Marrëveshja 3.5 miliardë euro me Greqinë dhe zgjerimi i bashkëpunimit izraelit me Shqipërinë e Maqedoninë e Veriut po ndërtojnë një kundërpeshë ndaj ndikimit të Erdoganit në rajon... Greqia po përgatitet të finalizojë një nga marrëveshjet më të rëndësishme ushtarake në rajon, si për vlerën financiare, ashtu edhe për peshën gjeopolitike dhe gjeostrategjike.
Athina ka miratuar blerjen nga Izraeli të një sistemi shumështresor të mbrojtjes ajrore, me një vlerë prej rreth 3.5 miliardë eurosh, afro 4 miliardë dollarë. Kjo përbën një nga marrëveshjet më të mëdha ushtarake të realizuara ndonjëherë në Ballkan.
Greqia e ka quajtur sistemin “Mburoja e Akilit”. Ai do të ndërthurë radarë, raketa kundërajrore dhe teknologji kundër dronëve, me synimin për të krijuar një rrjet të integruar mbrojtës në të gjithë territorin grek.
Projekti pritet të përfshijë sisteme izraelite si “Barak”, “Spyder” dhe komponentë të tjerë të prodhuar nga kompanitë Rafael Advanced Defense Systems dhe Israel Aerospace Industries. Greqia po blen veçmas nga kompania Elbit Systems edhe sistemet raketore PULS, të cilat pritet t’i vendosë përgjatë kufirit lindor dhe në ishujt e Egjeut.
Sipas të dhënave të publikuara nga Reuters, industria greke do të prodhojë të paktën 25 për qind të komponentëve të “Mburojës së Akilit”. Kjo e kthen marrëveshjen edhe në një projekt të rëndësishëm industrial, me kontrata, vende pune dhe transferim teknologjie për kompanitë vendase.
Kryeministri Qirjako Micotaqis mund ta përdorë këtë investim për të forcuar politikisht qeverinë e tij, sidomos përmes përfshirjes së industrisë greke të mbrojtjes. Megjithatë, pesha më e madhe e marrëveshjes qëndron te dimensioni gjeopolitik.
Greqia po ndërton një sistem të aftë për ta mbrojtur hapësirën e saj ajrore nga raketat, avionët dhe dronët. Kërcënimi që Athina vlerëson tradicionalisht si më të afërt lidhet me Turqinë, megjithëse të dyja vendet bëjnë pjesë në NATO. Përplasjet për hapësirën ajrore, ujërat territoriale, Qipron dhe burimet energjetike në Mesdheun Lindor vazhdojnë ta ushqejnë këtë rivalitet.
Sistemi mund ta mbrojë Greqinë edhe nga kërcënime që burojnë nga Lindja e Mesme, përfshirë raketat me rreze të gjatë dhe dronët. Megjithatë, ngritja e tij nuk lidhet vetëm me nevojat teknike të mbrojtjes greke. Ajo pasqyron edhe një riorganizim më të gjerë të aleancave në Mesdheun Lindor dhe në Ballkan.
Izraeli po e zgjeron praninë e tij ushtarake, teknologjike dhe diplomatike në rajon. Ky zgjerim vështirë se mund të ndahet nga strategjia e Shteteve të Bashkuara, të cilat mbeten fuqia kryesore e sigurisë në hapësirën euroatlantike.
Uashingtoni i ndërton strategjitë rajonale përmes marrëveshjeve afatgjata, kontratave ushtarake, bashkëpunimit teknologjik dhe aleancave të ndërthurura. Zhvillimet e fundit tregojnë se Izraeli po merr një rol më të madh në këtë arkitekturë.
Krahas marrëveshjes me Greqinë, Izraeli ka intensifikuar marrëdhëniet edhe me Maqedoninë e Veriut. Ministri i Jashtëm maqedonas, Timço Mucunski, vizitoi Jerusalemin dhe zhvilloi bisedime me homologun e tij izraelit, Gideon Sa’ar.
Dy ministrat firmosën marrëveshje bashkëpunimi në arsim, kulturë dhe sport, ndërsa diskutuan zgjerimin e marrëdhënieve në siguri, teknologji, bujqësi, administrimin e ujërave, shëndetësi, turizëm dhe inovacion. Ata folën edhe për bashkëpunimin ndërmjet industrive të mbrojtjes, shtimin e investimeve dhe rivendosjen e fluturimeve të drejtpërdrejta.
Në një intervistë për “The Jerusalem Post”, Mucunski deklaroi se Maqedonia e Veriut e ka kthyer forcimin e marrëdhënieve me Izraelin në një përparësi të politikës së jashtme.
Ai përmendi edhe ndihmën që mjekët izraelitë u dhanë të plagosurve nga zjarri në diskotekën e Koçanit në vitin 2025. Izraeli dërgoi një ekip mjekësor për të ndihmuar autoritetet maqedonase pas tragjedisë.
Ky afrim krijon një raport të ri forcash edhe brenda koalicionit qeveritar në Shkup. Partitë shqiptare të VLEN-it, disa prej të cilave mbajnë qëndrime të afërta me politikën e Rexhep Tajip Erdoganit dhe kritike ndaj Izraelit, përballen tani me një orientim të qartë të qeverisë drejt Jerusalemit.
Edhe Shqipëria ka zgjeruar bashkëpunimin me industrinë izraelite të mbrojtjes. Kompania Elbit Systems është përfshirë në projekte për sistemet e artilerisë, dronët, trajnimin dhe ringritjen e Akademisë së Aviacionit në Vlorë.
