Premtimi ishte për një rrugëtim pa pengesa drejt krijimit të një familjeje. Duke reklamuar shërbimet e saj në Ukrainë, Shqipëri, Gjeorgji, Qipro dhe Meksikë, agjencia e surrogacisë komerciale World Center of Baby e paraqiste veten si një qendër që ofronte të gjitha shërbimet në një vend: lidhte personat që dëshironin të bëheshin prindër me gratë surrogate dhe koordinonte procedurat komplekse mjekësore dhe ligjore.Lexo edhe:SYRI TV/ Pas ngujimit në zyra, Bankers tërhiqet, banorët arrijnë marrëveshje me firmën Disa prej paketave të surrogacisë të ofruara nga agjencia kushtonin mbi 100,000 dollarë. Por në shkurt 2026, agjencia u dërgoi një email prindërve të ardhshëm, duke i njoftuar se po shpallte falimentimin në Shtetet e Bashkuara, ku subjekti që dukej se ishte entiteti kryesor i saj ishte regjistruar në Florida me emrin World Center Group Corp. Njoftimi shkaktoi kaos. Forumet online u mbushën me prindër të ardhshëm që kërkonin ndihmë, duke thënë se agjencia i kishte braktisur, në disa raste ndërsa ndodheshin ende në mes të procesit të surrogacisë. Gazetarët folën me gjashtë çifte dhe dy burra beqarë që synonin të bëheshin prindër, të cilët thanë se kishin pësuar humbje financiare që arrinin në dhjetëra mijëra dollarë. Për disa prej tyre, kjo nënkuptoi fundin e ëndrrës për t’u bërë prindër. Ndërkohë, gratë surrogate që ishin ende në procesin e trajtimeve të fertilitetit ose që tashmë ishin shtatzëna, mbetën pa u paguar dhe pa mbështetje. Megjithatë, gjashtë gra surrogate dhe familja e një gruaje tjetër u thanë gazetarëve se agjencia kishte ndërprerë pagesat mujore ndaj tyre që prej nëntorit 2025. Rastet e tyre ka të ngjarë të jenë vetëm maja e ajsbergut. Ndonëse nuk është e qartë se sa gra surrogate u prekën në total, një ish-punonjës pretendoi se, vetëm brenda një jave në dhjetor, shtatë gra lindën në Meksikë pa marrë pagesat që u takonin. Për të kuptuar pasojat e kolapsit të World Center of Baby, gazetarët folën me: Familjarët e një gruaje të re surrogate nga Ukraina, e cila mbante fëmijën e një burri në Mbretërinë e Bashkuar që synonte të bëhej prind dhe që vdiq në Shqipëri në javët pasi agjencia njoftoi se planifikonte të shpallte falimentimin. Familja e saj ngriti shqetësime nëse ajo kishte marrë monitorimin e duhur mjekësor ndërsa agjencia po shpërbëhej. Prokurorët shqiptarë kanë nisur një hetim për rrethanat e vdekjes së saj. Një çift brazilian dhe gruan surrogate ukrainase që mbajti shtatzëninë me binjakët e tyre. Ata u thanë gazetarëve se mijëra eurot që çifti i kishte paguar agjencisë për lindjen e fëmijëve nuk iu transferuan kurrë gruas surrogate. Çifti mbeti i bllokuar për një muaj në Ukrainën e përfshirë nga lufta, ndërsa u përpoq të mbulonte pagesat që gruaja surrogate nuk kishte marrë, duke marrë para hua nga familjarët, në mënyrë që ajo të mund të nënshkruante dokumentet për t’ua dorëzuar foshnjat dhe ata të mund të ktheheshin në shtëpi. Një çift në Mbretërinë e Bashkuar, i cili kishte paguar paraprakisht tarifat vetëm disa javë përpara njoftimit për falimentimin dhe nuk i mori kurrë paratë mbrapsht, ndonëse procesi nuk çoi askund. Që prej asaj kohe, ata kanë ngritur një padi civile në një gjykatë amerikane, duke pretenduar shkelje të kontratës dhe mashtrim dhe duke akuzuar agjencinë se e dinte se nuk do të ishte në gjendje të përmbushte premtimet e saj. Dokumentet gjyqësore tregojnë se World Center Group Corp. dhe përfaqësuesit e saj nuk i janë përgjigjur padisë, ndërsa për në tetor është caktuar një seancë për dhënien e një “vendimi përfundimtar në mungesë”. Ndërsa personat e prekur kërkojnë përgjigje dhe llogaridhënie, gazetarët zbuluan se mënyra e funksionimit të World Center of Baby ishte e mbështjellë nga një mungesë e theksuar transparence korporative, duke ngritur pikëpyetje mbi praktikat e saj të biznesit dhe se kush mbante përgjegjësi për pasojat njerëzore që la pas. Edhe informacione bazë, si kush e zotëronte agjencinë dhe si ishte e strukturuar ajo në aspektin korporativ, mbeten të paqarta. Gazetarët zbuluan gjithashtu se disa prej personave që figuronin në regjistrat e kompanive dhe në dokumente të tjera të tyre dukeshin se ishin persona nominalë, të cilët pretenduan se kishin shumë pak dijeni për World Center of Baby ose përfshirje në veprimtarinë e saj. Dhe, ndonëse agjencia deklaroi se do të paraqiste së shpejti kërkesën për falimentim, nuk ka asnjë të dhënë që një kërkesë e tillë të jetë depozituar ndonjëherë. Biznesmeni ukrainas Vladyslav Natochii, i cili në versione të mëparshme të faqes së internetit të agjencisë figuron, në periudha të ndryshme, si themelues, pronar dhe drejtor menaxhues i saj, u tha gazetarëve se World Center of Baby kishte “përjetuar një krizë të rëndë financiare dhe operacionale” dhe mohoi çdo shkelje. (Emri i tij u hoq nga faqja e internetit vitin e kaluar dhe ai nuk figuron në dokumentet e regjistrimit të kompanisë në Florida. Natochii nuk iu përgjigj pyetjeve të gazetarëve për rolin konkret që kishte në agjenci në kohën e kolapsit të saj.) “Borxhet dhe detyrimet e papërmbushura, në