Këtë verë, Laureano Oubiña, një nga trafikantët më të njohur të drogës në Galicia, nisi një “tur droge” nëpër grykëderdhjen e Arousës. Ai u ofronte klientëve një udhëtim me varkë nëpër vendet që kishin shënjuar një epokë të trafikimit të drogës dhe premtonte t’ua tregonte historinë, madje duke përfshirë edhe drekën. Nisma u ndalua më vonë nga qeveria rajonale e Galicias, pasi shkelte ligjet për turizmin. Ky është një shembull i “turizmit të errët”, pra vizitave në vende të lidhura me vdekje, dhunë dhe krim. Rasti i turit të propozuar nga Oubiña ngre pyetjen nëse ky fenomen, që po bëhet gjithnjë e më popullor, po shkon përtej kufijve të arsyeshëm.Lexo edhe:SHMU parashikon mot të kthjellët të premten, reshje të izoluara në zonat malore Por “turizmi i errët” është një term shumë i gjerë. Ai është njëkohësisht një emërtim tregtar, i lidhur me nevojën e industrisë së turizmit për të ofruar vazhdimisht diçka të re, dhe një fenomen shoqëror. Ai ka tërhequr shumë interes akademik në fushën e kriminologjisë kulturore, e cila studion mënyrën se si njerëzit e kuptojnë krimin dhe e perceptojnë dhunën. Kriminologjia kulturore merret gjithashtu me zhanrin e letërsisë jo-artistike të njohur si “truecrime”. Bëhet fjalë për seriale, podkaste, libra dhe filma që analizojnë vepra të rënda kriminale. Si “truecrime”, ashtu edhe turizmi i errët ndjekin tendenca të caktuara dhe ofrojnë informacion të vlefshëm për mënyrën se si e kuptojmë dhunën dhe krimin. Ato tregojnë se reagimi i shoqërisë ndaj akteve kriminale dhe të dhunshme është kompleks. Kureshtja ndërthuret me nevojën për të reflektuar dhe për të kujtuar, për të kuptuar shkaqet e tyre dhe për t’u dhënë kuptim ngjarjeve. Favelat, Alkatrazi, memorialet e luftës Turizmi i errët që u intereson kriminologëve përqendrohet te krimi, dhuna dhe drejtësia. Ai shfaqet në shumë forma. Një pjesë e madhe e tij përbëhet nga destinacione të lidhura me ngjarje traumatike ose shkelje të rënda të të drejtave të njeriut, si vizitat në kampet e përqendrimit dhe memorialet. Në këtë kategori mund të përfshihen edhe vendet e lidhura me konfliktet e armatosura, nga Lufta e Vietnamit deri te Lufta e Dytë Botërore. Po kështu, pjesë e kësaj tendence janë edhe vizitat në burgje historike si Alkatrazi. Por turizmi i errët përfshin edhe udhëtime në zona urbane me nivele të larta kriminaliteti, larg itinerareve të zakonshme turistike. Kështu ndodh me lagje të rrezikshme të NjuJorkut ose me vizitat në favelat e Rio de Zhaneiros. Ndonjëherë, turet me guida organizohen qëllimisht për të larguar stigmën që lidhet me krimin. Në Meksiko Siti, për shembull, autoritetet lokale organizojnë “Tepitour”, me synimin për të ofruar një këndvështrim tjetër mbi lagjen famëkeqe Tepito, ku vepron karteli Unión Tepito. Disa ture të tjera ndjekin edhe gjurmët e një krimineli të famshëm, si turi kushtuar Pablo Eskobarit në Kolumbi. Këto lagje dhe memoriale janë të gjitha vende të lidhura me krimin ose dhunën, por dallimet mes tyre janë të mëdha. Një vizitë në një kamp përqendrimi si Aushvici nuk është aspak e njëjtë me një shëtitje në këmbë nëpër Londër, që ndjek gjurmët e supozuara të Xhek Kasapit, një aktivitet ku madje lejohen edhe kafshët shtëpiake. Rritja