Lee Bul, “Willing To Be Vulnerable: Metalized Balloon”, 2015 deri më 2016, pamje nga Bienalja e 20-të e Sidneit. Foto: Algirdas Bakas. Burimi: M HKA. / Nga zeppelini dhjetëmetërsh te trupat “Cyborg”, retrospektiva më e madhe e artistes koreanojugore mbërrin në të vetmin ndalim europian... Muzeu M HKA hap sot retrospektivën më të plotë të artistes koreanojugore. Ciklet “Cyborg”, instalacionet monumentale dhe mbetjet ushtarake nga kufiri mes dy Koreve pushtojnë për herë të parë dy kate të plota të muzeut. Muzeu i Artit Bashkëkohor të Antverpit, M HKA, hap sot, më 13 nëntor 2026, ekspozitën “Lee Bul: From 1998 to Now”, me mbi 150 vepra të artistes koreanojugore. Retrospektiva zë dy katet kryesore të ndërtesës, hapësira më e madhe që muzeu i ka kushtuar ndonjëherë një ekspozite vetjake. Ajo do të qëndrojë e hapur deri më 7 mars 2027.
Ekspozita përmbledh vizatime, skica, makete, skulptura, piktura dhe instalacione që Lee Bul ka realizuar nga fundi i viteve 1990 deri sot. Leeum Museum of Art në Seul dhe muzeu M+ në Hong Kong e kanë organizuar projektin në bashkëpunim me M HKA. Ekspozita u hap fillimisht në Seul në shtator 2025, vazhdoi në Hong Kong nga marsi deri në gusht 2026 dhe mbërrin në Antverp si ndalimi i saj i parë dhe i vetëm në Europë. Në fund të vitit 2027, turneu do të mbyllet në Galerinë Kombëtare të Kanadasë, në Otava. Në qendër të katit të parë qëndron “Willing To Be Vulnerable: Metalized Balloon”, një zeppelin i argjendtë me gjatësi dhjetë metra. Lee Bul e ka ndërtuar me membranë të metalizuar dhe një skelet të dukshëm, duke e kthyer simbolin e pushtetit teknologjik të fillimit të shekullit XX në një trup të brishtë, të varur në ajër. Forma tërheqëse fsheh historinë e një makinerie që dikur mishëroi ëndrrën e fluturimit, por që mbeti e lidhur me luftën, propagandën dhe katastrofën.
Lee Bul e ka ndërtuar veprën e saj mbi përplasjen mes premtimit dhe dështimit. Qytetet ideale, makineritë, trupat e përmirësuar dhe arkitektura futuriste shfaqen si projekte të bukura, por të papërfunduara ose të shkatërruara. Doryun Chong, drejtor artistik dhe kryekurator i M+, e përmbledh ekspozitën si një studim mbi lidhjen e pandashme mes shpresës dhe dështimit në historinë e përparimit njerëzor.
Në katin e sipërm, “Aubade V” merr formën e një kulle që artistja e ka ndërtuar me pjesë të çmontuara nga postat ushtarake të zonës së demilitarizuar mes Koresë së Jugut dhe Koresë së Veriut. Një ekran LED transmeton një fakt astronomik për pjerrësinë e Tokës. Lee Bul vendos kështu konfliktin ideologjik korean përballë përmasave të planetit, pa e fshehur materialin ushtarak që mban strukturën.
Seria “Cyborg”, që Lee Bul nisi në fundin e viteve 1990, bashkon skulpturën greko-romake me estetikën e filmave fantastiko-shkencorë. Trupat duken të përsosur, por u mungojnë kokat, krahët ose këmbët. Teknologjia nuk i plotëson. Ajo i kthen në fragmente. “Cyborg W6”, e vitit 2001, përfaqëson kalimin e artistes nga performanca trupore drejt skulpturës dhe pyet nëse përmirësimi mekanik e çliron trupin apo e kthen në një produkt të ri.
Lee Bul lindi në vitin 1964 dhe u rrit si vajza e dy kundërshtarëve politikë të regjimit ushtarak të Park Chung Hee. Ajo studioi skulpturë në Universitetin Hongik, por në fundin e viteve 1980 e braktisi gjuhën akademike dhe nisi të shfaqej në rrugë e aeroporte e veshur me kostume të mëdha prej pëlhure, që përzienin trupin femëror me format e insekteve dhe përbindëshave. Artistja përdori performancën për të goditur modelet patriarkale, kontrollin politik dhe standardet e bukurisë. Lee Bul / Në vitin 1997, Lee Bul paraqiti në Muzeun e Artit Modern të Nju Jorkut “Majestic Splendor”, një instalacion me peshq të ngordhur, të zbukuruar me rruaza dhe xixa. MoMA i hoqi peshqit pak pas hapjes, sepse dekompozimi mbushi sallën me erë. Skandali i dha artistes vëmendje ndërkombëtare, ndërsa Harald Szeemann e përfshiu veprën në Bienalen e Venecias më 1999. Në Antverp, publiku sheh edhe procesin e punës. Skicat, vizatimet dhe maketet tregojnë se si Lee Bul kalon nga një ide e vogël te instalacionet me përmasa arkitekturore. Sipërfaqet e lëmuara dhe strukturat metalike duken sikur i ka prodhuar një laborator industrial, por artistja dhe studioja e saj i realizojnë elementet me dorë. Ky kontrast e lidh teknologjinë me cenueshmërinë fizike që përshkon të gjithë ekspozitën.
Kuratorët June Young Kwak dhe Doryun Chong kanë drejtuar projektin së bashku me Heyeon Kim dhe Sunny Cheung. Nav Haq ka organizuar paraqitjen në Antverp. Sipas tij, veprat trajtojnë tema politike dhe filozofike pa e mbyllur publikun brenda një shpjegimi të vetëm. Ekspozita ndërton tri linja: peizazhet e utopive, marrëdhënien mes trupit dhe teknologjisë, si dhe procesin krijues të Lee Bul. Hapja vjen ndërsa M HKA përballet me pasiguri institucionale. Qeveria flamande anuloi në vitin 2025 projektin për ndërtesën e re të muzeut, me buxhet 130 milionë euro. Më 24 shtator 2026, shtatë galeri dhe dy organizata artistike paditën Komunitetin Flamand, duke pretenduar se autoritetet e ndërprenë projektin dhe ndryshuan statusin e muzeut pa arsyetim të mjaftueshëm. Gjykata ka caktuar seancën për më 26 maj 2027. M HKA deklaron se do të mbetet muze autonom dhe do të vazhdojë programin publik gjatë periudhës së tranzicionit nga viti 2026 deri më 2028./Pamfletilee bul antverpin Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Kulture A po jetojmë në “1984” e George Orwellit? 12 Nëntor 2026, 20:0820:08Kulture Paul McCartney bëhet miliarder, legjenda e 'The Beatles' muzikanti i tretë më i pasur në botë 12 Nëntor 2026, 09:5409:54Kulture Kur demokracia kalbet nga brenda 11 Nëntor 2026, 21:4321:43Kulture Vetëm 2.100 orë dritë: Guggenheim ekspozon artin që rrezikon të shuhet 11 Nëntor 2026, 14:3914:39Kulture Ben Blushi rrëfen “Historitë e çmendura të Tiranës”: 10 orë punë çdo ditë, si më lindi ideja e këtij libri 10 Nëntor 2026, 17:3617:36Kulture Brukseli që pushtoi Parisin: 250 kryevepra rikthejnë epokën e artë 10 Nëntor 2026, 13:2113:21Kulture

