Nga Anke Dankers, dpa Shumë prej nesh po u drejtohen chatbot-eve të inteligjencës artificiale kur përballen me vështirësi që lidhen me shëndetin mendor. Mjekët shpjegojnë se deri në çfarë mase këto mjete mund të ndihmojnë dhe cilat janë kufizimet e tyre, duke theksuar se ato nuk mund të zëvendësojnë terapinë.Lexo edhe:Vitamina C mund të pengojë formimin e substancave që lidhen me kancerin në stomak, zbulimi i ri shkencor Mund të jeni duke hasur vështirësi për të gjetur terapistin e duhur ose mund të keni nevojë për ndihmë më shpejt sesa mund të siguroni një takim për këshillim psikologjik. Shumë prej nesh, veçanërisht të rinjtë, po u drejtohen chatbot-eve si Gemini, Claude ose ChatGPT, të cilët duken si dëgjues mirëkuptues. Në fund të fundit, nëse e përdorim inteligjencën artificiale si bashkëbiseduese për të marrë këshilla dhe për të diskutuar problemet tona, pse të mos e përdorim edhe për çështjet që lidhen me shëndetin mendor? Megjithatë, kjo shoqërohet me kufizime dhe rreziqe. Ne u konsultuam me psikologë, të cilët ishin të qartë në qëndrimin e tyre se inteligjenca artificiale nuk mund të zëvendësojë ndihmën psikologjike të ofruar nga një person. Pse u drejtohen njerëzit mjeteve të inteligjencës artificiale kur kanë probleme me shëndetin mendor? Kjo varet, natyrisht, nga vendi ku jetoni, por, për shembull, në Gjermani, kushdo që kërkon një vend në një program terapie duhet të presë mesatarisht 20 javë, thotë Christiane Eichenberg, drejtuese e Institutit për Psikosomatikën në Universitetin Privat Sigmund Freud në Vjenë. Kjo mungesë e shërbimeve të kujdesit nuk është aspak arsyeja e vetme për popullaritetin e chatbot-eve, thotë Eichenberg, psikologe dhe autore e një libri mbi Inteligjencën Artificiale dhe Psikoterapinë. "Ato janë të disponueshme gjatë gjithë kohës dhe nuk gjykojnë. Mund të komunikojmë me to pa pasur frikë se do të gjykohemi apo stigmatizohemi." Gjithashtu, për shumë njerëz, të folurit me një kompjuter ose telefon e bën më të lehtë hapjen dhe shprehjen e ndjenjave. "Ndien më pak presion për të treguar një pamje të fortë dhe mund t'i shprehësh më intensivisht ndjenjat, siç është trishtimi", thotë Eichenberg. Si ndryshojnë chatbot-et e përgjithshme nga aplikacionet për shëndetin mendor? Disa njerëz u drejtohen chatbot-eve të përgjithshme për të diskutuar stresin e përditshëm, ndjenjat ose ankthin. Megjithatë, ekzistojnë gjithashtu chatbot-e dhe aplikacione të bazuara në inteligjencën artificiale, të cilat janë zhvilluar posaçërisht me fokus te shëndeti mendor dhe janë krijuar për t'i ndihmuar përdoruesit të reflektojnë mbi emocionet e tyre, të kapërcejnë frikërat ose të menaxhojnë stresin. Ndryshe nga chatbot-et e përgjithshme, në varësi të vendit ku ndodheni, mund të gjeni programe për shëndetin mendor të bazuara në inteligjencën artificiale. Disa prej tyre janë vlerësuar shkencërisht dhe funksionojnë në bazë të një protokolli trajtimi të validuar klinikisht. "Efektet janë të krahasueshme me ato të psikoterapisë kur këto sisteme përdoren për një periudhë prej katër deri në tetë javësh, sipas kërkimeve të disponueshme deri më tani", thotë Eichenberg. Megjithatë, mbetet e paqartë se sa të qëndrueshme dhe afatgjata janë këto efekte. A mund të ndihmojnë vërtet chatbot-et në problemet e shëndetit mendor? Një dëgjues i vëmendshëm, i kujdesshëm dhe gjithmonë i disponueshëm "Në fillim, kjo është tërheqëse për shumicën prej nesh", thotë Kevin Hilbert, profesor i Psikologjisë Klinike dhe Psikoterapisë në Universitetin e Shëndetit dhe Mjekësisë në Erfurt (HMU). Studimet fillestare sugjerojnë se përdorimi i inteligjencës artificiale në rastet e shqetësimeve të lehta psikologjike mund të jetë më efektiv sesa të mos bësh asgjë. Pikërisht në raste të tilla, këto sisteme mund të ndihmojnë duke i fuqizuar përdoruesit, duke i ndihmuar të organizojnë mendimet e tyre dhe duke i mbështetur në procesin e vetëreflektimit. "Studimet fillestare kanë treguar gjithashtu rezultate mjaft të mira në rastet e ankthit, stresit të lartë ose simptomave të hershme të depresionit", thotë Hilbert. Megjithatë, në tërësi, ende nuk ka kërkime të mjaftueshme për të nxjerrë përfundime përfundimtare. Chatbot-et terapeutike të specializuara mund të jenë veçanërisht të dobishme për të mbuluar periudhën e pritjes deri në fillimin e terapisë ose për të plotësuar terapinë tradicionale, thotë Eichenberg. "Ato mund të mbështesin vetëmenaxhimin, të shërbejnë si një mjedis ushtrimi për shembull, përmes lojërave me role ose të ofrojnë mbështetje të vlefshme në kohë reale në situata akute stresuese." Cilat janë kufizimet? "Bot-et nuk mund të zëvendësojnë psikoterapinë", thekson Eichenberg.

