Taksapaguesit shqiptarë mund të përballen me një tjetër faturë të kripur nga gjykatat ndërkombëtare. Sinjalet e dhëna nga biznesmeni Behgjet Pacolli se kompania e tij MABCO Constructions SA po përgatitet t’i drejtohet arbitrazhit nëse qeveria anulon kontratën për Aeroportin e Vlorës, kanë rikthyer në skenë hijen e përplasjeve të kushtueshme ligjore me investitorët e huaj.
Pavarësisht se deri tani nuk ka një padi të regjistruar zyrtarisht, deklaratat e fundit tregojnë se palët po shkojnë drejt një krisjeje të thellë që mund të përfjë në dyert e drejtësisë ndërkombëtare.
Mbi 320 milionë euro të ekspozuara dhe akuza për pengesa
Sipas reagimit publik të Pacollit, kompania nuk ka marrë asnjë njoftim zyrtar nga Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë për nisjen e procedurës së prishjes së kontratës, duke e mësuar këtë zhvillim vetëm përmes medias.
Ai deklaron se nëse zgjidhja e kontratës zyrtarizohet, MABCO do të kërkojë të drejtën e saj në arbitrazh tregtar, pasi pretendon se është penguar padrejtësisht në përfundimin e veprës. Fatura fillestare: Pacolli nëllogarit se kompania është e ekspozuar me mbi 320 milionë euro, pa llogaritur këtu fitimin e munguar dhe shpenzimet e proceseve ligjore. Gjendja e projektit: Sipas tij, punimet ishin drejt fundit dhe projekti ndodhej vetëm pak para procesit të certifikimit. Problem me kantierin: Ndër të tjera, biznesmeni pretendon se pas një vendimi gjykate kompania u bllokua të hyjë në kantier, çka solli dëmtim dhe vjedhje të pajisjeve. Ai thekson se shteti nuk mund të përdorë si pretekst për anulim kontrate ngjarje të shkaktuara nga vetë veprimet ose mosveprimet e tij. Berisha: Dëmi për buxhetin mund të arrijë në 500 milionë euro
Lidhur me situatën e krijuar ka reaguar edhe kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha, i cili pretendon se zgjidhja e kësaj kontrate do t'u kushtojë financave publike një shifër edhe më të lartë. "Shqiptarët... po prishin një kontratë, për të cilën garantoj qytetarët e këtij vendi se do gjobiten me së paku 500 milionë euro," deklaroi Berisha, duke akuzuar drejtuesit e qeverisë për prapaskena lidhur me aksionet e projektit. Sidoqoftë, deri më tani nuk ka ndonjë dokument zyrtar apo përllogaritje publike që vërteton shifrën e pretenduar nga opozita.
Pesha e precedentit "Becchetti"
Kjo përplasje ngjall shqetësim për shkak të precedentëve të mëparshëm që i kanë kushtuar miliona euro shtetit.
Rasti më tronditës mbetet ai i sipërmarrësit italian Francesco Becchetti. Në vitin 2024, gjykata e arbitrazhit (ICSID) e detyroi Shqipërinë t'i paguante atij dhe kompanive të tij rreth 110 milionë euro dëmshpërblim bashkë me interesat, duke shënuar një nga humbjet më të mëdha financiare të vendit në gjyqet ndërkombëtare.
Çfarë pritet të ndodhë në vijim?
Për momentin, në gjykatat e arbitrazhit nuk ka ende një çështje të hapur. Gjithçka do të varet nga hapat e mëtejshëm të Ministrisë së Infrastrukturës.
Nëse kontrata anulohet përfundimisht pa një zgjidhje me mirëkuptim mes palëve, atëherë konflikti do të kalojë te trupa e arbitrave ndërkombëtarë. Ata do të shqyrtojnë pretendimet e MABCO-s dhe mbrojtjen e shtetit shqiptar për të vendosur nëse ka pasur shkelje dhe nëse Shqipëria do të duhet të paguajë një tjetër faturë të rëndë financiare.