Foto nga protesta Çfarë mbetet tani, kur flamingot do të hapin krahët për të vazhduar shtegtimin e tyre dhe marshimet e protestës do të duhet domosdoshmërisht të shndërrohen në diçka tjetër? “Revolucioni i flamingove” në Shqipëri ka arritur në ditën e tij të 100-të. Njëqind ditë radhazi protestash, gjatë të cilave xhiroja tradicionale e muajve të verës, kur njerëzit dalin në mbrëmje për të shëtitur, është shndërruar në një ritual me domethënie sociale dhe politike: në bulevardin qendror të kryeqytetit, Tiranës, mijëra qytetarë të zakonshëm, pa simbole partiake, mblidhen për të marshuar dhe për ta bërë zërin e tyre të dëgjohet përpara institucioneve të pushtetit.
Nëse fillimisht synimi ishte kundërshtimi i projektit për ndërtimin e një resorti të madh turistik në një zonë natyrore të mbrojtur të bregdetit, me të gjitha pasojat mjedisore që do të sillte kjo – prej nga vjen edhe simboli i flamingove, një specie shtegtare habitati i së cilës do të rrezikohej – gjatë këtyre tre muajve protestat janë zgjeruar gradualisht.
Ato kanë ngritur çështjen e korrupsionit të klasës politike që drejton vendin prej 30 vjetësh dhe mungesën e transparencës në proceset vendimmarrëse ku përfshihen qeveria, të ashtuquajturit “investitorë strategjikë” ndërkombëtarë dhe kapitalet financiare që vijnë nga organizatat kriminale.
E gjithë kjo ndodh në një vend ku, sipas protestuesve, zhvillimi i shpejtë dhe herë pas here i pakontrolluar i sektorëve të turizmit dhe pasurive të paluajtshme ka sjellë rritjen e pabarazive ekonomike dhe sociale: nga njëra anë, pasuri të mëdha të përqendruara në duart e pak oligarkëve dhe, nga ana tjetër, të moshuar me pensione të pamjaftueshme dhe të rinj që vazhdojnë të detyrohen të emigrojnë.
Duke kaluar disa ditë në Tiranë së bashku me studentë dhe kolegë të universitetit, më duket se kam nxjerrë tri mësime nga kjo verë e nxehtë shqiptare.
Së pari, t’ua lëmë qytetarëve shqiptarë të tregojnë se çfarë po ndodh në vendin e tyre. Të jemi të gatshëm t’i dëgjojmë me respekt dhe të shmangim vendosjen mbi këtë lëvizje popullore, heterogjene dhe shumë të larmishme brenda vetes, të një etikete ideologjike artificiale të importuar nga jashtë.
Këtë gabim e kemi bërë shumë herë në të kaluarën, duke thjeshtuar protesta po aq komplekse nën flamurin tërheqës të “revolucioneve me ngjyra”.
Për fat të mirë, sot edhe në Itali kemi mundësinë të lexojmë interpretime të ndryshme, ndonjëherë edhe në kundërshtim me njëri-tjetrin, që shkrimtarë e shkrimtare, intelektualë të diasporës, kolektive studentore dhe qendra kulturore italo-shqiptare ofrojnë për situatën.
Ky është rezultat i një historie migracioni që prej dekadash lidh Italinë me Shqipërinë dhe që ka bërë të mundur që komuniteti shqiptar të ketë të gjithë kompetencën dhe aftësinë kritike të nevojshme për të përfaqësuar vetveten dhe për të ndërhyrë me autoritet në debatin publik dhe në media.
Aspekti i dytë lidhet me të parin: të mos biem në idenë e një “përjashtimi” shqiptar apo, më gjerësisht, ballkanik, sipas së cilës gjithçka që ndodh në Evropën Lindore është gjithmonë pasojë e një koncepti për demokracinë dhe lirinë që nuk është zhvilluar plotësisht, pra më pak i pjekur dhe më pak i konsoliduar se ai që ekziston në Perëndim.
Pavarësisht distancës së vogël që ndan dy brigjet e Kanalit të Otrantos, ndaj Shqipërisë vazhdon të ushtrohet një formë bashkëkohore e atij vështrimi “orientalist” të studiuar gjerësisht nga Edward Said, i cili mbështetet në një qasje koloniale dhe përforcohet më tej nga stigma që rëndon mbi vendet “ish” dhe “post”: ish-komuniste, post-socialiste.