vetvete, nuk provojnë mashtrim apo qëllim kriminal. E pranoj se klientët, gratë surrogate, punonjësit dhe partnerët përjetuan vështirësi serioze gjatë kësaj periudhe dhe më vjen thellësisht keq për këtë”, tha Natochii. “World Center of Baby operoi për më shumë se shtatë vjet dhe më shumë se 350 fëmijë lindën përmes programeve të lidhura me këtë markë. Ta reduktosh të gjithë historinë e kompanisë vetëm në periudhën e krizës së saj krijon një pasqyrim të paplotë dhe të shtrembëruar të veprimtarisë së saj”, tha Natochii. Mbetet gjithashtu e paqartë se çfarë do të ndodhë me embrionet dhe materialet e tjera gjenetike që mbaheshin nga agjencia. Një çift, ish-klientë të World Center of Baby, u tha gazetarëve se ishin kontaktuar nga një agjenci tjetër, e cila u kishte thënë se materiali i tyre gjenetik po ruhej në mënyrë të sigurt dhe u kishte ofruar një paketë të re surrogacie me një çmim prej dhjetëra mijëra dollarësh. Një ish-punonjëse e World Center of Baby tha se po financonte personalisht ruajtjen e një pjese të materialit gjenetik, por nuk e dinte se për sa kohë mund të vazhdonte ta bënte këtë. Çfarë është surrogacia komerciale? Në surrogacinë komerciale, një grua paguhet përtej shpenzimeve të saj mjekësore për të mbajtur shtatzëninë dhe për të lindur një fëmijë për një person ose çift tjetër. Megjithëse disa vende e kanë ndaluar surrogacinë me qëllim përfitimi, ajo vazhdon të lejohet në shumë shtete të SHBA-së, si edhe në Ukrainë, Gjeorgji dhe në disa pjesë të Meksikës, të gjitha vende ku World Center of Baby e kishte përqendruar veprimtarinë e saj. Në këto juridiksione, kuadri ligjor ndryshon për sa u përket personave për të cilët gratë surrogate mund të mbajnë një fëmijë. Në Ukrainë, për shembull, kjo mundësi është e disponueshme vetëm për çiftet heteroseksuale të martuara, ndërsa në Shtetet e Bashkuara surrogacia është e hapur edhe për çiftet homoseksuale dhe personat beqarë. Nuk ekziston një kuadër i përgjithshëm ndërkombëtar rregullator për surrogacinë. Këtë vit, Konferenca e Hagës për të Drejtën Ndërkombëtare Private, një organizatë ndërqeveritare që punon për hartimin e traktateve, pezulloi punën për krijimin e një kuadri për prindërimin dhe surrogacinë ndërkufitare, duke përmendur si arsye dallimet në politikat e vendeve pjesë të grupit të punës. Ekspertët ligjorë paralajmëruan se ajo që ndodhi me World Center of Baby nxjerr në pah dobësitë e industrisë së surrogacisë komerciale, për shkak të mungesës së një kuadri rregullator koherent dhe ndërlikimeve ligjore që lidhen me marrëveshje të cilat shpesh përfshijnë disa shtete. Kirsty Horsey, profesore e së drejtës në Universitetin Loughborough dhe e specializuar në rregullimin ligjor të surrogacisë, tha se personat që dëshirojnë të bëhen prindër, por përballen me ndalimin e surrogacisë në vendin e tyre ose mendojnë se do t’u duhet të presin gjatë për shkak të rregullave vendase, ndonjëherë u drejtohen agjencive ndërkombëtare që operojnë në vende me rregulla më pak kufizuese. Ndërsa ka agjenci që veprojnë me përgjegjshmëri, ato me praktika më pak etike shpesh u garantojnë klientëve se do të kthehen në shtëpi me një fëmijë, në më pak kohë, me më pak para dhe me më pak burokraci, por nuk janë transparente për mënyrën se si operojnë apo për çështjet ligjore me të cilat mund të përballen prindërit e ardhshëm, përfshirë procedurat që do t’u duhet të ndjekin për t’u njohur ligjërisht si prindër të fëmijës së tyre në vendin ku jetojnë, tha Horsey. Në vende si Shqipëria, e cila raportohet se po bëhet një destinacion gjithnjë e më i preferuar për qendrat ndërkombëtare të fertilitetit, surrogacia është e parregulluar dhe operon në një zonë gri ligjore. Por edhe atje ku ekziston legjislacion, si në Shtetet e Bashkuara, nëse procedurat mjekësore kryhen në një vend tjetër, ekspertët thanë se mund të jetë e vështirë për gratë surrogate dhe prindërit e ardhshëm të dinë se ku të kërkojnë zgjidhje ligjore kur gjërat shkojnë keq. “Po shohim gjithnjë e më shumë raste që përfshijnë disa juridiksione”, tha Bianca Jackson, një avokate britanike e specializuar në çështjet e surrogacisë. “Ajo që ndodh është se ke një grua surrogate që jeton në një juridiksion, lind në një juridiksion tjetër, një klinikë në një juridiksion të tretë dhe prindërit e ardhshëm në një të katërt. Kjo, sigurisht, i ndërlikon gjërat, veçanërisht kur ligjet ndryshojnë nga një juridiksion në tjetrin”, tha Jackson. Cyra Akila Choudhury, profesore e drejtësisë në Florida International University dhe eksperte e surrogacisë komerciale ndërkombëtare, tha se, ndërsa shumë vende kanë ligje që rregullojnë marrëdhëniet mes grave surrogate dhe klinikave, ose mes agjencive dhe prindërve të ardhshëm, vetë agjencitë, të cilat ajo i përshkroi si ndërmjetëse, rregullohen si biznese të zakonshme, çka do të thotë se nuk merren parasysh pasojat njerëzore që janë në lojë. “Pasojat e falimentimit të një kompanie që organizon procese surrogacie nuk janë të njëjta si për çdo kompani tjetër”, tha ajo. “Në një situatë të tillë, gratë surrogate janë personat