Përplasja e Arabisë Saudite me Huthit po vë në provë Marrëveshjen e Mekës. Një aktivizim i mekanizmit të mbrojtjes kolektive mund të përfshijë Pakistanin dhe Turqinë, ndërsa tensionet me Iranin rrisin rrezikun e zgjerimit të konfliktit… Një marrëveshje që vetëm një vit më parë shihej në Islamabad si një sukses strategjik, sot mund ta vendosë Pakistanin përballë një prej vendimeve më të vështira të politikës së tij të jashtme dhe të sigurisë.
Përshkallëzimi i luftimeve në Jemen dhe sulmet e Huthive ndaj Arabisë Saudite kanë rikthyer në qendër të vëmendjes Marrëveshjen e Përbashkët të Mbrojtjes të Mekës, të nënshkruar nga Arabia Saudite, Pakistani dhe Turqia.
Parimi kryesor është i qartë: një sulm kundër njërit prej tre vendeve mund të trajtohet si sulm kundër të gjithëve. Mekanizmat konkretë të zbatimit, megjithatë, nuk janë bërë plotësisht publikë. Kjo paqartësi po merr rëndësi të veçantë ndërsa konflikti mes Riadit dhe Huthive të Jemenit përshkallëzohet.
The Guardian raporton se marrëveshja me Arabinë Saudite kërcënon ta tërheqë Pakistanin në konfliktin më të gjerë të Lindjes së Mesme, në një moment kur Islamabadi përballet njëkohësisht me vështirësi ekonomike, probleme të brendshme të sigurisë dhe një marrëdhënie gjithnjë e më të ndërlikuar me Iranin.
Nga një sukses strategjik në një detyrim të rrezikshëm
Në shtator 2025, kur udhëheqësi i ushtrisë pakistaneze, Asim Munir, ndodhej në Riad, marrëveshja me Arabinë Saudite dukej si një lëvizje me përfitime të konsiderueshme për Islamabadin.
Pakistani kishte nevojë për mbështetje ekonomike, investime dhe financime saudite. Riadi, nga ana tjetër, kërkonte bashkëpunim më të ngushtë me një prej ushtrive më të mëdha të botës myslimane.
Marrëveshja parashikonte bashkëpunim ushtarak, trajnim dhe mbështetje reciproke në fushën e mbrojtjes. Në gusht 2026, arkitektura u zgjerua me përfshirjen e Turqisë dhe mori formën e Marrëveshjes së Përbashkët të Mbrojtjes të Mekës.
Tre vendet përcaktuan parimin e mbrojtjes kolektive, sipas të cilit një agresion ndaj njërit mund të konsiderohet agresion ndaj të treve. Marrëveshja është krahasuar me parimin e mbrojtjes kolektive të NATO-s, megjithëse nuk ka të njëjtën strukturë institucionale dhe ushtarake.
Në atë kohë, një marrëveshje e tillë synonte të forconte frenimin ushtarak. Por zhvillimet në Jemen po e kthejnë teorinë e mbrojtjes kolektive në një çështje konkrete.
Huthit e vendosin aleancën përballë provës së parë
Forcat Huthi, të lidhura me Iranin, kanë intensifikuar operacionet kundër Arabisë Saudite, ndërsa luftimet në Jemen janë përshkallëzuar.
Sulmet me raketa dhe dronë kanë goditur ose synuar territorin saudit dhe infrastruktura energjetike. Më 9 shtator, autoritetet saudite thanë se të paktën 73 persona u plagosën nga sulmet e Huthive.
Pak ditë më vonë, Riadi deklaroi se kishte interceptuar një dron Huthi pranë Mekës dhe e cilësoi sigurinë e qytetit të shenjtë si një “vijë të kuqe”. Huthit kundërshtuan pretendimin se kishin synuar Mekën. Përshkallëzimi nuk kufizohet vetëm te sulmet ajrore.
Huthit kanë avancuar në Jemen dhe kontrollojnë pjesë të rëndësishme të vijës bregdetare të Detit të Kuq. Zhvillimet kanë shtuar shqetësimet për sigurinë e Bab al-Mandebit, një prej korridoreve strategjike të tregtisë dhe transportit energjetik botëror. Në këtë pikë, një luftë që për vite është zhvilluar kryesisht brenda Jemenit rrezikon të prekë drejtpërdrejt sistemin e aleancave të rajonit. Presioni mbi Islamabadin është rritur ndjeshëm. Ministri pakistanez i Mbrojtjes, Khawaja Asif, deklaroi se një agresion ndaj Arabisë Saudite ose përhapja e konfliktit jemenas në territorin saudit mund ta bëjë operative Marrëveshjen e Mekës.
