Ndryshimet në aromën natyrale të trupit nuk janë gjithmonë shkak për shqetësim, por disa prej tyre mund të sinjalizojnë një gjendje shëndetësore të fshehur. Ekspertët shpjegojnë se kur duhet të shqetësohemi. Ndryshimet në aromën e trupit, nga era e kripur e djersës pas një stërvitjeje të lodhshme deri te era e rëndë e gojës me të cilën zgjohemi në mëngjes, mund të japin të dhëna për shëndetin, metabolizmin dhe zakonet tona të përditshme. Ndonjëherë, këto të dhëna mund të jenë befasuese.Lexo edhe:Dieta që mund të vërë në kontroll diabetin e tipit 2, ja cilat ushqime rekomandojnë ekspertët Për shembull, një studim i publikuar së fundmi në revistën Scientific Reports zbuloi se marrja e mostrave me tampon nga kërthiza mund të identifikojë aroma të trupit që mund të ndihmojnë në zbulimin e shenjave të hershme të sëmundjeve, përfshirë sëmundjen e Parkinsonit, dëmtimin e lehtë njohës dhe Covid-19. Studiuesit zgjodhën kërthizën, së bashku me vrimat e hundës dhe pjesën e jashtme të veshëve, sepse besonin se këto zona mund të shërbenin si “rezervuarë aromash”, pra vende ku aromat natyrale kishin më pak gjasa të mbuloheshin nga deodorantët, parfumet dhe substancat e tjera kimike të jashtme. “Ka kuptim, sepse aroma e trupit shpesh është pjesë e vlerësimit fillestar klinik dhe jep të dhëna për atë që po ndodh në organizmin e pacientit, qoftë një ndryshim në metabolizëm, një patologji e fshehur apo reaksione kimike”, thotë Dr. Nisa Aslam, mjeke e përgjithshme në Shërbimin Kombëtar Shëndetësor (NHS). Por çfarë mund të na tregojnë në të vërtetë ndryshimet në aromën e trupit, nga era e frymëmarrjes deri te ajo e urinës, për shëndetin tonë? Dhe kur duhet të kërkojmë këshillë mjekësore? Frymëmarrje me aromë frutash ose të ngjashme me atë të acetonit Një aromë e lehtë frutash ose e ngjashme me acetonin në frymëmarrje mund të shkaktohet nga “agjërimi, dietat me shumë pak karbohidrate ose aktiviteti fizik intensiv”, shpjegon Dr. Andrej Bozic, kirurg oral në Dentum. Të gjitha këto “e bëjnë trupin të djegë yndyrën për të prodhuar energji, duke krijuar ketone, të cilat i japin frymëmarrjes një aromë të lehtë, por të dallueshme”. Ndërsa kjo mund të jetë një përgjigje normale ndaj ndryshimeve në ushqyerje ose nevojave për energji, një aromë e theksuar frutash mund të jetë gjithashtu një shenjë paralajmëruese e diabetit të pakontrolluar. “Kur trupi nuk arrin ta përdorë siç duhet glukozën, ai zbërthen yndyrën në vend të saj dhe prodhon ketone”, shpjegon Bozic. “Në ketoacidozën diabetike, e cila është një urgjencë mjekësore, frymëmarrja ka një aromë të dallueshme frutash dhe kjo shpesh shoqërohet me etje të tepruar, urinim të shpeshtë, të përziera, dhimbje barku, frymëmarrje të shpejtë dhe përgjumje.” Ketoacidoza diabetike mund të shkaktojë dehidratim të rëndë dhe komplikime të tjera kërcënuese për jetën, përfshirë dëmtimin e veshkave dhe humbjen e vetëdijes. Kushdo që përjeton simptoma që sugjerojnë këtë gjendje duhet të kërkojë menjëherë ndihmë mjekësore urgjente, veçanërisht nëse ka diabet ose dyshon se mund të vuajë nga kjo sëmundje. Urinë me erë të fortë dhe të rëndë Infeksioni i traktit urinar mund të shkaktojë më shumë sesa simptomat e zakonshme, si dhimbje ose djegie gjatë urinimit, nevojë të vazhdueshme për të urinuar dhe urinë të turbullt. Një ndryshim i dukshëm në aromën e urinës mund të jetë gjithashtu një tregues. “Nëse urina juaj ka një erë veçanërisht të fortë dhe të rëndë, kjo mund të tregojë praninë e një infeksioni të fshehur”, thotë Aslam. Kjo ndodh sepse bakteret që shumohen në traktin urinar mund të ndryshojnë përbërjen e urinës, duke shkaktuar ndonjëherë ndryshime të dukshme në pamjen dhe aromën e saj. Megjithatë, urina me erë të keqe, e marrë më vete, nuk do të thotë domosdoshmërisht se keni një infeksion. Dehidratimi, si dhe disa ushqime, ilaçe dhe suplemente, mund të ndikojnë në aromën e saj. Pirja e mjaftueshme e ujit mund të ndihmojë nëse shkaku është dehidratimi. NHS rekomandon konsumimin e sasive të mjaftueshme të lëngjeve, veçanërisht gjatë motit të nxehtë dhe kur kryeni aktivitet