më vulnerabël. E vetmja rrugë ligjore që kanë është të ngrenë padi për të kërkuar pagesën. Kjo, në përgjithësi, nuk ndodh kur një kompani falimenton.” Një sulm kibernetik, një hetim dhe një status i paqartë Ndërsa World Center of Baby u kishte thënë klientëve se kishte falimentuar, gazetarët nuk arritën të siguronin të dhëna financiare që mund të hidhnin dritë mbi atë që çoi në kolapsin e agjencisë. Po aq e vështirë ishte edhe sigurimi i dokumenteve të tjera. Ndërsa gazetarët rindërtonin historinë e viteve të fundit të World Center of Baby, zbuluan se edhe statusi aktual i agjencisë ishte i vështirë për t’u përcaktuar. Pavarësisht emailit të dërguar në shkurt, në kohën e publikimit nuk kishte asnjë të dhënë në gjykatat federale që World Center Group Corp. të kishte paraqitur ndonjëherë kërkesë për falimentim. Në kohën e publikimit, kompania vazhdonte të figuronte si “aktive” në regjistrin e Floridës, duke deklaruar si adresë kontakti një adresë regjistrimi masiv në St. Petersburg, Florida, e përdorur nga dhjetëra mijëra kompani. Faqja e internetit e agjencisë gjithashtu ka vazhduar të jetë aktive, me një njoftim ku thuhej se nuk po pranonte klientë të rinj, sepse “kompania është plotësisht e përqendruar në përmbushjen dhe përfundimin e programeve ekzistuese”. Por numrat e telefonit të publikuar online për World Center of Baby nuk funksionojnë më dhe prindërit e ardhshëm që kishin nisur tashmë procesin me agjencinë u thanë gazetarëve se nuk kanë marrë asnjë informacion të mëtejshëm për procedurat e falimentimit apo për hapat që duhet të ndërmarrin më pas. Disa prindër kanë krijuar grupe mbështetëse, në kërkim të përgjigjeve dhe llogaridhënies. Ndërsa në maj, faqja e internetit e World Center of Baby u mor për pak kohë nën kontroll nga hakerë të panjohur, të cilët kërcënuan se do të ekspozonin praktikat e agjencisë, pa dhënë detaje të mëtejshme. Ndërkohë, autoritetet jashtë vendit po shqyrtojnë aktivitetet lokale të agjencisë. Në Republikën e Qipros, ku surrogacia komerciale është e paligjshme, policia e Limasolit konfirmoi se po zhvillohet një hetim mbi pretendimet ndaj World Center of Baby, përfshirë reklamimin e praktikave të paligjshme, si përzgjedhja e seksit të embrioneve dhe transferimi i disa embrioneve te një grua surrogate. Hetimi nisi vitin e kaluar dhe, deri në muajin gusht, nuk ishte ngritur asnjë akuzë. Policia e Limasolit tha gjithashtu se në Qipro nuk ka asnjë kompani të regjistruar me emrin e agjencisë dhe se në dy adresat e deklaruara prej saj nuk kishte zyra. Në një kuptim më të gjerë, struktura korporative e World Center of Baby dhe pronësia e subjekteve të ndryshme që operonin nën këtë markë janë të vështira për t’u përcaktuar, duke e bërë të vështirë gjurmimin e mënyrës se si funksiononte realisht agjencia. Natochii, biznesmeni ukrainas, i cili që në vitin 2019 figuronte në faqen e internetit të agjencisë si themelues dhe drejtor menaxhues i saj, ishte pronar i klinikës Alice Clinic të World Center of Baby në Kiev, tashmë të mbyllur, deri në maj të këtij viti dhe vazhdon të jetë pronar i një tjetër klinike fertiliteti me të njëjtin emër në kryeqytetin e Gjeorgjisë, Tbilisi. (Sipas dokumenteve të depozituara në regjistrin publik të bizneseve në Gjeorgji, klinika raportonte se, deri në prill 2026, kishte detyrime tatimore të papaguara. Ndërsa klinika kishte marrë me qira një ndërtesë në Tbilisi gjatë viteve 2023-2024, një vizitë në këtë adresë tregoi se në vend të saj ndodhej një klinikë dentare. Natochii nuk komentoi kur gazetarët e pyetën për detyrimet tatimore të papaguara.) Një biografi e arkivuar nga faqja e internetit e World Center of Baby thotë se Natochii e nisi aktivitetin duke punuar me nënën e tij për të organizuar birësime mes shtetasve spanjollë dhe ukrainasve, përpara se të regjistronte kompaninë. Në të, angazhimi i tij për të ndihmuar në krijimin e familjeve përshkruhet si “misioni i jetës” së tij. Markat tregtare të regjistruara në Shtetet e Bashkuara dhe në Bashkimin Evropian për emrin “World Center of Baby” janë të regjistruara nga Natochii. Megjithatë, ndonëse World Center Group Corp., e regjistruar në Shtetet e Bashkuara, është hartuesja e kontratave të surrogacisë të agjencisë dhe figuron në faqen e saj të internetit si mbajtëse e të drejtave të autorit, Natochii nuk figuron në dokumentet e regjistrimit të kompanisë në Florida. Ai nuk iu përgjigj pyetjeve të gazetarëve për rolin e tij në agjenci, shkakun e dështimit financiar të saj apo arsyen pse World Center of Baby nuk kishte komunikuar me gratë surrogate dhe prindërit e ardhshëm që prej dërgimit të emailit për falimentimin e menjëhershëm. “Duke pasur parasysh çështjet ligjore në vazhdim, nuk do të komentoj publikisht për raste individuale, transaksione financiare, çështje mjekësore apo strukturat e brendshme të subjekteve juridike përkatëse”, tha ai. Credits : Pamje ekrani/worldcenterofbaby.com dhe youtube.com/@worldcenterofbabysurrogacy3671 – Biznesmeni ukrainas Vladyslav Natochii, i cili më herët figurohej në faqen e internetit të agjencisë si