e turizmit masiv ka bërë që industria turistike të kërkojë përvoja të reja dhe origjinale për t’iu përgjigjur kërkesës në rritje, përfshirë edhe ato që nuk duken veçanërisht “turistike”. Përhapja e turizmit të errët lidhet gjithashtu me rëndësinë gjithnjë e më të madhe të kriminologjisë në kulturën popullore. Turizmi i errët në Spanjë Spanja, një nga destinacionet turistike më të rëndësishme në botë, është kthyer edhe në një destinacion të turizmit të errët. Blogje të specializuara promovojnë vizita dhe itinerare të shumta të lidhura me Luftën Civile Spanjolle. Ndër shembujt më të njohur janë Guernica, qyteti bask i bombarduar nga ushtria gjermane gjatë konfliktit, dhe qyteti i vjetër i Belchite-s në Aragonë, rrënojat e të cilit qëndrojnë ende si dëshmi e asaj lufte. Vitet e fundit janë shtuar edhe turet turistike që lidhen me bunkerët dhe vendet ku u zhvilluan disa nga betejat kryesore të Luftës Civile Spanjolle. Po kështu, janë zhvilluar vizita në vende historike të lidhura me magjinë dhe persekutimin e saj, si Zugarramurdi. Edhe pse më shumë të përqendruara te aktivizmi shoqëror, në këtë kategori mund të përfshihen edhe turet në këmbë në qytete të ndryshme spanjolle, që ndalojnë në vende të lidhura me korrupsionin politik dhe atë urbanistik. Po viktimat? Turizmi i errët shpesh promovohet për të ndihmuar ekonominë e destinacioneve dhe tregon aftësinë e industrisë turistike për të krijuar përvoja të reja. Për vendet që lidhen me kujtesën historike, ai mund të rrisë gjithashtu ndërgjegjësimin shoqëror dhe të forcojë vlerën e tyre edukative. Por ai sjell edhe sfida të rëndësishme. Shumë prej këtyre vendeve u krijuan si hapësira për kujtim, zie dhe shërim. Tërheqja e turistëve nuk ishte ndër përparësitë e tyre. Prandaj, një nga rreziqet kryesore të turizmit të errët është banalizimi i qëllimit të tyre fillestar. Kjo duket qartë në sjellje pa respekt, si fotot në Aushvic dhe në vende të tjera përkujtimore. Për më tepër, këto vende shpesh përfaqësojnë një trashëgimi historike të pakëndshme, e cila kërkon procese komplekse dhe shpesh të debatueshme interpretimi. Ky është rasti i Valle de los Caídos në Spanjë, “Lugina e të Rënëve”, një kompleks i madh mauzoleu ku dikur ndodheshin edhe eshtrat e ish-diktatorit spanjoll FranciscoFranco. Është gjithashtu thelbësore të respektohet kujtesa e viktimave dhe të merret parasysh ndikimi që turizmi mund të ketë te njerëzit që jetojnë në vende të lidhura me krimin ose dhunën. Veçanërisht problematik është marketingu i produkteve ose përvojave që mund të justifikojnë apo glorifikojnë kriminelët. Për të gjitha këto arsye, turizmi i errët duhet të zhvillohet në mënyrë etike, duke ofruar kontekst për ngjarjet dhe duke respektuar viktimat, në mënyrë që të mos u shkaktohet atyre vuajtje e mëtejshme. Kur menaxhohet me përgjegjësi, ai mund të nxisë mësimin dhe reflektimin mbi ngjarjet traumatike që kanë lënë gjurmë në shoqëri. Siç ka thënë kriminologu francez Alexandre Lacassagne, “çdo shoqëri ka kriminelët që meriton”. Duke ndjekur këtë logjikë, edhe turizmi i errët që zhvillon një shoqëri pasqyron atë që ajo vlerëson dhe mënyrën se si zgjedh të përballet me të kaluarën e saj. / The Conversation – Syri.net
