Këtë javë, Ukraina është tronditur nga një skandal politik njëri pas tjetrit. Një muaj pas dorëheqjes së tij si ministër i Mbrojtjes, Mykhailo Fedorov iu drejtua popullit ukrainas në një fjalim nëntëminutësh.
Në videomesazhin e publikuar mbrëmjen e 18 gushtit në kanalin e tij në YouTube, ai shpjegon se Ukraina nuk mund të bëjë pa një ministër të mbrojtjes me të gjitha kompetencat, por se problemi është 'shumë më i gjerë se një post i vetëm ose një ministri e vetme'. Ai përshkruan një krizë të sistemit të qeverisjes si sfidën më të madhe dhe pohon se korrupsioni është thjesht një simptomë e saj.
Ai gjithashtu kritikon faktin që nuk janë mbajtur zgjedhje në Ukrainë që nga viti 2019.
Disa orë më parë, presidenti ukrainas Volodymyr Zelenski kishte propozuar Yevhen Khmara-n në Parlament si ministër të Mbrojtjes; Khmara kishte qenë në këtë rol në mënyrë të përkohshme që nga 20 korriku. Deputetët e konfirmuan atë në këtë post më 19 gusht.
Skandal korruptiv në administratën publike
Kur Fedorovi foli në video për korrupsionin në administratën publike, ai mund të mos e kishte ende idenë për skandalin që do të dilte në shesh një ditë pas fjalimit të tij. Më 19 gusht, autoritetet ukrainase kundër korrupsionit kryen kontrolle në banesat e zyrtarëve të lartë, përfshirë zëvendësshefen e Zyrës së Presidentit, Iryna Mudra, dhe deputetin Vadym Stolar.
Zyra Kombëtare e Anti-Korrupsionit të Ukrainës (NABU) raportoi një "operacion special për shpërbërjen e një organizate kriminale", të kryer së bashku me Prokurorinë e Specializuar Anti-Korrupsion (SAPO). Sipas autoriteteve, organizata vepronte nën drejtimin e një deputeti dhe përfshinte zyrtarë të lartë të Zyrës së Presidentit.
Të njëjtën ditë, Volodymyr Zelenski e shkarkoi Mudran nga posti i saj si zëvendësshefe e Zyrës Presidenciale. As Zelenski, as Mudra, e as shefi i Zyrës Presidenciale, Kyrylo Budanov, nuk bënë asnjë deklaratë për këtë çështje.
Rezultatet e sondazheve dhe protestat në rrugë
Në videon e tij, Mykhailo Fedorov paralajmëron se, kur bëhet fjalë për zënien e posteve publike, nuk kanë rëndësi profesionalizmi apo performanca, por vetëm besnikëria personale, gjë që është e rrezikshme. Për më tepër, ai beson se duhet të kërkohet një mekanizëm ligjor, i sigurt dhe realist që të lejojë mbajtjen e zgjedhjeve edhe nëse lufta do të zgjaste për një kohë të gjatë.
Sipas ligjit, zgjedhjet janë të ndaluara në Ukrainë ndërsa është në fuqi ligji ushtarak. Në fjalimin e tij, Fedorov nuk përmend asnjë emër, por kur ai flet në video për interesat private në Parlament, shfaqen imazhe të David Arachamijas. Ai është kreu i grupit parlamentar të partisë presidenciale në pushtet, 'Shërbëtorët e Popullit'.
Fedorovi u detyrua të japë dorëheqjen si ministër i Mbrojtjes më 15 korrik me kërkesë të presidentit. Të nesërmen, në Kiev, Lviv, Dnipro, Kharkiv, Zaporizhia dhe qytete të tjera filluan demonstratat që kërkonin rikthimin e tij në detyrë.
Sipas një sondazhi të institutit të sondazheve 'Rating', të kryer më 20 dhe 21 korrik, besimi te ish-ministri u rrit nga 35 për qind në 65 për qind gjatë javës së parë të protestave. Tetëdhjetë e dy për qind ishin kundër shkarkimit të Fedorovit.
Një sondazh i kryer më 5 dhe 6 gusht zbuloi se Fedorovi renditet i treti në renditjet e popullaritetit presidencial, me 12.5 për qind, i kryesuar nga Volodymyr Zelenski me 25.2 për qind, i ndjekur nga ish-shefi i Ushtrisë, Valeri Salushni, me 16.7 për qind.
Ihor Chalenko, nga 'Qendra për Analizë dhe Strategji' në Kiev, beson se Fedorovi ka kërkuar, përmes retorikës së tij, të konsolidojë kapitalin politik që kishte fituar gjatë protestave. Edhe pse videoja e tij nuk paraqet një program zgjedhor gjithëpërfshirës, sipas politologut, ai po pozicionohet, për arsye politike, si një figurë politike e pavarur që mund të konkurojë me Volodymyr Zelenski.