themelues, pronar dhe drejtor menaxhues Persona të tjerë që figuronin në regjistrat e kompanive pretenduan se kishin pasur përfshirje minimale. Presidenti i regjistruar i World Center Group Corp., kompanisë së regjistruar në Shtetet e Bashkuara, shtetasi amerikan Yuri Star, u tha gazetarëve se ishte punësuar si konsulent për të regjistruar kompaninë dhe se nuk dinte asgjë për të apo për arsyen pse ajo u shemb. Ai tha se nuk ishte aksioner, investitor apo përfitues dhe se ende nuk ishte paguar për shërbimet e tij. “Unë nuk kam absolutisht asnjë lidhje me kompaninë. Nuk kam nënshkruar kurrë asnjë dokument. Nuk kam nënshkruar kurrë asnjë kontratë”, u tha Star gazetarëve gjatë një bisede telefonike. Në një email të mëvonshëm, ai shkroi: “Nuk e dija se cilët ishin punonjësit e saj. Nuk e dija sa klientë kishte. Veprimtaria e saj reale, klientët, klinikat, stafi, programet, zhvillohej tërësisht jashtë subjektit juridik, dokumentet e regjistrimit dhe veprimtarinë bankare të të cilit i administroja unë.” Star tha se Natochii e kishte udhëzuar të hapte llogari bankare në Shtetet e Bashkuara për World Center Group Corp. dhe se, pasi i kishte hapur ato, ia kishte transferuar aksesin në llogari Natochii-t, i cili, sipas Star, kryente transaksione bankare ose udhëzonte anëtarë të tjerë të stafit të kryenin pagesa. Ai tha se kontakti i tij i fundit me Natochii-n kishte qenë “rreth tetë muaj më parë”, kur Natochii i kishte kërkuar të hapte një llogari të re bankare për kompaninë, pasi llogarisë së mëparshme i ishte ndërprerë shërbimi bankar. (Natochii nuk iu përgjigj kërkesave për koment lidhur me rolin e Star.) Gazetarët nuk arritën të kontaktonin drejtoreshën e regjistruar të subjektit amerikan, Malvina Jonas, firma e së cilës ndodhej në emailin e World Center of Baby që njoftonte falimentimin e afërt, si edhe në emaile dhe dokumente të tjera që u ishin dërguar prindërve të ardhshëm. Pesë punonjës që folën me gazetarët thanë se nuk e kishin takuar apo nuk kishin folur kurrë me Jonas, ndërsa një prej punonjësve pretendoi se firma e saj gjenerohej në mënyrë të automatizuar. Gazetarët nuk arritën ta gjenin Jonas, por konstatuan se adresat IP të lidhura me firmën e saj elektronike vinin, në fakt, nga disa vende të ndryshme të botës. Përfaqësuesi nominal në Gjeorgji Një dokument me Kushtet e Shërbimit, i cili në kohën e publikimit vazhdonte të ishte në faqen e internetit të World Center of Baby, listonte si person kontakti të agjencisë një shtetas gjeorgjian në Tbilisi të quajtur Zurab Shvelidze, së bashku me adresën e një kompanie me një emër paksa të ndryshëm, Global Center of Baby. Kjo kompani u regjistrua në mars 2025 në një adresë banimi në Tbilisi, e cila është përdorur gjithashtu për regjistrimin e disa bizneseve të tjera. Por kur gazetarët folën me Shvelidze-n, ai tha se nuk ishte në dijeni që emri dhe të dhënat e tij të kontaktit ndodheshin në faqen e internetit dhe pretendoi se nuk e dinte se figuronte si përfaqësues i një agjencie surrogacie. Ai tha se ishte kontaktuar nga një mik, i cili i kishte thënë se mund të fitonte 100 dollarë në muaj, dhe se ishte bërë “drejtuesi nominal” i Global Center of Baby sepse kishte nevojë për para, e më pas kishte ndihmuar në hapjen e një llogarie bankare në emër të kompanisë. Shvelidze u vuri në dispozicion gazetarëve një marrëveshje të marsit 2025 mes tij dhe një firme ligjore të quajtur Georgia Business and Residential Law. Sipas kushteve të marrëveshjes, Shvelidze duhej t’i ofronte klientit të saj “shërbime si drejtor dhe aksioner nominal”. Më vonë po atë muaj, ai nënshkroi një deklaratë ku pohonte se ishte drejtor dhe aksioner nominal i Global Center of Baby. (Georgia Business and Residential Law tha se nuk mund t’u përgjigjej pyetjeve të gazetarëve për shkak të konfidencialitetit të klientit.) Mesazhet mes Shvelidze-s dhe firmës ligjore gjeorgjiane, të cilat Shvelidze ua vuri në dispozicion gazetarëve, tregojnë se deri në dhjetor 2025 Bank of Georgia kishte mbyllur aksesin në llogarinë e Global Center of Baby, si edhe në llogaritë personale të Shvelidze-s në këtë bankë. Banka u konfirmoi gazetarëve se aktualisht nuk mban llogari as për kompaninë dhe as për Shvelidze-n. Daniel Epshtein, i cili është ukrainas dhe u konfirmoi gazetarëve se ishte drejtori operacional i World Center of Baby, tha se, pavarësisht se mbante këtë pozicion, nuk kishte akses në llogaritë bankare të kompanisë dhe as autoritet mbi vendimet financiare apo shpërndarjen e fondeve të klientëve. “Përgjegjësitë e mia ishin të natyrës operacionale: menaxhimi i ekipeve të koordinatorëve dhe kuratorëve, ruajtja e marrëdhënieve me klinikat partnere dhe ofruesit e shërbimeve, si dhe paraqitja e kërkesave pranë departamentit të financës për shpenzimet operacionale”, tha ai. “Ngrita shqetësime brenda kompanisë kur u bë e qartë se pagesat ndaj partnerëve, grave surrogate dhe ofruesve të shërbimeve nuk po kryheshin, por këto vendime nuk ishin në kompetencën time”, shtoi ai. Ndërsa personat e lidhur me agjencinë mohojnë përgjegjësinë për kolapsin e