Besa e Edi Ramës / Republika e Kanunit, simbolika e rrezikshme e "Besës" në qeverisjen e vitit 2026 Kur një qeveri nuk arrin më të bindë me ligjin, institucionet dhe transparencën, ajo fillon të kërkojë strehë te mitet. Jo rastësisht, dokumenti i fundit i Edi Ramës nuk quhet "Procedurë e Transparencës", "Dialog Publik" apo "Konsultim Institucional". Ai quhet "BESA".
Nuk është një zgjedhje e rastësishme dhe naive. Është një zgjedhje politike.
"Besa" është një koncept me rrënjë në të drejtën zakonore shqiptare, lindur në një rend para-shtetëror, ku mungesa e institucioneve zëvendësohej nga fjala e burrit, autoriteti i fisit dhe kodi i nderit. Ajo kishte funksion në një shoqëri ku nuk ekzistonin gjykatat, administrata publike apo mekanizmat demokratikë të kontrollit.
Në vitin 2026, Shqipëria nuk është më një bashkësi fisesh. Është, ose të paktën pretendon të jetë, një shtet që negocion anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Vendimet publike nuk mund të mbështeten mbi "besën", por mbi ligjin; jo mbi simbolikën, por mbi procedurën; jo mbi premtimin e një lideri, por mbi garancitë që japin institucionet.
Pikërisht këtu qëndron paradoksi.
Në vend që të forcojë besimin te shteti, kryeministri kërkon të ndërtojë besim te vetja. Dokumenti nuk flet për fuqizimin e institucioneve, por për një proces që identifikohet me një koncept moral, sikur garancia për drejtësinë e vendimit të mos ishte Kushtetuta apo ligji, por fjala e kryeministrit.
Ky është një regres politik. Kur pushteti fillon të komunikojë përmes simboleve të rendit tradicional, ai pranon në mënyrë të tërthortë se nuk arrin më të bindë përmes rendit institucional.
Historia njeh plot raste kur pushtetet në krizë janë rikthyer te mitet, identitetet fisnore dhe simbolika emocionale për të kompensuar mungesën e besimit te institucionet. Është një mekanizëm i vjetër: sa më i dobët të jetë autoriteti institucional, aq më i fortë bëhet nevoja për autoritet simbolik.
Nuk është rastësi që projekti i parë që vendoset nën "Besë" është ai i Zvërnecit, një nga konfliktet më të forta mes qeverisë, komunitetit lokal dhe organizatave mjedisore.
Pas vitesh përplasje, vendimmarrja nuk kërkon të rikthejë besimin përmes transparencës së plotë dhe përgjegjësisë ligjore, por përmes një metafore kulturore.
Kjo nuk është modernizim i qeverisjes. Është estetizim i pushtetit.
Shteti modern nuk kërkon besë. Ai kërkon prova, dokumente, procedura, kontroll dhe llogaridhënie. Pikërisht sepse njerëzit nuk janë të detyruar të besojnë te karakteri i qeveritarëve, demokracia ndërton institucione që kufizojnë pushtetin e tyre.
Kur politika kërkon të zëvendësojë institucionet me simbolikën, ajo nuk po forcon shtetin; po pranon dobësinë e tij.
Në fund shtrohe pyetja që shkon përtej një emri apo një slogani: a po ndërtojmë një republikë evropiane, apo po rikthejmë gjuhën e tribuve për të maskuar krizën e besimit te qeverisja?
Sepse historia ka treguar se pushtetet që mbështeten te mitet për të legjitimuar vendimet e tyre rrallëherë e bëjnë këtë nga forca. Zakonisht e bëjnë kur u kanë mbetur shumë pak instrumente të besueshme për të bindur qytetarët./Pamfletirikthimi te tributë streha e fundit e maskarait Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Editorial A kanë mbetur ende burra shteti në këtë botë? 25 Korrik 2026, 16:3916:39Editorial "Kolonelit" nuk ka kush t'i shkruajë 24 Korrik 2026, 11:2711:27Editorial Donald Trump luan bixhoz me të ardhmen e njerëzimit 23 Korrik 2026, 10:2210:22Editorial “Kurthi” i Donald Trump dhe dilema e madhe amerikane 22 Korrik 2026, 10:5110:51Editorial Si u shemb miti ndërkombëtar i Edi Ramës 21 Korrik 2026, 11:5011:50Editorial Andy Burnham dhe fundi i mitit se Britania mund të lulëzojë e vetme 20 Korrik 2026, 11:1511:15Editorial