“Ne jemi të detyruar nga kushtet e kësaj marrëveshjeje”, deklaroi ai, duke shtuar se Pakistani do t'i respektojë angazhimet nëse lind nevoja. Mesazhi u forcua më 18 shtator.
Gjenerallejtënant Ahmed Sharif Chaudhry, zëdhënës i ushtrisë pakistaneze, deklaroi se vendi i tij do ta mbrojë Arabinë Saudite nga agresioni “deri në çdo masë” të nevojshme dhe theksoi se mbështetja e Islamabadit është jo vetëm diplomatike, por edhe fizike.
Forca pakistaneze ndodhen tashmë në Arabinë Saudite në kuadër të bashkëpunimit ekzistues ushtarak. Megjithatë, nuk ka njoftim se Riadi i ka kërkuar Islamabadit përfshirje të drejtpërdrejtë në luftën kundër Huthive. Kjo është pika që mund të përcaktojë nëse konflikti do të mbetet kryesisht saudit-jemenas apo do të marrë një dimension shumë më të gjerë.
Një fuqi bërthamore pranë një lufte të re?
Pakistani nuk është një partner ushtarak i zakonshëm. Vendi zotëron armë bërthamore dhe ka një ushtri të madhe, të ndërtuar për dekada rreth rivalitetit strategjik me Indinë.
Për Arabinë Saudite, kapacitetet dhe përvoja e ushtrisë pakistaneze mund të kenë rëndësi të veçantë në rast të një përshkallëzimi të madh. Por për Islamabadin, dërgimi i trupave në një konflikt kundër Huthive do të krijonte një varg problemesh.
Ayesha Siddiqa, analiste e çështjeve të mbrojtjes dhe studiuese në King’s College London, tha për The Guardian se udhëheqja pakistaneze mund të mos ketë vlerësuar plotësisht rrezikun që marrëveshja do ta vendoste kaq shpejt Pakistanin përpara mundësisë së ekspozimit të trupave të tij në një konflikt të ri.
Pakistani nuk përballet vetëm me një detyrim ushtarak. Arabia Saudite është një partner i rëndësishëm ekonomik dhe gjeopolitik i Islamabadit. Pikërisht kjo varësi kufizon hapësirën e Pakistanit për të refuzuar një kërkesë saudite në rast të një përshkallëzimi serioz.
Financial Times raportoi më 18 shtator se Pakistani i ka kërkuar Iranit të ushtrojë ndikim për frenimin e sulmeve të Huthive ndaj Arabisë Saudite. Sipas gazetës, Munir ua ka bërë të qartë zyrtarëve iranianë se marrëveshjet e mbrojtjes mund ta detyrojnë Islamabadin të veprojë nëse Riadi kërkon zyrtarisht ndihmë.
Megjithatë, Arabia Saudite nuk ka kërkuar deri tani ndërhyrje të drejtpërdrejtë ushtarake nga Pakistani.
Irani, problemi tjetër i madh i Islamabadit
Përfshirja e Pakistanit kundër Huthive do të kishte pasoja edhe për marrëdhëniet me Teheranin.
Islamabadi ka ruajtur historikisht kanale komunikimi me Iranin dhe ka interes të shmangë një përballje të drejtpërdrejtë me fqinjin e tij perëndimor.
Nëse trupat pakistaneze do të luftonin kundër Huthive, Teherani mund ta interpretonte këtë si një pozicionim më të qartë të Pakistanit në krah të Arabisë Saudite.
Situata është veçanërisht delikate sepse Pakistani dhe Irani ndajnë një kufi të gjatë dhe të ndjeshëm.
Në anën pakistaneze ndodhet Beluçistani, ku Islamabadi përballet prej vitesh me kryengritje dhe sulme militante. Një përkeqësim i marrëdhënieve me Iranin mund të shtonte presionin mbi këtë rajon.
The Guardian thekson gjithashtu një tjetër faktor: Pakistanit i duhet të marrë parasysh komunitetin e tij të madh shiit. Një ndërhyrje kundër Huthive, të cilët i përkasin degës zaidite të islamit shiit, mund të shkaktonte protesta dhe tensione të brendshme.