saj, familje në mbarë botën përpiqen të përballen me pasojat e marrëdhënieve të tyre me World Center of Baby. Gratë surrogate Yana ndodhej qindra kilometra larg shtëpisë së saj në Ukrainë, e strehuar në një apartament në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë, kur ajo dhe foshnja ende e palindur që mbante për një burrë me banim në Mbretërinë e Bashkuar vdiqën në prill 2026, dy muaj pasi World Center of Baby u kishte dërguar klientëve emailin ku njoftonte se do të shpallte falimentimin. Ajo ishte tetë muajshe shtatzënë. Duke folur me partnerin dhe motrën e saj, si edhe duke shqyrtuar marrëveshjet e surrogacisë të hartuara nga World Center of Baby, gazetarët rindërtuan muajt e fundit të jetës së saj, ndërsa agjencia po shpërbëhej. Yana, një pseudonim i përdorur me kërkesë të familjes së saj, ishte në të njëzetat, kishte një fëmijë të vogël në Ukrainë dhe e shihte surrogacinë si një rrugë drejt sigurisë ekonomike. Partneri i saj u tha gazetarëve se ajo dëshironte të blinte një shtëpi dhe të investonte në biznesin e saj me paratë që do të merrte. Ajo kishte udhëtuar në Shqipëri në gusht 2025 për një procedurë të suksesshme të transferimit të embrionit. Pasi u kthye në Ukrainë, shtatzënia e saj u monitorua nga Alice Clinic e World Center of Baby në Kiev, u tha gazetarëve motra e saj. Por deri në shkurt 2026, sipas partnerit të Yana-s, ajo kishte ndaluar së marri pagesat mujore përmes agjencisë. Edhe komunikimi me koordinatorin e saj mjekësor në World Center of Baby u ndërpre gradualisht, tha partneri i Yana-s. Motra e saj tha se klinika “u shpërbë”. (Kur gazetarët vizituan klinikën në Kiev, e gjetën të mbyllur dhe me dyert të kyçura. Telefonatat nuk lidhen më dhe emailet kthehen mbrapsht.) Një kontratë e panënshkruar mes Yana-s dhe babait të ardhshëm, e hartuar nga subjekti amerikan World Center Group Corp. dhe e dërguar te gazetarët nga partneri i saj, parashikonte se babai i ardhshëm duhej t’i paguante asaj në total rreth 25,000 dollarë nëse gjithçka shkonte mirë, përfshirë 600 deri në 700 dollarë në muaj gjatë shtatzënisë dhe 15,400 dollarë brenda pesë ditëve nga dalja e saj nga spitali pas lindjes. Nuk është e qartë nëse kjo ishte kontrata përfundimtare mes Yana-s dhe babait të ardhshëm apo nëse ajo e nënshkroi ndonjëherë atë. Marrëveshja përcaktonte se i gjithë komunikimi mes Yana-s dhe babait të ardhshëm duhej të zhvillohej përmes agjencisë. Por, ndërsa mbështetja nga agjencia po zbehej, Yana nisi të komunikonte drejtpërdrejt me të, tha motra e saj. (Babai i ardhshëm nuk iu përgjigj kërkesave të gazetarëve për koment.) Në vend që t’i dërgonte paratë përmes agjencisë, babai i ardhshëm nisi t’i paguante drejtpërdrejt shpenzimet e saj, sipas partnerit të Yana-s, përfshirë vizitat mjekësore në spital në Shqipëri dhe apartamentin me qira në Tiranë, ku ajo u gjet e vdekur më 22 prill. Shqipëria ishte përcaktuar si vendi ku do të kryhej lindja në kontratën e panënshkruar të Yana-s. Ndonëse gazetarët nuk arritën të gjenin asnjë biznes të regjistruar në Shqipëri me emrin e agjencisë, World Center of Baby reklamonte shërbimet e saj në vend, duke thënë se mungesa e legjislacionit në Shqipëri ofronte një mundësi për surrogaci për “çiftet e martuara dhe të pamartuara, çiftet homoseksuale dhe burrat beqarë”. Yana udhëtoi drejt Tiranës në fillim të marsit, ku, sipas motrës së saj, kreu kontrolle mjekësore në Spitalin Amerikan 3. (Spitali nuk iu përgjigj kërkesës së gazetarëve për koment.) Mesazhet e shkëmbyera, të shqyrtuara nga gazetarët, tregojnë se në orët përpara vdekjes së saj, ajo ishte ankuar vazhdimisht te partneri i saj për një dhimbje të fortë koke. Ajo u gjet nga policia pasi familjarët ngritën alarmin, sepse nuk po arrinin ta kontaktonin në telefon. Ende nuk është e qartë se çfarë i ndodhi Yana-s, certifikata e vdekjes së së cilës shënon vetëm: “vdekje e papritur”. Sipas prokurorëve, raporti zyrtar i autopsisë në Shqipëri është ende në proces. Ata thanë se për vdekjen e Yana-s është regjistruar një kallëzim penal dhe se çështja ndodhet aktualisht në fazën e hetimeve paraprake. Motra e Yana-s tha se stafi i morgut ku u dërgua trupi i saj i kishte thënë se ajo kishte vdekur për shkak të niveleve të larta të sheqerit, gjë që e bëri të ngrinte pikëpyetje nëse kjo duhej të ishte konstatuar gjatë vizitave në spital. Yana nuk kishte dashur të shkonte në Shqipëri për procedurat e surrogacisë, por iu desh ta bënte këtë për shkak të marrëveshjes që kishte lidhur, tha motra e saj. “Ajo thjesht donte të kthehej në vendin e saj, ku kishte njerëz që e donin”, u tha gazetarëve motra e saj. Natochii i World Center of Baby tha se nuk kishte asnjë “lidhje shkakësore” mes veprimeve të tij dhe vdekjes së gruas surrogate në Shqipëri. Përveç grave surrogate në Ukrainë, World Center of Baby punonte edhe me gra surrogate në Meksikë dhe reklamonte në rrjetet sociale për të rekrutuar gra surrogate në Armeni dhe Gjeorgji, zbuluan gazetarët, në disa raste përmes markës së saj në rrjetet sociale MamaTak (“Mami, po” në ukrainisht). Faqja e internetit e World