Një gjendje infantilizimi, nga e cila e vetmja formë e mundshme e emancipimit duket sikur duhet të jetë përshtatja me “standardet” evropiane.
Në të vërtetë, proceset që shfaqen më qartë në rastin shqiptar janë procese që në vende të tjera mbeten më shumë nën sipërfaqe, por që ekzistojnë realisht edhe atje. Në fakt, ato janë tregues të mënyrës se si funksionon vetë kapitalizmi neoliberal, tashmë dominues në nivel global, ku interesi i ndërsjellë i pushtetit politik dhe kapitalit ekonomiko-financiar përbën vetë arsyen e ekzistencës së sistemit.
As Italia nuk bën përjashtim. Mjafton të shohim atë që kanë dokumentuar Il Fatto dhe Altreconomia për “veprat strategjike” të lidhura me Lojërat Olimpike Dimërore të fundit Milano-Cortina.
Dhe kështu vijmë te pika e tretë. Çfarë mbetet tani, kur flamingot do të hapin krahët për të vazhduar shtegtimin e tyre dhe marshimet e protestës do të duhet domosdoshmërisht të shndërrohen në diçka tjetër?
Në Tiranë, disa po mbledhin firma për një referendum që synon shfuqizimin e ligjit 21/2024, i cili ka bërë të mundur tërheqjen e investimeve turistike për të ndërtuar duke anashkaluar kufizimet që vlejnë për zonat e mbrojtura.
Në universitete, të tjerë po përgatitin greva studentore dhe po punojnë për konsolidimin e subjekteve të reja politike, të cilat në zgjedhjet e ardhshme mund të mbledhin mbështetjen e atyre që sot nuk ndihen të përfaqësuar nga partitë që kanë dominuar skenën politike gjatë dekadave të fundit.
Bëhet fjalë për procese që do të jenë të gjata dhe të ndërlikuara dhe që, në të vërtetë, kanë pak të bëjnë me idenë e një “revolucioni”. Ato lidhen shumë më tepër me ushtrimin e domosdoshëm, të ngadaltë dhe të përditshëm të demokracisë.
Megjithatë, një imazh revolucionar e kam parë në Shqipëri.
Është imazhi i gëzueshëm dhe plot jetë i fëmijëve që çdo mbrëmje vizatojnë në pjesën e pasme të marshimit, mbi rrotulla të mëdha letre të shtrira në mes të rrugës.
Për ta, në fund të fundit, flamingot rozë mund të ishin edhe njëbrirësh apo dragonj, sepse bota që shohin me sytë e tyre është e njëjta botë që njerëzimi ynë e ka ëndërruar gjithmonë dhe që, në një mënyrë apo një tjetër, nuk do të reshtë kurrë së kërkuari.
Quhet Utopi dhe sot, më shumë se kurrë, kemi një nevojë të dëshpëruar për të. Në fund të fundit, siç ka shkruar antropologu David Graeber, çlirimi i imagjinatës është mundësia e vetme për çdo ndryshim rrënjësor. /Përshtati "Pamfleti" nga "Il Fatto Quotidiano"protest flamingo Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Politike “Dje Ergysi, sot Ron Yeffet”, Tabaku: Një grup individësh kanë kapur shtetin me bekimin e Ramës 9 Shtator 2026, 16:3216:32Politike Arben Ahmetaj: Thonë se Rama nuk merr para, por edhe El Chapon nuk e kapën duke shpërndarë drogë 9 Shtator 2026, 15:2415:24Politike Përgjimet e Ahmetajt për trafikun e armëve, PD: Do kërkojmë ndihmën e ndërkombëtarëve, SPAK të mos heshtë! 9 Shtator 2026, 14:3714:37Politike Përgjimet e Ron Yefet, Ahmetaj zbardh bisedën: Do të ketë shumë zhurmë, por procesi do të bëhet 9 Shtator 2026, 14:1814:18Politike Kurthi i “integrimit të pjesshëm” të Ballkanit në BE 9 Shtator 2026, 13:5713:57Politike OSBE mesazh qeverisë Rama: Reforma territoriale nuk duhet të imponohet nga jashtë 9 Shtator 2026, 12:5712:57Politike