fizik, për të ndihmuar që urina të mbetet e çelët dhe pa erë. Nëse aroma vazhdon edhe pasi keni konsumuar mjaftueshëm lëngje, ose shoqërohet me dhimbje gjatë urinimit, urinim më të shpeshtë apo urinë të turbullt, këshillohet të kërkoni ndihmë mjekësore, thotë Aslam. Erë peshku në zonën vaginale Ndryshimet në aromën vaginale nuk janë gjithmonë shkak për shqetësim dhe “ndonjëherë mund të jenë krejtësisht normale”, thotë Eleni Mavrides, mjeke specialiste në obstetrikë dhe gjinekologji në Welbeck London. “Estrogjeni dhe progesteroni, të prodhuara nga vezoret, ndikojnë në të gjithë zonën gjenitale femërore, përfshirë sekrecionet vaginale, ndaj disa ndryshime në aromë janë të pritshme.” Megjithatë, një erë e theksuar peshku mund të tregojë vaginozë bakteriale (VB), një gjendje e zakonshme që shkaktohet nga çekuilibri i baktereve që jetojnë natyrshëm në vaginë. “Kur një paciente paraqitet me këtë simptomë, kjo sugjeron se niveli i pH-së vaginale, i cili normalisht mbahet brenda një ekuilibri shumë të ngushtë, ka ndryshuar dhe se trupi po prodhon përbërje kimike të njohura si amina të avullueshme, të cilat shkaktojnë këtë aromë”, shpjegon Aslam. Era mund të bëhet më e dukshme pas marrëdhënieve seksuale ose gjatë menstruacioneve. Disa gra përjetojnë gjithashtu ndryshime në sekrecionet vaginale, irritim të lehtë ose shqetësim gjatë urinimit. Vaginoza bakteriale zakonisht trajtohet me antibiotikë që jepen me recetë, si metronidazoli ose klindamicina, të cilët mund të përdoren në formën e tabletave nga goja ose të preparateve vaginale. Megjithatë, jo çdo ndryshim në aromën vaginale tregon vaginozë bakteriale dhe simptomat që vazhdojnë për një kohë të gjatë duhet të kontrollohen. “Nëse keni kruajtje të vazhdueshme vaginale, për shembull, kërkoni këshillë mjekësore, pasi gjendje të tjera, si ekzema e vulvës apo sëmundje të tjera të lëkurës, mund të ngatërrohen gabimisht me një infeksion”, thotë Mavrides. Erë e keqe e vazhdueshme e gojës Era e keqe e gojës shpesh shkaktohet nga probleme relativisht të zakonshme, përfshirë bakteret në gojë, sëmundjet e mishrave të dhëmbëve, prishjen e dhëmbëve ose tharjen e gojës. Edhe duhanpirja, disa ushqime dhe medikamente të caktuara mund të ndikojnë në këtë problem. Megjithatë, era e keqe e vazhdueshme e gojës ndonjëherë mund të sinjalizojë një infeksion ose një problem tjetër që kërkon trajtim. Nëse frymëmarrja juaj ka një erë veçanërisht të fortë dhe të rëndë, shkaku mund të jetë “një infeksion oral, si abscesi, sëmundja e avancuar e mishrave të dhëmbëve, infeksioni i zgavrës së dhëmbit pas heqjes së tij ose një dhëmb i pjekurisë i bllokuar, si dhe një infeksion i bajameve apo i sinuseve”, thotë Bozic. “Gurëzat e bajameve, të cilat janë depozitime të vogla të kalcifikuara në bajame, janë një tjetër shkak i zakonshëm.” Ato formohen kur mbetjet, bakteret dhe materiale të tjera grumbullohen në zgavrat e bajameve. Këto mund të prodhojnë një erë veçanërisht të pakëndshme dhe mund të shoqërohen me një shije të keqe të vazhdueshme në gojë. Era kronike e keqe e gojës, në disa raste, mund të lidhet me probleme që shkojnë përtej zgavrës së gojës. “Era e vazhdueshme e thartë e frymëmarrjes mund të lidhet me sëmundjen e refluksit gastroezofageal (GORD), ku përmbajtja e stomakut kthehet lart në ezofag”, thotë Bozic. “Kjo mund të shoqërohet me urth, shije të hidhur, kollë kronike ose dhimbje të fytit. Refluksi mund të gërryejë gjithashtu smaltin e dhëmbëve, ndaj dentistët shpesh janë të parët që e zbulojnë këtë problem.” Trajtimi varet nga ashpërsia dhe shpeshtësia e simptomave. Konsumimi i vakteve më të vogla dhe shmangia e ushqimeve të caktuara që shkaktojnë simptoma mund të ndihmojnë, ndërsa antacidet dhe alginatet mund të ofrojnë lehtësim afatshkurtër. Disa persona kanë nevojë për medikamente të tjera, ndërsa në rastet më të rënda mund të merren në konsideratë edhe procedurat e specializuara. Bozic këshillon të mos përdoren shpëlarës të fortë të gojës ose mente për të maskuar erën e vazhdueshme të keqe të frymëmarrjes, duke shpjeguar se ato “e fshehin aromën përkohësisht