Center of Baby pretendonte se për gratë surrogate “tregohej kujdes në mënyrën më të mirë të mundshme për një periudhë të suksesshme shtatzënie”. Por një grua ukrainase 27-vjeçare, e cila kërkoi të përdorej pseudonimi Maria për të mbrojtur identitetin e saj, tha se kjo përvojë i ndërpreu ëndrrën për të pasur një ditë shtëpinë e saj. Ajo u tha gazetarëve se në shkurt nuk mori nga World Center of Baby shumën prej 20,800 dollarësh, të cilën sipas kontratës duhej ta merrte pasi lindi binjakë për një çift me banim në Brazil. Edhe pse çifti brazilian po ia kompenson shumën që i detyrohet, përveç parave që fillimisht i kishin paguar World Center of Baby për kompensimin e saj dhe që nuk i morën kurrë mbrapsht, ata po e bëjnë këtë me këste, çka do të thotë se asaj ende i detyrohen mijëra dollarë. “Synimi im ishte të blija një shtëpi. Jo një të madhe, jo një shtëpi të stërmadhe… që fëmijët e mi të mund të kishin ndjesinë se kishin diçka të tyren. Kështu që kjo është humbja ime më e madhe”, tha Maria. Prindërit Roberta dhe Felipe Martins janë çifti brazilian që u lidh me Marian dhe tashmë janë prindër të binjakëve që ajo lindi në Ukrainë. Ata thanë se vendosën t’i drejtoheshin surrogacisë pasi Roberta, tani 28 vjeçe, humbi mundësinë për të pasur fëmijë për shkak të problemeve shëndetësore. Ata i përshkruan njerëzit me të cilët kishin pasur kontakt në World Center of Baby si miqësorë, të ngrohtë dhe të vëmendshëm. Por në fillim të shkurtit, kur ndodheshin tashmë në Ukrainë duke u përgatitur për t’i marrë fëmijët në shtëpi, thanë se e ndien se diçka nuk shkonte. Roberta dhe Felipe thanë se koordinatorja e tyre u kishte thënë që pagesën përfundimtare duhej ta kryenin me para në dorë, në vend që ta dërgonin në bankën e shënuar në faturën e tyre, për shkak të disa problemeve bankare të paspecifikuara. Duke mos u ndier rehat me këto udhëzime, ata vendosën t’u përmbaheshin të dhënave të pagesës në faturë dhe dërguan 14,500 euro (ekuivalenti i rreth 17,000 dollarëve) përmes Wise, në dy këste, në llogarinë e agjencisë në First Horizon Bank, si pagesën e fundit që u kishte mbetur për të kryer. Çifti dhe Maria u thanë gazetarëve se, brenda pak ditësh nga lindja, duhej të takoheshin për të nënshkruar një dokument që do t’u mundësonte brazilianëve t’i regjistronin foshnjat si fëmijët e tyre, siç kërkohet në Ukrainë. Në atë moment, agjencia duhej të kishte kryer pagesën përfundimtare ndaj saj, tha Maria. Por të paktën 10 ditë pas lindjes, takimi ende nuk ishte organizuar. Maria tha se gjithashtu nuk kishte marrë pagesën e fundit mujore për muajin janar dhe, në atë kohë, kishte nisur të dëgjonte nga gra të tjera surrogate zëra se agjencia ndodhej në vështirësi financiare. Maria dhe çifti nisën të komunikonin drejtpërdrejt me njëri-tjetrin. Roberta dhe Felipe gjithashtu i kërkuan llogari koordinatorit të tyre për vonesat dhe ai u tha se agjencia po përballej me probleme financiare dhe se vetë koordinatori nuk e kishte marrë pagën prej dy muajsh. (Mesazhet që gazetarët i dërguan koordinatorit mbetën pa përgjigje.) Çifti u përpoq të anulonte dhe të rikuperonte pagesat që kishte kryer përmes Wise, por Wise u tha se kërkesat e tyre kishin dështuar për shkak të “mungesës së përgjigjes nga banka e përfituesit dhe natyrës së mosmarrëveshjes me palën e tretë, të cilat janë të dyja jashtë kontrollit të Wise”, sipas korrespondencës së parë nga gazetarët. Wise u tha gazetarëve se, për shkak të kufizimeve ligjore, nuk mund të ndante detaje lidhur me raste specifike të klientëve. First Horizon Bank nuk pranoi të komentonte. Në fund, çifti tha se mori hua 5,000 dollarë nga familjarët për ta paguar Marian drejtpërdrejt dhe ranë dakord t’i dërgonin asaj pagesa mujore prej 1,000 dollarësh për të mbuluar shumën që ende i detyroheshin, në mënyrë që ajo të mund të nënshkruante dokumentin ku deklaronte se ishte dakord që ata t’i regjistronin të porsalindurit si fëmijët e tyre. Ata kaluan më shumë se një muaj në Ukrainë duke u përpjekur të përfnin dokumentacionin. “Kishte shumë sulme në rajon, e dini? Edhe aty ku ndodheshim ne”, tha Roberta, duke përshkruar shpërthimin e një bombe në një kosh mbeturinash në qytetin e Lvivit, ku ata morën të porsalindurit e tyre. Gjatë një bisede me gazetarët, ata treguan dhomën shumëngjyrëshe të binjakëve, të dekoruar me ngjyra të ndezura me një mural të pikturuar me dorë që paraqiste një peizazh ferme, shumë larg zonës së konfliktit ku ata lindën. Por ata ende ndiejnë një ndjenjë padrejtësie për Marian. “Ne do të donim të merrnim mbrapsht paratë që paguam dhe që ajo nuk i mori kurrë. Duam të zgjidhim situatën e Marias, që ajo të marrë paratë e saj, që gjithçka të vihet në vend, që kompania të shlyejë detyrimin ndaj saj”, tha Roberta. Ata nuk ishin të sigurt se në cilin juridiksion mund të paraqisnin një ankesë ligjore, pasi kontrata ishte nënshkruar në Ukrainë, ndërsa paratë ishin dërguar në një llogari në Shtetet e Bashkuara, tha Felipe. Pavarësisht pengesave të tilla, prindër të tjerë të ardhshëm kanë arritur të ndërmarrin veprime ligjore. Një çift në