Shkencëtarët kanë zbuluar ndryshime brenda sythave të shijes, të cilat mund të ndihmojnë në shpjegimin e vështirësive që disa njerëz kanë për të shijuar ushqimin edhe më shumë se një vit pas shërimit nga COVID-19. Gjetjet tregojnë për çrregullime në sinjalet molekulare përgjegjëse për dallimin e disa shijeve, si dhe për anomali fizike në strukturën e sythave të shijes. Studimi, i botuar në revistën Chemical Senses, ofron provat e para të drejtpërdrejta biologjike që lidhin problemet e vazhdueshme të shijes, të raportuara nga pacientët, me ndryshime të matshme brenda qelizave të shijes.Lexo edhe:Vetëm 3 mijë hapa në ditë mund të ngadalësojnë Alzheimerin Pse vazhdon humbja e shijes pas COVID-19? Për të hetuar efektet afatgjata të COVID-19 në shqisën e shijes, shkencëtarët nga Universiteti i Kolorados, Anschutz, dhe dy universitete suedeze ekzaminuan 28 persona që kishin përjetuar çrregullime të shijes për më shumë se një vit pas infektimit. Asnjë nga pjesëmarrësit nuk ishte shtruar në spital për shkak të COVID-19. Testimet zbuluan se tetë nga 28 pjesëmarrësit kishin rezultate dukshëm jonormale në testet e shijes. Njëmbëdhjetë prej tyre raportuan vështirësi në dallimin e shijeve të caktuara, veçanërisht të ëmblës, të hidhurës dhe umamit, shijes së këndshme dhe të plotë që lidhet me ushqime të tilla si kërpudhat dhe lëngu i mishit. Në të kundërt, aftësia e tyre për të dalluar shijet e kripura dhe të tharta mbeti kryesisht e paprekur. Duke kërkuar një shpjegim për këtë model të pazakontë, studiuesit morën mostra të vogla indi nga sythat e shijes të 20 pjesëmarrësve dhe i ekzaminuan për anomali biologjike. Shkencëtarët identifikojnë një defekt molekular në qelizat e shijes Ekipi kërkimor, i organizuar nga Göran Hellekant, doktor i filozofisë (PhD), nga Universiteti i Wisconsin-it dhe Universiteti Suedez i Shkencave Bujqësore, identifikoi sasi të reduktuara të ARN-së mesazhere (mRNA), e cila merr pjesë në prodhimin e një proteine të njohur si PLCβ2. Kjo proteinë luan një rol thelbësor në mënyrën se si qelizat receptore të shijes komunikojnë me trurin. Konkretisht, ajo përforcon sinjalet e krijuara kur gjuha dallon shijet e ëmbla, të hidhura dhe umami. Pa nivele të mjaftueshme të kësaj proteine, këto sinjale mund të bëhen tepër të dobëta për t'u perceptuar normalisht. "PLCβ2 vepron si një përforcues molekular brenda qelizave të shijes", tha Thomas Finger, doktor i filozofisë (PhD), profesor i biologjisë qelizore dhe zhvillimore në Universitetin e Kolorados, Anschutz, dhe autor përgjegjës për studimin. "Ajo e forcon sinjalin përpara se ai të transmetohet në tru. Kur nivelet e saj ulen, sinjali i shijes dobësohet". Zbulimi mund të shpjegojë gjithashtu pse disa shije preken më shumë se të tjerat. Qelizat përgjegjëse për dallimin e shijeve të kripura dhe të tharta përdorin mekanizma të ndryshëm sinjalizimi, të cilët nuk varen nga PLCβ2. Kjo mund të bëjë që këto ndjesi të mbeten të paprekura edhe kur sinjalet e tjera të shijes çrregullohen. Ndryshime të fshehta strukturore brenda sythave të shijes Studiuesit zbuluan gjithashtu se anomalitë nuk kufizoheshin vetëm te sinjalizimi molekular. Kur ekzaminuan indet e sythave të shijes nën mikroskop, vunë re se disa pjesëmarrës kishin ndryshime në organizimin fizik të qelizave të shijes. "Disa subjekte kishin sytha shijeje me pamje normale, ndërsa te të tjerët u vu re çorganizim strukturor", tha Finger. "Kjo sugjeron se si ndryshimet molekulare, ashtu edhe ato strukturore mund të kontribuojnë në çrregullimet e vazhdueshme të shijes". Së bashku, këto gjetje sugjerojnë se problemet e vazhdueshme të shijes pas COVID-19 mund të përfshijnë disa çrregullime biologjike, të cilat ndikojnë si në organizimin e qelizave të shijes, ashtu edhe në aftësinë e tyre për të transmetuar informacionin. Pse humbja e shijes nga COVID-19 mund të zgjasë më shumë se një vit? Një nga aspektet më intriguese të humbjes së vazhdueshme të shijes është kohëzgjatja e saj, pavarësisht aftësisë natyrore të trupit për të zëvendësuar qelizat e shijes. Në kushte normale, qelizat e sythave të shijes rinovohen afërsisht çdo dy deri në katër javë. Megjithatë, studiuesit gjetën shenja se proceset molekulare të nevojshme për sinjalizimin normal të shijes mund të mbeten të çrregulluara për një kohë shumë më të gjatë te disa njerëz. Shumica e njerëzve që përjetojnë ndryshime të shijes gjatë COVID-19 e rifitojnë ndjesinë normale të shijes brenda disa javësh ose muajsh. Megjithatë, një grup i vogël vazhdon të përjetojë simptoma shumë kohë pasi infeksioni është zhdukur. Gjetjet e reja ofrojnë prova biologjike të matshme që mund të ndihmojnë në shpjegimin se përse shërimi zgjat shumë më tepër te këta pacientë. "Gjetjet tona ofrojnë prova të matshme për çrregullimin afatgjatë të shijes te disa pacientë pas COVID-19, edhe shumë kohë pasi virusi është eliminuar", shkruajnë autorët. Megjithëse ky zbulim hedh dritë mbi një simptomë që më parë nuk kishte shpjegim të qartë, mbeten ende pyetje të rëndësishme. Shkencëtarët duhet të përcaktojnë nëse këto anomali molekulare mund të kthehen përfundimisht në gjendjen normale dhe nëse trajtimet e krijuara për të rivendosur sinjalizimin e shëndetshëm të shijes mund t'i ndihmojnë njerëzit të rifitojnë shqisën e shijes./ScienceDaily
