë: "Vetëm kur emri, ngjyra e lëkurës dhe feja të mos luajnë më asnjë rol, do ta arrijmë qëllimin tonë".
Por Gjermania është ende shumë larg kësaj, i thotë DW-së Haci-Halil Uslucan. 65 vjet më vonë, ende ka shumë diskriminim ndaj njerëzve me origjinë turke. Megjithatë, sipas tij, marrëveshja e punësimit është një histori suksesi: "Ne po shënojmë suksese në shumë fusha, për shembull në arsim. Sot kemi një numër të madh të të diplomuarve në universitet me origjinë turke, kemi përparim profesional. Kemi edhe përparim politik, për shembull Kryeministri i Baden-Württemberg, Cem Özdemir."
Varfëria e pensionistëve-migrantë është dukshëm më e lartë
Vetë Uslucan është një shembull i përsosur. Babai i tij erdhi në Berlin nga Turqianë vitin 1971 dhe punoi në industrinë tekstile, dhe dy vjet më vonë solli gruan dhe dy djemtë e tij. Haci-Halil Uslucan ka një doktoraturë në psikologji dhe tani është profesor i studimeve bashkëkohore turke në Universitetin e Duisburg-Essen.
Një nga temat e tij të fundit studimore ka të bëjë me pasojat negative të marrëveshjes së punësimit, të cilat prekin dhe ngarkojnë shumë ish-punëtorë mysafirë. Problemi më i madh është vetmia e emigrantëve të moshuar. Por vetmia nuk është problemi i vetëm që po i shqetëson gjithnjë e më shumë disa njerëz me origjinë turke në pension.
"Hulumtimet tregojnë se varfëria midis pensionistëve migrantë është dy herë më e lartë - midis 25 dhe 30 përqind, krahasuar me 12 deri në 14 përqind e gjermanëve. Shkalla e paaftësisë dhe daljes në pension të parakohshëm midis migrantëve është dukshëm më e lartë, sepse brezi i parë punonte kryesisht në punë shumë të vështira fizike."
Sipas Uslucan, njerëz të tillë kanë dy herë më shumë gjasa të jenë të papunë dhjetë vjet para se të arrijnë moshën e pensionit. "Përveç kësaj, ata kanë të ardhura më të ulëta mujore, shpesh kanë histori pune të ndërprera dhe kanë punuar në sektorë me paga të ulëta. Rezultati është një pension i ulët."
Pensionet janë mesatarisht 360 euro më pak
Një analizë e posaçme nga Agjencia Gjermane e Sigurimeve të Pensioneve, e kryer për Mediendienst Integration, tregon të dhëna shqetësuese: Pensionistët turq në Gjermani marrin mesatarisht rreth 360 euro më pak në pensione sesa pensionistët gjermanë. Në fund të vitit 2025, kjo arriti në 890 euro krahasuar me 1,250 euro në muaj.
Edhe më shqetësuese është se përqindja e qytetarëve turq që marrin ndihmë sociale bazë për pensionistët në Gjermani ishte më shumë se tre herë më e lartë se ajo e gjermanëve në qershor 2026, në 9.3 përqind krahasuar me 2.7 përqind.
Sociologu Eric Seils nga Fondacioni Hans Böckler në Düsseldorf i thotë DW se shumë punëtorë mysafirë ishin më të vjetër kur erdhën në Gjermani dhe për këtë arsye kishin më pak kohë për të paguar kontributet në fondin e pensioneve.
"Arsyeja më e rëndësishme, sigurisht, është paga e mëparshme dhe jeta e mëparshme e punës. Punëtorët mysafirë që vinin në Gjermani shpesh fillonin të punonin menjëherë në fabrika, miniera ose në kantiere ndërtimi. Atje, ata nuk kishin paga të larta orare, sepse shpesh ishin më pak të arsimuar se gjermanët."
Industrializimi që filloi në fillim të viteve 1970 dhe kriza e naftës çuan gjithashtu në humbjen e vendeve të punës të shumë punëtorëve mysafirë. "Nuk kishte më aq shumë vende të mira pune në industrinë tradicionale. Ata që nuk kishin një arsim të mirë e kishin më të lehtë të humbnin vendet e tyre të punës sesa njerëzit me arsim më të mirë. E njëjta gjë ndodhi edhe me gjermanët. Dhe kur karrierat e punës u ndërprenë, kjo sigurisht që më vonë ndikoi në shumën e pensionit të tyre."
Punëtorët mysafirë kishin shumë pak mundësi
Janina Söhn nga Instituti i Kërkimeve Sociologjike në Göttingen (SOFI) në Universitetin Georg-August trajtoi gjithashtu çështjen e varfërisë midis emigrantëve në pleqëri. Përfundimi i saj është që gati një e treta e pensionistëve emigrantë janë në rrezik varfërie dhe se ky është një problem i madh në Gjermani. "Ky grup është goditur edhe më shumë se, për shembull, gratë në përgjithësi, të cilat janë në një rrezik në rritje të varfërisë. Dhe kur shohim gratë migrante që jetojnë vetëm, shifrat e varfërisë janë vërtet alarmante. Nëse nuk do të kishte mbështetje familjare, situata do të ishte shumë më e keqe dhe më e trishtueshme."
Edhe mundësia për të fituar disa euro shtesë në pension shpesh u mohohet shumë njerëzve me shtetësi turke. Ose sepse kualifikimet e tyre, kryesisht të ulëta, nuk janë të mjaftueshme, ose sepse nuk janë më fizikisht të aftë për punë shtesë për shkak të punës së rëndë fizike që kanë bërë në vitet e tyre të rinisë. Sipas Agjencisë Federale të Punësimit, shkalla e tyre e punësimit është vetëm gjysma e asaj të gjermanëve - 5.2 përqind krahasuar me 10.8 përqind.
Janina Söhn thotë se kjo është për shkak të një sërë rrethanash të pafavorshme dhe vështirësive jetësore. "Gjermania solli këtu një brez punëtorësh mysafirë, por ata bënë punët më të vështira, ndërsa vendasit ishin pjesërisht në gjendje të merrnin arsim dhe kualifikime shtesë."
Megjithatë, nuk kishte programe shtesë trajnimi profesional për punëtorët mysafirë. "Njerëzit që bënin punë të vështirë, e cila ishte thelbësore për çdo ekonomi, e paguanin atë me shëndetin e tyre", thotë ajo./ DW Lajme ekskluzive nga CNA
Doni te informoheni te paret per lajme ekskluzive? Bashkohuni me grupin tone ne Facebook duke klikuar ketu.