Mbretërinë e Bashkuar ka ngritur një padi kundër World Center Group Corp. në Florida me pesë pretendime ligjore, përfshirë shkeljen e kontratës dhe mashtrimin, dhe po kërkon dëmshpërblim. Padia e akuzon agjencinë për “një skemë të përllogaritur dhe të koordinuar” për të siguruar pagesa të konsiderueshme për shërbime të premtuara, pavarësisht problemeve të saj financiare dhe operacionale që po përkeqësoheshin. Çifti, i cili foli me gazetarët, por kërkoi të mos identifikohej, pagoi 87,415 dollarë për programin e agjencisë “Double VIP Guarantee Surrogacy Program”, i cili duhej të përfshinte gjetjen e grave surrogate, koordinimin mjekësor dhe menaxhimin e programit deri në lindjen e dy fëmijëve. Në fund, ata nuk morën asnjë prej këtyre shërbimeve, pretendohet në padi. Padia e tyre pasqyron përvoja të ngjashme që klientë të tjerë të World Center of Baby ndanë me gazetarët. “Sjellja e përshkruar këtu nuk është një incident i izoluar, por pjesë e një modeli më të gjerë praktikash mashtruese dhe të padrejta”, thuhet në padi. Padia përmend Yuri Star dhe Malvina Jonas si të paditur individualë, krahas World Center Group Corp. “Qëndrimi im po trajtohet përmes përfaqësuesve të mi ligjorë dhe nuk mendoj se është e përshtatshme të debatoj mbi themelin e çështjes përmes medias”, u tha Star gazetarëve. Natochii tha se pretendimet e ngritura në një proces gjyqësor civil “nuk duhet të paraqiten si fakte të provuara”. Çifti u tha gazetarëve se, kur personi i tyre i kontaktit në World Center of Baby u tha se programi i tyre nuk mund të vazhdonte më, ata kërkuan t’u ktheheshin paratë, por iu tha se në llogarinë bankare të kompanisë kishin mbetur vetëm 450 euro. “Ishim të shkatërruar, sepse njësoj do të kishte qenë sikur t’i kishim marrë ato para dhe t’i kishim hedhur në kanal”, u tha gazetarëve njëri prej tyre. “Por jemi me fat që nuk ishim në mes të procesit kur të zbulonim se kishte një grua surrogate që mbante fëmijën tonë dhe që nuk ishte paguar.” Nuk mund ta imagjinoj se çfarë duhet të jetë duke ndodhur me të gjitha ato gra vulnerabël që nuk janë paguar, ndërkohë që mbajnë fëmijën e dikujt tjetër, dhe me të gjithë ata prindër të ardhshëm që kishin nisur rrugëtimin e tyre për të krijuar një familje. Na thyhet zemra për ta. Prind i synuar nga Mbretëria e Bashkuar, i cili ka paraqitur një ankesë kundër World Center Group Corp. Sipas çiftit me banim në Kaliforni, Jennifer Rastegar dhe bashkëshortit të saj Hector Barocio, që në vitin 2024 kishte shenja se jo gjithçka po shkonte mirë në World Center of Baby. Ata i paguan agjencisë më shumë se 100,000 dollarë për paketën e saj “Unlimited Double”, një plan i kushtueshëm që u mundësonte disa tentativa për të pasur një fëmijë. Çifti u tha gazetarëve se vendosi t’i drejtohej surrogacisë pasi Jennifer iu nënshtrua një histerektomie gjatë një operacioni për heqjen e një kisti në vezore. Ata thanë se kishin zgjedhur ta ndiqnin trajtimin në Meksikë, sepse vendi ndodhet pranë shtëpisë së tyre në Kaliforni dhe sepse Hector ka shtetësi të dyfishtë amerikane dhe meksikane. Ata kishin lexuar online vlerësime pozitive për World Center of Baby dhe shumë shpejt nisën të shqyrtonin mundësitë për dhuruese vezësh, si hapin e parë të procesit të tyre me agjencinë. Por, pavarësisht premtimeve se ishte gjetur një dhuruese dhe një mjek, korrespondenca e parë nga gazetarët tregoi se agjencia e zvarriti procesin dhe dha justifikime për muaj të tërë, derisa çifti kërkoi t’i ktheheshin paratë. Emailet dhe dokumentet e ndara me OCCRP konfirmuan pagesat e tyre dhe frustrimin që pasoi. Në tetor 2024, një email i nënshkruar nga Malvina Jonas ofronte kthimin e vetëm 22,000 dollarëve nga më shumë se 100,000 dollarë që ata kishin paguar, duke pretenduar se dërgimi i një kampioni sperme në një klinikë në Mexico City llogaritej si një vizitë në klinikë. Më vonë, ata morën një tjetër email nga World Center of Baby, ku u ofroheshin 90,000 dollarë në kuadër të një marrëveshjeje konfidenciale për zgjidhjen e mosmarrëveshjes dhe u kërkohej të hiqnin çdo koment negativ që kishin bërë për përvojën e tyre. Por çifti u tha gazetarëve se kërkonte rimbursimin e plotë. Tashmë ata po e ndjekin çështjen në Meksikë përmes një avokati atje. “Ne ende po përpiqemi të kemi fëmijë përmes një rruge tjetër. Kur të mbush 50 vjeç, do të heq dorë”, tha Jennifer, e cila mbushi 49 vjeç në qershor. Agjencia misterioze që ofron ndihmë – kundrejt një çmimi Ndërsa pikëpyetjet rreth World Center of Baby vazhdojnë, disa ish-klientë janë kontaktuar nga një tjetër agjenci surrogacie, e cila i ka nxitur të vazhdojnë rrugëtimin e tyre duke shpenzuar edhe më shumë para. Në qershor, një çift që tha se më parë kishte ruajtur embrione në Alice Clinic në Kiev mori një email nga një përfaqësues i Blue Oak Fertility, i cili pretendonte se materialet e tyre biologjike ishin “të sigurta dhe të kriopreservuara”. Në email thuhej se agjencia po bashkëpunonte me “klinikën në Ukrainë” për një “Special Sibling Transition Program”, në mënyrë që klientët të mund të zgjeronin familjet e tyre ekzistuese