Lajme Zone
Amerikanët kanë vetëm 100 ditë për të shpëtuar demokracinë e tyre
PolitikëPamfleti

Amerikanët kanë vetëm 100 ditë për të shpëtuar demokracinë e tyre

Një fitore e madhe në stilin hungarez është e vetmja gjë që mund të pengojë përpjekjet e Donald Trump për të manipuluar zgjedhjet e mesit të mandatit. Donald Trump Në një kohë kur bota po përballet me fenomene ekstreme të motit, mund të duket e çuditshme të thuhet se Shtetet e Bashkuara kanë nevojë për një "ortek". Por pikërisht një "ortek" elektoral, një humbje dërrmuese e Donald Trump në zgjedhj

Një fitore e madhe në stilin hungarez është e vetmja gjë që mund të pengojë përpjekjet e Donald Trump për të manipuluar zgjedhjet e mesit të mandatit. Donald Trump Në një kohë kur bota po përballet me fenomene ekstreme të motit, mund të duket e çuditshme të thuhet se Shtetet e Bashkuara kanë nevojë për një "ortek". Por pikërisht një "ortek" elektoral, një humbje dërrmuese e Donald Trump në zgjedhjet e mesmandatit të nëntorit është ajo që i duhet vendit për të nisur korrigjimin e përkeqësimit të shpejtë dhe të qëllimshëm të demokracisë.

Instituti prestigjioz Varieties of Democracy (V-Dem) i Universitetit të Goteborgut vlerëson se gjatë vitit 2025, SHBA-ja pësoi një nga rëniet më të shpejta të demokracisë liberale në histori. Në raportin e tij për vitin 2026 thuhet se demokracia amerikane ndodhet në gjendjen më të keqe të 60 viteve të fundit.

Ndërsa republika amerikane shënon 250-vjetorin e themelimit, rreziku për të cilin paralajmëruan dikur antifederalistët, si Patrick Henry që një president me pushtet të tepërt të abuzonte me kompetencat e tij dhe të përpiqej të bëhej një mbret i ri duket më pranë se kurrë.

Analistët e V-Dem theksojnë se gjatë vitit 2025 Donald Trump nënshkroi plot 225 urdhra ekzekutivë, ndërsa Kongresi, i kontrolluar nga republikanët, miratoi vetëm 49 ligje, shumica e tyre me rëndësi të kufizuar. Ndërkohë, "Projekti 2025" i Heritage Foundation, i hartuar për të forcuar pushtetin presidencial përmes teorisë së "ekzekutivit unitar", është zbatuar tashmë në më shumë se gjysmën e objektivave të tij, edhe falë disa vendimeve të Gjykatës Supreme.

Në manualin e çdo politikani me prirje autoritare, një kapitull i rëndësishëm është manipulimi i zgjedhjeve. Ka shenja se Trump po e merr këtë shumë seriozisht. Përveç manipulimit të kufijve elektoralë, një praktikë që edhe demokratët e kanë përdorur në disa raste, po ndërmerren hapa për t'ua vështirësuar votimin grupeve që zakonisht mbështesin demokratët. Kjo po bëhet duke kufizuar votimin me postë, duke kërkuar dokumente shtesë për të provuar shtetësinë ose përmes procedurave të tjera ligjore dhe burokratike.

Nëse zgjedhjet e 3 nëntorit prodhojnë rezultate shumë të ngushta në disa zona kyçe që përcaktojnë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve, republikanët ka gjasa të përdorin çdo mjet për të kundërshtuar ose përjashtuar kandidatët demokratë fitues.

Pikërisht për këtë arsye nevojitet një fitore dërrmuese. Përvoja tregon se kur pakënaqësia ndaj qeverisë është e përhapur dhe shoqërohet me pjesëmarrje të lartë në votime, ajo mund të kapërcejë edhe pengesat që ngre një udhëheqës me prirje autoritare. Zgjedhjet mund të mos jenë krejtësisht të lira apo plotësisht të ndershme, por një fitore e thellë është e pamundur të vihet në dyshim.

Paradoksalisht, personi që po kontribuon më shumë për një humbje të madhe të Trumpit është vetë Trump.

Edhe pse fushata e tij u përqendrua te problemet e përditshme të qytetarëve, vendosja e tarifave doganore dhe përfshirja në luftën me Iranin kanë rritur koston e jetesës, veçanërisht çmimin e karburanteve.Nuk duket se ekziston një rrugë e qartë drejt paqes apo fitores në luftën kundër Iranit. Sipas shifrave zyrtare, konflikti ka kushtuar tashmë 37.5 miliardë dollarë, ndërsa administrata ka kërkuar edhe 67.1 miliardë dollarë shtesë. Sondazhet tregojnë se afro 60 për qind e amerikanëve e kundërshtojnë luftën dhe po aq është edhe niveli i mosmiratimit ndaj presidentit.