Prania izraelite në sistemet e sigurisë dhe mbrojtjes së Greqisë, Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut tregon një lëvizje të koordinuar që prek drejtpërdrejt zonat ku Turqia ka ndërtuar prej vitesh ndikim politik, ekonomik, kulturor dhe fetar.
Izraeli po shndërrohet kështu në një kundërpeshë ndaj ambicies së Erdoganit për ta rikthyer Turqinë si fuqinë udhëheqëse të hapësirës së dikurshme osmane.
Uashingtoni i ka njohur Ankarasë një rol të rëndësishëm në Sirinë e re, ku Turqia mbështet qeverinë e presidentit Ahmed al-Sharaa dhe ruan një prani të drejtpërdrejtë ushtarake, politike dhe ekonomike.
Siria ka firmosur gjithashtu një marrëveshje për kërkimin e naftës dhe gazit në det me kompaninë amerikane Chevron dhe grupin nga Katari UCC Holding. Marrëveshjen e lidhi Kompania Siriane e Naftës, jo qeveria turke. Megjithatë, Ankaraja po negocion paralelisht me Damaskun për kërkimin e hidrokarbureve, rindërtimin e rrjetit energjetik dhe shtimin e kapaciteteve të furnizimit me energji elektrike.
Turqia është sot një nga mbështetëset kryesore të qeverisë së re siriane, por nuk mund të cilësohet ende protektore e vetme e Sirisë. Në territorin dhe politikën siriane ndërthuren interesat e Turqisë, Shteteve të Bashkuara, Izraelit, vendeve arabe, Rusisë dhe fuqive europiane.
Uashingtoni vazhdon ta shohë me rezervë politikën e Erdoganit. Blerja nga Turqia e sistemit rus S-400 shkaktoi një nga përplasjet më të forta mes dy aleatëve të NATO-s dhe solli përjashtimin e Ankarasë nga programi i avionëve F-35.
Në këtë kuadër, forcimi i Izraelit në Ballkan funksionon edhe si një pykë politike ndaj ndikimit turk. Izraeli po hyn në vende ku Ankaraja ka investuar prej vitesh përmes diplomacisë, biznesit, institucioneve fetare dhe projekteve të TIKA-s.
Dobësimi i monopolit turk mbi këto marrëdhënie mund t’u japë vendeve të Ballkanit më shumë hapësirë politike. Për Shqipërinë, kjo ka rëndësi të veçantë, pasi ndikimi turk ka ndërhyrë herë pas here edhe në debatet mbi identitetin, historinë dhe trashëgiminë kombëtare.
Ankaraja tani duhet të sillet me më shumë kujdes. Për vite me radhë, TIKA financoi rindërtimin e objekteve të trashëgimisë osmane dhe Turqia i përdori këto projekte si instrument të ndikimit të saj kulturor dhe gjeopolitik.
Përplasja ndërmjet Turqisë dhe Izraelit mund të prodhojë megjithatë pasoja të paparashikueshme. Edhe nëse Shtetet e Bashkuara përpiqen ta mbajnë nën kontroll, rivaliteti mund të forcojë aktorë rajonalë që nuk ndjekin domosdoshmërisht interesa të përbashkëta me Shqipërinë. Greqia përbën shembullin më të afërt.
Vendet e vogla, si Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut, nuk e përcaktojnë dot lojën e fuqive të mëdha. Ato mund të përpiqen vetëm të mbrojnë interesat e tyre dhe të shmangin kthimin në terren përplasjesh mes aleatëve më të fuqishëm.
Për Shqipërinë, pika kryesore e referimit mbeten Shtetet e Bashkuara. Emërimi i një diplomati me përvojë të gjatë ushtarake dhe njohje të Lindjes së Mesme, Turqisë dhe operacioneve të sigurisë sinjalizon se Uashingtoni po e shikon Tiranën edhe si pjesë të arkitekturës së re strategjike në Ballkan.
Marrëveshja greko-izraelite nuk përfaqëson vetëm një blerje raketash. Ajo tregon se Mesdheu Lindor dhe Ballkani po hyjnë në një fazë të re të rivalitetit mes Izraelit dhe Turqisë, nën vështrimin dhe ndikimin e drejtpërdrejtë të Shteteve të Bashkuara./Pamfletishba turqia izraeli ballkani Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Politike Bardhi ironizon dokumentin “BESA” të Ramës: Qytetarët paguajnë më shumë për naftën, qeveria fiton 30 Gusht 2026, 12:2912:29Politike “The Albanian Files”, Ina Zhupa akuza Ramës: Projekti i tij për një Shqipëri në funksion të oligarkëve 30 Gusht 2026, 11:2211:22Politike “Nuk përjashtoj asgjë”/ Sigfrido Ranucci surprizon pas largimit nga “Report”, gazetari që trazoi Edi Ramën hap dyert e politikës 30 Gusht 2026, 11:2311:23Politike Rama po tenton të 'nxjerrë dhjamë nga pleshti', çfarë fshihet pas dokumentit që sfidon socialistët? 29 Gusht 2026, 20:3820:38Politike Bildt ngre alarmin për Ballkanin: Flitet më shumë për hakmarrje se për pajtim, historia mund të përsëritet… 29 Gusht 2026, 18:5718:57Politike Mbi 130 mln euro tenderë këtë vit, Vangjel Tavo “superfuqia” e pushtetit vendor! 29 Gusht 2026, 18:5118:51Politike