"Për 35 ditë, njerëzit dolën në rrugë. Demonstratat filluan me kërkesa që Fedorovi të kthehej në postin e tij si ministër i Mbrojtjes. Megjithatë, ekzistonte rreziku që Fedorovi të zbehej nga agjenda, dhe fushata e protestës u shndërrua në një luftë kundër korrupsionit dhe në mbrojtje të organeve anti-korrupsion.
Për këtë arsye, ish-ministri vendosi të bëhej politikisht i pavarur dhe të konsolidonte statusin që kishte arritur," shpjegon eksperti në një intervistë për DW.
A nuk ka opozitë ndaj presidentit?
Megjithatë, Chalenko nuk beson se Fedorovi e ka pozicionuar veten në një "opozitë të pajtueshme" ndaj Zelenskit. "Nuk shoh që të jenë djegur ura," thekson ai. Ndërsa është e qartë se ekziston një konflikt midis Fedorovit dhe rrethit të brendshëm të presidentit, kjo nuk nënkupton një ndarje përfundimtare me qeverinë. Chalenko nuk e përjashton mundësinë që Fedorovi, nëse i ofrohet një post, mund të kthehet në anën e presidentit.
Oleksiy Haran, nga Akademia Mohyla në Kiev, beson se deklaratat e Fedorovit mbi ripërtëritjen e pushtetit shtetëror dhe zgjedhjet përbëjnë një sinjal të rëndësishëm.
Por ai ende nuk sheh një ndryshim përfundimtar drejt opozitës ndaj presidentit. "Nuk kemi vërejtur asnjë kritikë ndaj Zelenskit," i thotë politologu DW-së. Haran gjithashtu ka vënë re shfaqjen e David Arachamija-s në videon e Fedorovit. Sipas tij, Fedorovi kështu kërkon të theksojë në mënyrë të tërthortë se si merren vendimet politike dhe si funksionon qeveria aktuale.
Thirrje për zgjedhje dhe ndryshim
Sipas Haranit, fjalimi i Fedorovit pasqyron dëshirat e popullatës. Sondazhet tregojnë se ukrainasit duan një ndryshim të qeverisë. Megjithatë, eksperti thekson një problem. "Ne pajtohemi qëRusia nuk mund të na diktojë se kur dhe si duhet të mbajmë zgjedhje. Por pyetja është: si do të mbajmë zgjedhje nëse Rusia vazhdon luftën?" thekson Harani. Ai beson se, për të mbajtur zgjedhje të duhura, nevojitet të paktën një armëpushim i qëndrueshëm, dhe pikërisht kjo mungon në deklaratat e Fedorovit.
Vadim Denysenko, nga qendra kërkimore ukrainase 'Business Capital', beson se fjalimi i Fedorovit shënon fillimin e një manovre politike në shkallë më të gjerë. Kjo nuk është thjesht një fushatë zgjedhore nga një ministër i mëparshëm.
Denysenko identifikon dy tendenca nga faqja e Fedorovit në Facebook. Së pari, lëvizja sociale që ai e quan 'Vetëndihma 3.0' – e cila përfshin edhe lëvizjen anti-korrupsion – ka gjetur një udhëheqës politik te Fedorovi. Së dyti, disa nga mbështetësit e mëparshëm të Zelenskit kanë kaluar në anën e Fedorovit. Pikërisht këta njerëz janë mbështetësit e tij më të fortë.
Denysenko i sheh deklaratat e Fedorovit si një kontribut në debatin për rinovimin e pushtetit shtetëror. Këto janë të njëjtat ide mbi të cilat Zelensky bazoi fushatën e tij zgjedhore të vitit 2019.
Edhe pse Fedorovi nuk njofton drejtpërdrejt në videon e tij synimin për të kandiduar, eksperti është i bindur se rrethi i tij i brendshëm po punon me synimin e një zgjedhjeje të mundshme. Dhe, sipas tij, nuk ka asgjë për të humbur. "Nëse shpallen zgjedhje të reja shpejt, Fedorovi ka mundësinë të arrijë një rezultat të mirë. Nëse nuk ka zgjedhje, ai mund të forcojë bazën e tij të mbështetjes dhe të vazhdojë të dobësojë Zelenskin," thotë Denysenko./ DW Lajme ekskluzive nga CNA
Doni te informoheni te paret per lajme ekskluzive? Bashkohuni me grupin tone ne Facebook duke klikuar ketu.