Në këtë pakënaqësi ndikon edhe perceptimi për korrupsion. Sipas disa vlerësimeve, Trump dhe familja e tij kanë shtuar pasurinë me rreth 2 miliardë dollarë gjatë mandatit. Zbulimi më i fundit lidhet me planin e presidentit të FIFA-s, Gianni Infantino, për të shitur aksione të organizimit të Kupës së Botës një fondi investimesh të drejtuar nga Joshua Kushner, kunati i Ivanka Trump. Një zhvillim që duket sikur tejkalon edhe satirën politike.

Për demokratët, kjo situatë është si të kenë përballë një portë bosh. Megjithatë, pyetja është se kush do ta shënojë golin. Ende nuk duket një figurë që të udhëheqë opozitën në nivel kombëtar dhe të kanalizojë pakënaqësinë në një fushatë të organizuar dhe bindëse.

Njohës të politikës amerikane argumentojnë se kjo nuk është domosdoshmërisht e pazakontë. Zgjedhjet e mesmandatit zakonisht shndërrohen në një referendum për presidentin në detyrë dhe partia që qeveris zakonisht humbet vende në Kongres. Megjithatë, madhësia e humbjes ndryshon shumë nga një cikël zgjedhor te tjetri. Një humbje me më pak se dhjetë vende këtë vit mund të çojë në përplasje të forta politike, madje edhe në tensione serioze.

Edhe pse sistemi amerikan nuk kërkon domosdoshmërisht një lider të vetëm të opozitës deri në zgjedhjen e kandidatit presidencial në vitin 2028, demokratët po humbasin një mundësi të artë. Chuck Schumer nuk po arrin të frymëzojë elektoratin, ndërsa energjia politike po vjen kryesisht nga figura progresiste si kryebashkiaku i Nju Jorkut, Zohran Mamdani. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse kandidatë të tillë mund të fitojnë në shtete vendimtare si Miçigani apo Uiskonsini.

Ekziston edhe argumenti se larmia e kandidatëve mund të jetë një avantazh, pasi çdo shtet ka realitete të ndryshme politike. Por mjafton zgjedhja e kandidatëve të gabuar në disa prej 35 garave për Senatin që demokratët të humbasin edhe mundësinë e vogël për të marrë kontrollin e Dhomës së Lartë.

Në fund, në lojë nuk është vetëm e ardhmja e Partisë Demokratike, por vetë e ardhmja e demokracisë amerikane. Marrja e kontrollit të Dhomës së Përfaqësuesve është minimumi i nevojshëm për të nisur frenimin dhe, ndoshta, kthimin pas të përkeqësimit të demokracisë liberale.

Nëse kjo ndodh, Kongresi do të mund të ushtrojë më shumë kontroll mbi administratën, të zhvillojë hetime dhe, nëse do të jetë e nevojshme, të nisë procedura për shkarkimin e presidentit. Por efekti më i madh i një fitoreje dërrmuese do të ishte psikologjik: Trump do të fillonte të shihej si ajo që ai e konsideron etiketën më të rëndë në politikë, një humbës.

Pikërisht për këtë arsye, ai pritet të bëjë gjithçka për të penguar demokratët të marrin kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve ose, nëse kjo ndodh, ta delegjitimojë atë. Megjithatë, ky do të ishte vetëm fillimi i fundit të kësaj përballjeje politike.

Vitin e kaluar u tha se amerikanët kishin 400 ditë për të shpëtuar demokracinë e tyre. Tani kanë mbetur pak më shumë se 90 ditë./ Përshtatur nga El Pais Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota CNN: Pentagoni në hall, kërkon ide "krijuese" për të ndëshkuar Iranin 3 Gusht 2026, 10:2010:20Rajoni dhe Bota Rusia sulmon me dronë tre anije në Detin e Zi, Moska: Transportonin pajisje ushtarake për Ukrainën 3 Gusht 2026, 10:0510:05Rajoni dhe Bota Detaje nga krimi makabër në Greqi, 26-vjeçari vrau turisten për shkak të bindjeve fetare 3 Gusht 2026, 09:4609:46Rajoni dhe Bota Pamje tronditëse nga Greqia, kuajt vrapojnë për t'i shpëtuar flakëve; zjarri ‘pushton’ Atikën perëndimore (Video) 3 Gusht 2026, 09:1809:18Rajoni dhe Bota Kriza e emigrantëve në Spanjë; pse Europa u nda në dysh? 3 Gusht 2026, 09:1709:17Rajoni dhe Bota "Dua vetëm një të ardhme", drama e 17-vjeçarit që humbi shokun në det gjatë rrugës për në Ceuta 3 Gusht 2026, 09:0809:08Rajoni dhe Bota