dhe mund të vonojnë diagnostikimin, ndërsa shpëlarësit e gojës me bazë alkooli mund ta thajnë më tej gojën dhe ta përkeqësojnë situatën”. Nëse era e keqe e gojës vazhdon pavarësisht higjienës së mirë orale, një vizitë te dentisti është hapi i parë i arsyeshëm, thotë Bozic. Një ndryshim i papritur në aromën e djersës Aroma e trupit ndryshon natyrshëm në varësi të aktivitetit fizik, temperaturës, hormoneve dhe zakoneve të përditshme. Por çfarë ndodh nëse djersa juaj papritur fillon të ketë një aromë të ndryshme, ose nëse filloni të djersitni shumë më tepër se zakonisht? Ndryshimet e papritura ose të vazhdueshme në djersitje ia vlen të diskutohen me mjekun e përgjithshëm, veçanërisht nëse shoqërohen me simptoma të tjera. Për shembull, djersitjet e rregullta gjatë natës mund të lidhen me një gjëndër tiroide tepër aktive, ndryshime hormonale, infeksione ose gjendje të tjera shëndetësore të fshehura. Humbja e pashpjegueshme e peshës ose temperatura e vazhdueshme, kur shfaqen së bashku me këto simptoma, kërkojnë vëmendje të veçantë. Djersitja e tepërt mund të jetë gjithashtu një gjendje më vete, e njohur si hiperhidrozë. Përveç kësaj, “një ndryshim në aromën e përgjithshme të trupit ndonjëherë mund të jetë shenjë e një çrregullimi metabolik ose të një organi të brendshëm, përfshirë sëmundjet e mëlçisë ose të veshkave”, thotë Aslam. Një ndryshim i dukshëm në aromën e përgjithshme të trupit kërkon vëmendje mjekësore, veçanërisht nëse vazhdon pavarësisht higjienës së mirë dhe përdorimit të antidjersës, thotë Aslam. Nevoja për një vlerësim mjekësor është edhe më e madhe nëse ndryshimi shoqërohet me simptoma të tilla si lodhje e theksuar, humbje e pashpjegueshme e peshës ose ndryshime në urinim dhe në zakonet e jashtëqitjes. Erë peshku në të gjithë trupin Një erë e vazhdueshme si ajo e peshkut, që prek disa pjesë të trupit, është e ndryshme nga aroma vaginale që lidhet me vaginozën bakteriale. Në raste të rralla, ajo mund të jetë shenjë e trimetilaminurisë, një çrregullim metabolik i njohur gjithashtu si sindroma e erës së peshkut. Aslam thotë se kjo nuk është një gjendje me të cilën është përballur ndonjëherë gjatë punës së saj si mjeke e përgjithshme. “Kjo ndodh kur trimetilamina grumbullohet në trup dhe kalon në djersë, urinë, pështymë dhe frymëmarrje, duke shkaktuar një aromë karakteristike, që tradicionalisht përshkruhet si erë peshku, megjithëse disa pacientë e përshkruajnë si erë peshku të kalbur, jashtëqitjesh ose mbeturinash”, shpjegon ajo. Normalisht, një enzimë në mëlçi e shndërron trimetilaminën në një substancë që nuk ka aromë të fortë. Por te personat me formën e trashëguar të trimetilaminurisë, një ndryshim gjenetik ndikon në këtë proces, duke lejuar grumbullimin e trimetilaminës në organizëm. Një formë dytësore e trimetilaminurisë mund të shfaqet gjithashtu “për shkak të ndryshimeve në bakteret e zorrëve, të cilat prodhojnë sasi të tepërta trimetilamine”, shton Aslam. “Pacientët zakonisht vërejnë një aromë të pashpjegueshme dhe të vazhdueshme të trupit, ose që shfaqet herë pas here, e cila mund të ndryshojë dhe të bëhet më e dukshme rreth periudhës së menstruacioneve, gjatë ndryshimeve hormonale, stresit emocional, aktivitetit fizik ose infeksioneve”, shpjegon ajo. Diagnostikimi përfshin analizimin e urinës për praninë e trimetilaminës. Meqenëse nivelet e trimetilaminës mund të ndryshojnë, koha kur merret mostra dhe, në disa raste, përgatitja ushqimore paraprake mund të ndikojnë në rezultatet e analizave. Megjithëse nuk ekziston një kurë e vetme për këtë gjendje, ajo ndonjëherë mund të mbahet nën kontroll duke “reduktuar ushqimet që përmbajnë drejtpërdrejt trimetilaminë, si peshku i detit dhe frutat e detit, ose ushqimet e pasura me kolinë, si toni, peshku shpatë, trofta e detit, midhjet, gaforret, karavidhet, mëlçia dhe të verdhat e vezëve, të cilat bakteret e zorrëve i përdorin për të prodhuar trimetilaminë”, shpjegon Aslam. “Gjithashtu, mund të provohen antibiotikët dhe preparatet që merren pa recetë, megjithëse rezultatet mund të jenë të ndryshueshme.”/TheTelegraph

