Hormoni i stresit, kortizoli, mund të çrregullojë GPS-in e brendshëm të trurit, duke zbuluar potencialisht një lidhje befasuese midis stresit kronik, problemeve të orientimit dhe sëmundjes së Alzheimerit. Hormoni i stresit, kortizoli, mund të ndërhyjë në sistemin e trurit që i ndihmon njerëzit të orientohen dhe të ruajnë drejtimin. Studiuesit nga Universiteti Ruhr i Bochumit në Gjermani zbuluan se kortizoli dobëson aktivitetin e qelizave të rrjetit, qeliza nervore të specializuara që janë thelbësore për orientimin hapësinor.Lexo edhe:Vetëm 7 ditë meditim dhe truri ndryshon: Çfarë zbuluan shkencëtarët Zbulimi vjen nga një studim imazherik që përfshiu 40 pjesëmarrës, të cilët kryen një detyrë orientimi virtual ndërsa studiuesit monitoruan aktivitetin e tyre të trurit me MRI. Kur pjesëmarrësve iu dha kortizol përpara eksperimentit, ata patën më shumë vështirësi për të gjetur rrugën e tyre dhe modelet normalisht të sakta të aktivitetit të prodhuara nga qelizat e rrjetit u bënë shumë më pak të dallueshme. Gjetjet u botuan në PLOS Biology. Dihet tashmë se stresi ndikon në të menduarit dhe sjelljen, por studiuesit kanë pasur një kuptim të kufizuar se si kortizoli ndikon në qarqet specifike të trurit të përfshira në orientim. Dr. Osman Akan nga Universiteti Ruhr i Bochumit, Departamenti i Psikologjisë Kognitive, punoi me kolegë nga Departamenti i Neuropsikologjisë dhe studiues nga Spitali Universitar Hamburg-Eppendorf për ta shqyrtuar më nga afër këtë proces. Testimi i orientimit brenda një skaneri MRI Eksperimenti përfshiu 40 burra të shëndetshëm, të cilët morën pjesë në dy ditë të veçanta. Në njërën ditë, secili pjesëmarrës mori 20 miligramë kortizol. Në ditën tjetër, ata morën një placebo. Gjatë të dyja seancave, ata kryen një detyrë orientimi hapësinor ndërsa aktiviteti i trurit të tyre u regjistrua në një skaner MRI. Pjesëmarrësit lundruan nëpër një livadh të madh virtual dhe udhëtuan drejt një serie pemësh. Çdo pemë zhdukej sapo ata arrinin tek ajo. Më pas, ata duhej të përcaktonin rrugën më të drejtpërdrejtë për t'u kthyer në pozicionin e tyre fillestar, pa iu treguar rruga e saktë. Studiuesit testuan orientimin në dy kushte të ndryshme. Në një version të mjedisit virtual, nuk kishte pika orientuese të përhershme dhe pemët shërbenin vetëm si destinacione të përkohshme. Në versionin tjetër, pjesëmarrësit mund të përdornin një far si pikë referimi fikse. Kortizoli e bën orientimin më pak të saktë Rezultatet treguan se kortizoli reduktoi ndjeshëm aftësinë e pjesëmarrësve për t'u orientuar. Krahasuar me performancën e tyre pas marrjes së placebos, ata bënë gabime dukshëm më të mëdha kur përpiqeshin të arrinin destinacionet e tyre. Kjo rënie ndodhi pavarësisht nëse kishte ose jo pika orientuese hapësinore dhe pavarësisht se sa e ndërlikuar ishte rruga. Stresi çrregullon GPS-in e brendshëm të trurit Efektet e kortizolit ishin gjithashtu të dukshme në të dhënat e MRI-së funksionale. Në kushte normale, disa qeliza nervore në korteksin entorhinal bëhen aktive në një model përsëritës në formë rrjeti gjatë orientimit hapësinor. Këto qeliza njihen si "qeliza të rrjetit" dhe në mënyrë efektive funksionojnë si pjesë e sistemit GPS të brendshëm të trurit. Pasi pjesëmarrësit morën kortizol, ky aktivitet në formë rrjeti u bë shumë më pak i përcaktuar qartë. Çrregullimi ishte veçanërisht i theksuar kur pjesëmarrësit orientoheshin pa pika orientuese të përhershme. Në këto kushte, aktiviteti i qelizave të rrjetit mungonte pothuajse plotësisht. "Nën stres, truri humbet aftësinë për të përdorur në mënyrë efektive hartat e tij të brendshme të orientimit," shpjegon Akan. Studiuesit vëzhguan gjithashtu një aktivitet të shtuar në një pjesë tjetër të trurit të quajtur bërthama kaudate pasi u administrua kortizoli. Kjo sugjeron se truri mund të përpiqet të mbështetet në një strategji tjetër orientimi kur sistemi i tij kryesor i hartëzimit hapësinor dëmtohet. "Kjo tregon se truri po përpiqet të kompensojë humbjen e sistemit kryesor të orientimit në korteksin entorhinal përmes strategjive alternative," thotë Akan. Rëndësia e mundshme për sëmundjen e Alzheimerit Gjetjet mund të jenë gjithashtu të rëndësishme për të kuptuar sëmundjen e Alzheimerit, sepse korteksi entorhinal është ndër rajonet e para të trurit që preken nga kjo sëmundje. "Meqenëse stresi kronik është një faktor rreziku për demencën, studimi ynë zbulon një mekanizëm kritik për mënyrën se si hormonet e stresit destabilizojnë këtë rajon të ndjeshëm," shpjegon Akan./ScienceDaily