Pakistani hyn në këtë krizë me probleme të konsiderueshme të sigurisë.
Vendi përballet me aktivitet militant pranë kufirit me Afganistanin dhe me kryengritjen në Beluçistan. Në këtë kontekst, hapja e një angazhimi të ri ushtarak në Jemen do t'i shtonte ushtrisë një front tjetër.
Kritikët e marrëveshjes kanë ngritur gjithashtu pikëpyetje për transparencën.
Raja Nasir Abbas, udhëheqës i opozitës në Senatin e Pakistanit, ka deklaruar se shumë pak njerëz në nivelet më të larta të ushtrisë i njohin hollësisht kushtet e marrëveshjes. Sipas tij, përfshirja në një luftë tjetër mund të përkeqësonte problemet ekonomike, të sigurisë dhe tensionet sektare në vend.
Edhe Turqia futet në ekuacion
Marrëveshja nuk lidh vetëm Pakistanin me Arabinë Saudite. Edhe Turqia është pjesë e saj.
Kjo do të thotë se një aktivizim i plotë i mekanizmit të mbrojtjes kolektive do të ngrinte çështjen e rolit të Ankarasë.
Ministrat pakistanezë dhe turq kanë thënë se nuk kanë marrë kërkesë nga Riadi për mbështetje ushtarake kundër Huthive. Ata kanë theksuar gjithashtu se aleanca kërkon ende hapa të tjerë institucionalë për t'u bërë plotësisht operative.
Për këtë arsye, nuk është e sigurt se një sulm i Huthive do të sillte automatikisht hyrjen e Pakistanit dhe Turqisë në luftë.
Por për herë të parë që prej nënshkrimit, skenari po diskutohet si një mundësi konkrete.
Një konflikt që mund të kapërcejë kufijtë e Jemenit
Rreziku gjeopolitik shkon përtej vetë Jemenit. Huthit kanë lidhje me Iranin. Arabia Saudite është një nga fuqitë kryesore arabe. Pakistani është fuqi bërthamore dhe Turqia është anëtare e NATO-s.
Në të njëjtën kohë, Deti i Kuq dhe Bab al-Mandebi janë jetikë për tregtinë ndërkombëtare, ndërsa sulmet ndaj infrastrukturës energjetike saudite mund të ndikojnë tregjet globale të energjisë.
Kjo ndërthurje e bën krizën shumë më të gjerë sesa një përplasje mes Riadit dhe Huthive.
Marrëveshja e Mekës ishte krijuar për të frenuar agresionin përmes solidaritetit ushtarak. Përshkallëzimi aktual po teston nëse pikërisht ky mekanizëm mund t'i tërheqë partnerët e Arabisë Saudite më pranë konfliktit.
Për momentin, Riadi nuk ka kërkuar një ndërhyrje të drejtpërdrejtë pakistaneze dhe mekanizmat e aleancës mbeten pjesërisht të paqartë.
Por sa më shumë që luftimet në Jemen kalojnë në territorin saudit, aq më e rëndësishme bëhet pyetja që qëndron në qendër të krizës: deri ku shtrihet detyrimi i Pakistanit për të mbrojtur Arabinë Saudite dhe çfarë ndodh nëse Riadi kërkon zyrtarisht ndihmën e tij ushtarake? /Përshtati Pamfleti/ pakistani turqia arabia saudite Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota El Nino drejt rekordit historik, temperaturat arrijnë nivele ekstreme 19 Shtator 2026, 14:1714:17Rajoni dhe Bota Incident gjatë testimit të Geminit të Google, depërton në sistemet e tri kompanive! 19 Shtator 2026, 14:1814:18Rajoni dhe Bota Irani ekzekuton të dënuarin për spiunazh, akuzohej se i dha Mossad-it vendndodhjet e raketave 19 Shtator 2026, 14:0314:03Rajoni dhe Bota Pas dyerve të mbyllura, kush do të marrë drejtimin ushtarak të NATO-s? 19 Shtator 2026, 13:5313:53Rajoni dhe Bota Medvedev kërcënon Evropën: Kuptoni vetëm gjuhën e forcës 19 Shtator 2026, 12:2012:20Rajoni dhe Bota "Më diagnostikoi me mikrobe në gjak, na dha vitamina", denoncimi i ri ndaj mjekes së arrestuar për vdekjen e këngëtarit Mazonakis 19 Shtator 2026, 11:5411:54Rajoni dhe Bota