duke përdorur materialet e ruajtura – me një kosto prej më shumë se 40,000 eurosh. Por, ashtu si me World Center of Baby, është e vështirë të gjenden të dhëna se kush qëndron pas Blue Oak Fertility. Faqja e internetit e Blue Oak Fertility thotë se kompania është me bazë në Shtetet e Bashkuara dhe se është regjistruar për herë të parë si subjekt juridik në vitin 2017, përpara se të lançonte markën Blue Oak Fertility këtë vit. Ajo ofron programe ndërkombëtare surrogacie që kushtojnë deri në 200,000 dollarë dhe pretendon se funksionon sipas parimit “escrow-first”, për të garantuar sigurinë e pagesave. Në fund të emaileve të saj figuron një numër telefoni nga Florida, por gazetarët nuk gjetën asnjë subjekt të regjistruar në Florida me emrin Blue Oak Fertility. Kur u kontaktua nga gazetarët, Blue Oak Fertility fillimisht u ofrua të dërgonte dokumentacionin e regjistrimit të kompanisë që do të konfirmonte historikun e saj, por nuk e bëri këtë, pavarësisht kërkesave të përsëritura. Gazetarët gjithashtu nuk gjetën asnjë markë të regjistruar apo markë tregtare me emrin Blue Oak Fertility në bazën e të dhënave të administruar nga Organizata Botërore e Pronësisë Intelektuale, një agjenci e Kombeve të Bashkuara që mbledh të dhëna për pronësinë intelektuale nga 194 vende. Megjithatë, gazetarët gjetën disa mbivendosje në personelin e Blue Oak Fertility dhe World Center of Baby. Të dhënat e regjistrimit të domain-it tregojnë se Yuri Star, presidenti i regjistruar i World Center of Baby, figuron si regjistruesi i emrit të domain-it të faqes së internetit të Blue Oak Fertility, i krijuar në prill 2026. Ndërsa një prind i ardhshëm mori në korrik një email të nënshkruar nga Daniel Epshtein, ish-drejtori operacional i World Center of Baby, me një listë të vendeve të mundshme dhe çmimeve që ofronte agjencia. Duke folur me gazetarët në telefon, Star e përshkroi Blue Oak Fertility si “një palë të tretë krejtësisht të pavarur, që ka qenë në aktivitet prej 10 ose 12 vitesh” dhe mohoi çdo lidhje me World Center of Baby. Në një email të mëvonshëm, ai shkroi se nuk e njihte kompaninë që qëndronte pas markës. “Nuk kam qenë palë në asnjë marrëveshje me ndonjë kompani pronare dhe nuk më është dhënë asnjë informacion për të”, tha Star, duke shtuar se ishte punësuar si konsulent për të regjistruar domain-in e Blue Oak Fertility dhe për të kryer punë administrative të lidhura me të. Epshtein u tha gazetarëve se nuk kishte “asnjë lidhje korporative apo financiare” mes Blue Oak Fertility dhe World Center of Baby dhe se, që prej kolapsit të World Center of Baby, kishte punuar gjithashtu me agjenci të tjera si specialist i pavarur. Ai tha se asnjë prej klientëve të World Center of Baby me të cilët kishte kontaktuar nuk kishte përfunduar te Blue Oak Fertility. Blue Oak Fertility u tha gjithashtu gazetarëve se agjencia nuk ka asnjë marrëdhënie korporative, financiare apo operacionale me World Center of Baby ose World Center Group Corp. Si Epshtein, ashtu edhe Blue Oak thanë se kishin ndërhyrë pas kolapsit të World Center of Baby, në përpjekje për të ndihmuar personat, materialet biologjike të të cilëve kishin mbetur pas. (Blue Oak Fertility tha se ishte një prej disa agjencive që kishin kontaktuar ish-klientët e World Center of Baby për të parë nëse ishin të interesuar për një program tjetër surrogacie, mes mundësive të tjera.) Por një ish-kliente e World Center of Baby, e cila kërkoi të mbetej anonime për të mbrojtur privatësinë e familjes së saj, tha se marrja krejt papritur e një emaili nga Blue Oak Fertility kishte qenë thellësisht shqetësuese. “Katër vjet pasi lindi vajza jonë e vetme, na u desh të merrnim vendimin për të asgjësuar embrionet që na kishin mbetur. Ishte një vendim jashtëzakonisht i dhimbshëm, për të cilin na u deshën muaj të tërë”, u tha ajo gazetarëve. “Ne nënshkruam formularët e pëlqimit dhe nuk dëgjuam më asgjë, ndaj supozuam se embrionet ishin asgjësuar, derisa morëm një email nga një kompani e re që na ofronte një ulje çmimi për të bërë një tjetër proces surrogacie me embrionet për humbjen e të cilave ne tashmë kishim kaluar procesin e zisë.” Ish-klientja e World Center of Baby tha se i ishte përgjigjur emailit duke kërkuar konfirmim se embrionet ishin asgjësuar, por nuk kishte marrë asnjë përgjigje. “Jemi të tronditur, të hutuar dhe të shqetësuar, sepse nuk e dimë nëse embrionet janë asgjësuar vërtet apo janë shitur te një kompani për t’u përdorur diku tjetër”, tha ajo. (Blue Oak Fertility nuk iu përgjigj një kërkese për koment lidhur me rastin e saj.) Ndërkohë, ish-drejtoresha në detyrë e Alice Clinic të World Center of Baby në Kiev, Iryna Myronova, tha se u kishte kërkuar ish-punonjësve të World Center of Baby të ndihmonin prindërit e ardhshëm për të zhvendosur materialin e tyre gjenetik dhe se po financonte personalisht ruajtjen e një pjese të materialit gjenetik në një ambient të ri – por nuk e dinte se për sa kohë do të mund ta mbante atje. “Nuk e di se kur mund të ndryshojnë thjesht bravat – dhe kaq, gjithçka do të humbasë”, tha ajo. / Shteg.org
