Një anije tregtare e fsur rreth 2,100 vjet më parë në Mesdhe ka nxjerrë në dritë një thesar të rrallë arkeologjik. Pranë brigjeve të Turqisë, arkeologët kanë zbuluar mijëra enë qeramike luksoze, të cilat kanë mbetur në gjendje të jashtëzakonshme pavarësisht shekujve të kaluar nën ujë.
Zbulimi u bë pranë Adrasanit, në rajonin e Antalias, në një thellësi prej rreth 55 metrash. Sipas ministrit turk të Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy, gërmimet nënujore, të nisura në vitin 2025, kanë nxjerrë në pah një ngarkesë të pasur me objekte që ofrojnë të dhëna të rëndësishme për tregtinë detare dhe jetën e shtresave të pasura në Romën e lashtë.
Anija dyshohet se ishte nisur nga qyteti antik i Rusoit, në territorin e sotëm të provincës Hatay, dhe po udhëtonte drejt Romës kur u përfshi nga një stuhi. Sipas rindërtimit paraprak të studiuesve, ajo mund të jetë fsur pasi goditi një zonë të cekët.
Deri më tani janë zbuluar mijëra pjata, tasa, vazo dhe tabaka, të prodhuara në 122 forma e madhësi të ndryshme. Përveç enëve të lidhura me prodhimin e Rusoit, në ngarkesë janë identifikuar edhe objekte qeramike nga ishuj të ndryshëm të Egjeut, duke dëshmuar se rrjetet tregtare të Mesdheut lidhnin disa qendra të rëndësishme prodhimi.
Ajo që e bën edhe më të veçantë zbulimin është mënyra se si janë ruajtur objektet. Sipas arkeologëve, enët ishin vendosur me kujdes në arka druri, ndërsa hapësirat mes tyre ishin mbushur me argjilë për të parandaluar thyerjen gjatë transportit. Kjo mënyrë paketimi duket se ka ndihmuar në mbrojtjen e ngarkesës edhe pas fsjes së anijes.
Rëndësia e qeramikës së Rusoit në tregtinë e lashtë dëshmohet edhe nga burimet historike. Në një letër të vitit 50 para Krishtit drejtuar mikut të tij Atikus, oratori romak Ciceroni përmend një porosi për enë qeramike nga ky vendbanim, duke treguar se produktet e tij kërkoheshin nga konsumatorët e pasur të kohës.
Në rrënojat e anijes janë gjetur gjithashtu monedha që datojnë nga shekulli I para Krishtit. Ato përbëjnë një element të rëndësishëm për përcaktimin e periudhës kur anija kreu udhëtimin e saj të fundit.
Për studiuesit, kjo ngarkesë e ruajtur nën det nuk është thjesht një koleksion objektesh të lashta. Ajo ofron një mundësi të rrallë për të kuptuar se si transportoheshin mallrat luksoze, si organizohej tregtia detare dhe çfarë vendi zinin enët e bukura në tryezat e elitës romake.